Nederland plaatst zich internationaal buitenspel

Over de ruggen van de militairen in Uruzgan is een politiek spel gespeeld, dat ons land schade berokkent.

En weer is Nederland verder weggezakt in irrelevantie, dacht ik nadat het kabinet dit weekeinde chaotisch ten onder ging. Een militaire missie is onderwerp van een spelletje om de kiezersgunst.

In geen enkel fatsoenlijk westers land gebeurt dit zo. Want het is onkies om over de ruggen van militairen die mogelijk hun leven geven, politieke spelletjes te spelen. Buitenlandse politici, ook al zijn ze tegen een missie, steunen om die reden ingezette militairen en willen van missies geen politieke nummers maken. Politici die dat toch doen helpen ook de reputatie van een land om zeep, maken een buitenlandsbeleid onmogelijk en hebben het doel van de missie uit het oog verloren.

De wijze waarop met de Uruzganmissie is omgesprongen toont aan dat sommige politici dit alles niet meer voor ogen hebben. Het ging niet om de reputatie van Nederland, niet om onze soldaten in Afghanistan en al helemaal niet om Afghanistan zelf.

Het is niet de uitkomst van het debat, maar het politieke proces zelf, dat zo schadelijk is. Want met een ’belofte aan de kiezer’ heeft Nederland zich buiten de internationale orde geplaatst. Deze belofte was een onzinargument. Als politici niet de flexibiliteit hebben op eerder ingenomen standpunten terug te komen en dit naar de bevolking te communiceren, wordt het land onbestuurbaar.

Het is ook een onzinargument omdat het een onderschatting van de kiezer is. Want die kan kennelijk niet worden uitgelegd dat de situatie sinds begin vorig jaar drastisch gewijzigd is. Obama is president geworden en heeft een strategie voor Afghanistan die succesvol kan zijn. Alle belangrijke Navo-landen hebben daarom de afgelopen maanden op verzoek extra troepen gestuurd. En Nederland boekt na jaren van voortmodderen eindelijk succes in Uruzgan.

Voor Amerika, de Navo-bondgenoten en Afghanistan is het er op of er onder. Dat vereist solidariteit, maar Nederland gaat als enige land zijn troepen terugtrekken. De 1500 militairen die uit Uruzgan worden gehaald, moeten nu vervangen worden door troepen die elders in het land harder nodig zijn. Dit draagt bij aan het ondermijnen van Obama’s aanpak en de toekomst van de Afghanen. Aan beloftes aan de kiezer hebben Amerika, de bondgenoten en Afghanen niets. Wel aan solidariteit.

Wat de gevolgen van dit amateurisme voor onze internationale positie zijn, laat zich niet precies voorspellen. Erosie van invloed is een langzaam voortetterend proces. Zeker is dat een hoog internationaal profiel zich terugbetaalt in meer welvaart. Naar een land dat solidair is en meetelt wordt geluisterd en het krijgt van anderen steun als daarom wordt gevraagd.

Een respectabel land krijgt hoge internationale posities waarmee politici hun belangen kunnen verdedigen. Was dit niet de reden waarom Nederland bij de G20 aan tafel wilde zitten? Waarom hebben Balkenende, Bos en Verhagen zich in vredesnaam ooit zo druk gemaakt om daar mee te mogen praten? Internationaal aanzien maakt ook de diplomatie effectiever. Je zal in deze tijden maar ambassadeur van Nederland zijn.

De Denen hebben jaren geleden ingezien hoe schadelijk irrelevantie is en hebben hun conclusies getrokken. Dat deed een centrumrechts kabinet met gedoogsteun van de Deense tegenhanger van de PVV, de Volkspartij. Denemarken besloot onder meer tot een hoger defensiebudget en een zichtbaarder profiel bij militaire uitzendingen. Inmiddels is ex-premier Rasmussen de baas van de Navo en vertegenwoordigen Deense politici, ambtenaren en wetenschappers hun land veel effectiever dan voorheen. Denemarken doet weer mee.

Nederlandse politici moeten deze les nog trekken: zonder internationale reputatie kun je niets bevorderen en niets tegenhouden. De geroemde rol van Nederland als bruggenbouwer om landen op een lijn te krijgen is dan verleden tijd. En waarom zou een buitenlands bedrijf zich hier vestigen of blijven als de politieke chaos voortduurt, de maatschappij polariseert en een deel van de bevolking politiek radicaliseert?

Mensen die aandacht voor de positie van Nederland vragen zijn inmiddels ’internationalo’s’ die zich niet meer op de gewone man bekommeren. Dat is nu precies de kortzichtigheid: een land zonder profileringsdrang zakt politiek en economisch weg. Dat is niet in het belang voor die ’gewone man’.