CPB: Ambities voor Zuidas zijn te hoog gegrepen

Het Centraal Planbureau waarschuwt dat de plannen voor de prestigieuze Zuidas, het financiële hart van Nederland, een maatje te groot zijn.

„Hoeveel Nederlandse topbedrijven hebben na 2020 nog geen plek op de Zuidas gevonden en ambiëren dat dan alsnog?”, vraagt Centraal Plan Bureau-onderzoeker Ioulia Ossokina zich af. Zij is met collega Carel Eijgenraam uitgenodigd door het projectbureau Zuidas om te spreken over de maatschappelijke kosten en baten van het Amsterdamse bouwproject. In 2006 deden zij daar samen onderzoek naar. Het plan van toen is inmiddels aangepast en versoberd door het Rijk en de regio Amsterdam. Het moet aanzienlijk goedkoper uitpakken dan de 2,1 miljard die eerst begroot was.

Eén wens van de projectontwikkelaars is in elk geval wel overeind gebleven: snelweg, metro en spoor komen ondergronds en leiden efficiënt naar Schiphol. In het oude plan kostte ondertunneling 1,5 miljard extra. Hoeveel dat in het nieuwe plan bedraagt, wil het projectbureau Zuidas nog niet openbaar maken. Dat blijkt als het plan komende week naar de Tweede Kamer gestuurd wordt. Door het dok ondieper te maken en in fasen aan te leggen, kunnen de kosten gedrukt worden. In de nieuwe planning is het in 2028 gereed.

Het wordt ook interessant om te zien hoe de projectontwikkelaars de toestroom van buitenlandse bedrijven inschatten. Volgens het CPB neemt die na 2020 af. De huur- en koopprijzen van de bedrijfspanden zullen dalen. In 2006 berekenden Ossokina en Eijgenraam dat de maatschappelijke kosten voor de ondertunneling wel eens kunnen uitlopen op 80 miljoen. Hoe zit dat in het nieuwe plan, is nu de vraag.

De gemeente Amsterdam doet vooralsnog positieve berichten uitgaan over de populariteit van Amsterdam bij internationale bedrijven. Het maakte deze week bekend dat zich in de stad in 2009 105 nieuwe bedrijven uit het buitenland vestigden, goed voor 1255 arbeidsplaatsen. Maar navraag bij het gemeentelijke bureau Amsterdam Inbusiness leert dat er ook 30 internationale bedrijven verdwenen, waarmee 115 werkplekken verloren gingen. Vermoedelijk ligt het cijfer van vertrokken bedrijven en opgeheven banen hoger. Volgens Inbusiness gaat het vertrek geruislozer dan de komst naar Amsterdam, omdat vooral bij de vestiging nog de hulp van de gemeente gevraagd wordt. Hoeveel banen het internationale bedrijfsleven in 2009 vanwege de crisis moest schrappen, kan het bureau niet inschatten.

Op de lange termijn verwacht het CPB dat er sowieso minder ruimte nodig is om personeel te huisvesten. De arbeidsmarkt krimpt ten gevolge van de vergrijzing. „De beroepsbevolking neemt dan af, dat heeft gevolgen voor bedrijfsterreinen”, zegt Eijgenraam. „Maar deze gepensioneerde werknemers moeten wel wonen.” Op de Zuidas zouden bedrijfsruimten daarom makkelijk omgebouwd moeten kunnen worden tot woonruimte. Op het gebied van de woningbouw zien de onderzoekers de toekomst veel rooskleuriger in voor de Zuidas.

In het nieuwe voorstel voor het grote infrastructurele project is volgens Robert Dijckmeester, zakelijk directeur van de Zuidas Onderneming N.V., al veel minder nieuwbouw gepland dan in de oude plannen. Dit heeft niet alleen te maken met de bijgestelde verwachtingen, maar ook met de uitstralingseffecten naar de rest van de regio Amsterdam. Wordt de kwaliteit van de Zuidas té hoog, dan kan dat leegstand opleveren in andere delen van de regio.