Tolstoj op de vlucht voor zijn vrouw

’Huwelijk en schrijven gaan niet samen’, schijnt de Russische schrijver Leo Tolstoj ooit gezegd te hebben. Hij stierf in de woning van de stationsmeester van Astapova terwijl hij op de vlucht was voor zijn vrouw Sofia. De op een roman van Jay Parini gebaseerde film ’The Last Station’ vertelt het verhaal achter die vlucht.

Christopher Plummer speelt Tolstoj; pluizige baard, ruime witte boerenkiel, en grootse idealen van een kuis leven en gedeeld bezit. Helen Mirren speelt Sofia Tolstoja, die haar man altijd ondersteund heeft in zijn schrijversleven, een getalenteerde en gepassioneerde vrouw bovendien, die nu moet toezien hoe zijn volgelingen, bij monde van de door haar gehate Tsjerkov (Paul Giamatti), de materiële en geestelijke erfenis van Tolstoj opeisen.

]]>

De film kiest het wat laffe perspectief van een buitenstaander, een jonge nieuwe secretaris (James McAvoy), bewonderaar van Tolstoj, die in de door de schrijver gestichte commune zijn eigen ervaringen opdoet met seks en liefde. Deze nieuwkomer is een onzekere jonge man die niest als hij nerveus wordt en zo een aandoenlijk komisch tintje aanbrengt in het geheel.

De voor een Oscar genomineerde Helen Mirren is op dreef met het melodrama en dwaze theater dat deze versie toekent aan Sofia.

De eveneens genomineerde Plummer zet Tolstoj wat vlakker neer als een mopperige, rechtlijnige oude man, maar ook weer niet zo mopperig en rechtlijnig dat hij niet af en toe nog flink kan keten met zijn vrouw, en zich ook nog best met haar wil verzoenen op zijn sterfbed. Het moest wel een mooi huwelijksverhaal blijven. Of het ook het ware verhaal is kun je je afvragen. De dagboeken van Sofia zijn ooit in de reeks Privédomeinen gepubliceerd en geven vermoedelijk een helderder beeld.