De PVV en de slag om de Haagse kiezer

Afgaande op peilingen zou de partij van Geert Wilders op ongeveer 7 van de 45 zetels in de Haagse raad kunnen rekenen. De PVV zegt het Haagse stadhuis te bestormen en tegenstanders te vermorzelen. De andere partijen krijgen maar geen grip op Sietse Fritsma.

Lijsttrekker Marjolein de Jong van D66 ergert zich zichtbaar. Het debat met PVV’er Sietse Fritsma, deze woensdagmiddag in een Haags café, ontaardt direct na de aftrap in geruzie. Fritsma fulmineert minutenlang over de ’onzinsubsidies’ die de gemeente Den Haag verstrekt. „Er moet geen cent meer naar multiculturele badhuizen en corrupte stichtingen voor asielzoekers”, zegt Fritsma. Datzelfde geldt voor het Residentie Orkest. „Waarom moet Jan Modaal betalen voor een elitegezelschap dat een tromboneclubje bezoekt?”

De vlam slaat in de pan. „Schei nou toch uit over die badhuizen”, roept De Jong tegen Fritsma. Veel vriendelijker wordt het niet meer vandaag. „Het is een heftig debat”, zegt de gespreksleidster, ten overvloede.

De volgende ochtend, wanneer Marjolein de Jong in haar werkkamer terugblikt op de confrontatie, slaakt ze een diepe zucht. „Het was vooral vermoeiend”, zegt ze. De Jong vindt Fritsma ’een roeptoeter’, die wat haar betreft ’volledig door de mand is gevallen’. „De PVV presenteert zich in Den Haag met een programma van twee A4’tjes. Dat getuigt van arrogantie en minachting van de kiezers.”

Dat kan de D66-leider vinden, een aanzienlijk deel van Den Haag is het niet met haar eens. De PVV doet op 3 maart voor het eerst mee aan de gemeenteraadsverkiezingen en is onmiddellijk een factor van belang. Afgaande op peilingen zou de partij van Geert Wilders op ongeveer 7 van de 45 zetels in de Haagse raad kunnen rekenen. Daarmee strijdt de PVV samen met de PvdA, VVD en D66 om de macht in de Hofstad.

Er zijn maar twee gemeenten waar de PVV straks meedoet: Den Haag en Almere. Aanvankelijk wilde de partij ook in Rotterdam, Venlo en Den Helder een machtsgreep plegen. Een gebrek aan goede kandidaten dwarsboomde dat plan.

In Den Haag vond de PVV twintig geschikte raadsleden. Overwegend jonge, ambitieuze mensen die allemaal het typische PVV-geluid uitdragen. Achter lijsttrekker Fritsma staat zelfstandig ondernemer Machiel de Graaf (40), die voor de PVV kiest omdat deze partij „wil vechten voor de vrijheden die door de heersende elite maar al te makkelijk bij het grof vuil worden gezet”. Op vijf prijkt voormalig beveiliger op Schiphol Daniëlle de Winter (22), die vindt dat „de gewone Hagenaars de rekening van linkse idealen gepresenteerd krijgen”. Op negen: student geschiedenis Chris van der Helm (23), die ziet „hoe de massa-immigratie de stad verandert. Daarom ga ik alles op alles zetten om de islamisering van Den Haag tegen te gaan, en wil ik (Marokkaanse) straatterroristen genadeloos aanpakken”.

De 37-jarige Sietse Fritsma voerde zelf uitgebreide gesprekken met alle sollicitanten. Hij was onder de indruk van hun kwaliteiten. Het is om twee redenen van groot belang dat het uitgerekend in Den Haag wel is gelukt om een volwaardige kandidatenlijst op te stellen, zegt hij. „Alle problemen waar we in de Kamer tegen vechten – massa-immigratie, straatterreur, verloedering – zijn hier helaas allemaal present.”

En het andere, cruciale punt, is de geringe afstand tussen het Haagse stadhuis en het Binnenhof. Geert Wilders kan zo stevig grip houden op de lokale afdeling.

In totaal drie Tweede Kamerleden sieren de Haagse lijst. Behalve Fritsma gaat het om Richard de Mos (plaats 7) en Geert Wilders zelf (20, lijstduwer). Fritsma zegt: „De PVV uitbreiden kan aleen door voorzichtig opereren. We willen absoluut geen LPF-achtige toestanden.”

Het staat vast dat de PVV een stormachtige entree zal maken in Den Haag. Het is niet ondenkbaar dat Fritsma’s partij er meteen de grootste wordt. Bij de Europese verkiezingen in juni vorig jaar kreeg de PVV 20 procent van de stemmen – en daarmee de meeste. Omgerekend naar de Haagse raad zijn dat negen zetels.

Het lokale PVV-programma kan moeilijk als verrassend worden bestempeld. De partij spreekt zich uit tegen nieuwe moskeeën, tegen hoofddoekjes in publieke functies, is voor preventief fouilleren in de gehele stad en wil een zero tolerance-beleid: Marokkaanse straatterroristen moeten keihard worden aangepakt.

Verder wil de PVV de ozb met 50 procent verlagen en de honden- en toeristenbelasting afschaffen. Er moet een einde komen aan de ’megalomane bouwprojecten’ in Scheveningen en op Kijkduin. Ouderen en gehandicapten verdienen betere zorg. Het pas ingevoerde verkeerscirculatieplan, waarmee de binnenstad autoluw is gemaakt, moet worden teruggedraaid.

In een tijd waarin Nederland miljarden moet bezuinigen, vraagt dit partijprogramma om een financiële verantwoording. Op zijn werkkamer in het Tweede Kamergebouw, vertelt Fritsma dat de onderbouwing ’in de kern heel simpel is’. De PVV denkt 43 miljoen euro te kunnen bezuinigen door 10 procent van het ambtenarenapparaat af te halen. En de subsidies voor kunst en cultuur moeten worden gehalveerd, van 300 naar 150 miljoen.

In zijn handen heeft Fritsma een overzicht van subsidies die de gemeente Den Haag in 2008 heeft verstrekt. Hij is zich ’rot geschrokken’ van de ’multiculturele droomprojecten’ die de gemeente financiert. De lijsttrekker somt de instanties op die wat hem betreft onmiddellijk de subsidie kwijtraken: Funx Radio (150.000 euro), een jongerenzender die zich vooral op allochtonen richt. Vluchtelingenwerk Den Haag (495.000 euro). Het Nationale Toneel (3,4 miljoen euro). Islamitische stichting Yunus Emre (119.000).

Fritsma toont op zijn computer een website van de stichting Seva-Uday, die daar een ’Hindoe-hulplijn’ aanbiedt. De gemeente subsidieerde dit in 2008 met 52.000 euro. De webpagina is niet meer dan een lege etalage, er wordt geen enkel onderwerp op besproken. Fritsma hekelt de gemeenteraad, „die hier geen enkele kritische vraag over heeft gesteld. Onbegrijpelijk. Wat is er met die halve ton gebeurd? Ik zal straks tot op de laatste cent verantwoording eisen.”

De partij die het meest moet vrezen voor de opmars van Fritsma, is de VVD. De liberalen hebben van oudsher een grote machtsbasis in Den Haag, net als de sociaal-democraten. Tijdens voorgaande raadsverkiezingen kleurde de ene helft van de stad blauw, de andere rood. Maar tijdens de Europese verkiezingen werd dat beeld ruw verstoord. Scheveningen, de Vinex-wijken en volksbuurten in kozen in meerderheid voor de PVV.

VVD’ers roepen deze dagen om het hardst dat er geen angst bestaat voor de club van Fritsma, maar die is er wel degelijk. De PVV is volgens VVD-wethouder en campagneleider Frits Huffnagel „een ongrijpbare partij, met zowel linkse als rechtse standpunten.” Hij verwijt de PVV’ers dat hun rechtse opvattingen ’voor 80 procent’ uit het VVD-programma komen. „Het is moeilijk om die partij daarop af te rekenen. Je ziet de PVV’ers niet in de straten en ze ontlopen het debat.”

De VVD heeft nu tien zetels in de raad. De liberalen dromen ervan weer de grootste partij te worden. Dat is een onwaarschijnlijk scenario. De strijd wie straks de meeste zetels krijgt, lijkt te gaan tussen de PVV en de PvdA. De sociaal-democraten zijn nu nog oppermachtig in Den Haag, met vijftien zetels in de raad en vier van de acht wethoudersposten. De PvdA geeft openlijk toe dat verlies onvermijdelijk is, maar wanneer ze op 3 maart de meeste stemmen krijgt, zal de partij zich toch als winnaar presenteren.

Die klus is voor partijcoryfee Jeltje van Nieuwenhoven. De voormalig Tweede Kamervoorzitter dook in oktober vorig jaar, tot veler verrassing, op uit de coulissen om de Haagse lijst te trekken. Een groepje partijprominenten wist haar warm te maken voor deze baan. Geert Wilders heeft haar al betiteld als ’een mastodont uit het PvdA-politbureau van de vorige eeuw’, iemand waar Fritsma ’gehakt van gaat maken’.

Van Nieuwenhoven moet er om glimlachen. Het is lastig om met de PVV te discussiëren, zegt ze. „Fritsma praat alleen in mantra’s, het gaat nooit over de inhoud.” De PvdA had gehoopt dat de campagne zou gaan over jeugdwerkloosheid, duurzaamheid en onderwijs. Volgens Van Nieuwenhoven heeft Fritsma daar ’niet of nauwelijks een mening over’. „Fritsma roept constant dat er van alles niet deugt in deze stad, dankzij de zogenaamde islamisering. Verder komt hij niet. Wat heb je de burgers dan te bieden? Zij vragen zich af: Kan ik mijn huis blijven betalen, heb ik straks nog wel een huis – dat heeft ook met veiligheid te maken, hoor.”

Van Nieuwenhoven waakt ervoor om zich blind te staren op de deelname van Fritsma. Natuurlijk zijn alle ogen daarop gericht, zegt ze. „Maar we moeten nu niet doen alsof Den Haag de PVV nodig heeft om de stad vooruit te helpen.”

De gevestigde partijen worstelen met de vraag hoe om te gaan met een grote PVV. Valt daar mee te regeren? Niemand wijst de partij op voorhand af, om de beschuldiging van een cordon sanitaire te vermijden. De kans dat de PVV daadwerkelijk in het college komt, lijkt klein. De PvdA zal eerst naar links kijken, zegt Van Nieuwenhoven. Samenwerken met de PVV lijkt haar onwaarschijnlijk. Ook de VVD staat niet te trappelen. Frits Huffnagel: „Ik heb de PVV de afgelopen jaren in de Tweede Kamer op geen enkel compromis kunnen betrappen.”

Als Sietse Fritsma naar zijn gewenste college wordt gevraagd, zegt hij lachend: „We zullen met iedereen onderhandelen. Maar de partij Islam-Democraten wordt een moeilijk verhaal.”