Het spoor bijster

Natuurlijk ken ik de legendarische uitspraak van die Amerikaanse journalist: kijken naar de 10 km schaatsen is even boeiend als zien hoe gras groeit. Het neemt niet weg dat ik eergisteravond één van de 6,7 miljoen kijkers was die samen een nieuw record tijd doden vestigden. Tot de spectaculaire ontknoping.

Laat ik maar gelijk met de deur in huis vallen: in dit stuk zal ik de woorden ’tragedie’, ’drama’ en ’teleurstelling’ niet gebruiken. Evenmin zal ik een dooddoener gebruiken als ’zoiets kan iedere kampioen overkomen’. Om onbeschaamd te relativeren, te verdoezelen, de journalistieke plicht te verzaken, de hand boven andermans hoofd te houden en de mond van kritische gasten te snoeren, hebben we Mart Smeets al. Dezelfde man die met satanisch genoegen sporters terechtstelt, beschimpt en railleert wanneer ze een (grove) fout maken en geen Nederlandse nationaliteit blijken te bezitten.

Maar omdat er toch iemand moet zijn die het doet en ik niet warm of koud word van haatmails en doodsbedreigingen, wil ik het volgende opmerken. Schaatsen is een vrij eenvoudige sportdiscipline. Als je je eenmaal de techniek eigen hebt gemaakt en in de zomer flink hebt getraind, hoef je in de winter alleen maar rondjes op een bevroren ondergrond te draaien. Daarbij zijn twee geboden van belang: niet vallen en na ieder rondje op het rechte stuk van baan wisselen.

Vallen hoort er helaas bij, zeker als je risico’s niet schuwt. Bovendien kun je nog als held de geschiedenis ingaan wanneer je na een gewaagde acceleratie de bocht uitvliegt. Vergeten van baan te wisselen of niet meer het verschil tussen links en rechts weten, dat is andere koek. Meestal word je in een zo’n geval voor de rest van je leven als een rund neergezet. En terecht. Als je ook nog de beste van de wereld bent en deze fout begaat tijdens de meest prestigieuze wedstrijd die er is, dan zijn andere kwalificaties mogelijk: superdombo, opperknoeier, ongelofelijke prutser, ultieme frutselaar en, natuurlijk, ongeëvenaarde klungelaar.

Want het is allemaal simpelweg een kwestie van tellen en ongeveer om de dertig seconden onthouden of je zojuist in de buiten- of binnenbaan hebt gereden. Tellen en onthouden, dus een beetje rekenen, leren we allemaal op school.

Er zijn ook complicerende factoren die een verkeerde wissel tijdens een gouden race op de O.S. onvergeeflijk maken. Bijvoorbeeld wanneer je via billboards en tv-spotjes de publieke ruimte monopoliseert om je commerciële belangen en die van je broodheren te behartigen. Als je dan een schaatsende miljonair bent geworden met een jaarinkomen van 1,125 miljoen euro, dan behoor je redelijk tot goed te kunnen tellen, onthouden en het onderscheid tussen links en rechts te kunnen maken.

Maar wat dan als je coach je de verkeerde baan instuurt? Dan mag je niet blindelings gehoorzamen en mag je die coach bij de volgende ronde de vinger geven. Je bent als kampioen en miljonair altijd de eindverantwoordelijke. ’Het was een dure fout’ zei de wisselklungelaar dinsdagavond. Als je de bedragen die een gouden medaille en de bijbehorende contracten opleveren optelt, ongetwijfeld.