Alleen volstrekte openheid voorkomt foute klimaatstudies

Dat het VN-klimaatpanel IPCC cijfers over het overstromingsrisico in Nederland verkeerd heeft overgenomen, getuigt van amateurisme. Terecht steken de wetenschappers die deze fout over het hoofd zagen voordat hij in 2007 werd gepubliceerd, de hand in eigen boezem.

Het incident komt bovenop de foute melding van het IPCC dat gletsjers in de Himalaya vermoedelijk al rond 2035 verdwenen zijn. Wetenschappelijke kritiek daarop is bovendien in eerste instantie afgedaan als ’voodoo science’ – door de Indiase IPCC-voorzitter en Nobelprijswinnaar Pachauri nog wel. Eerder kon uit mails tussen klimaatexperts al een beeld ontstaan dat zij een open debat schuwen, onderzoeksgegevens onvoldoende vrijgeven, en fouten slecht corrigeren.

Klimaatsceptici zien in dergelijke voorbeelden een bewijs dat we een schijnwerkelijkheid door de strot geduwd krijgen: een fictieve opwarming van de aarde die honderden miljarden kost aan overbodige beleidsmaatregelen.

Dat is onzin. Er is altijd een bandbreedte in het wetenschappelijk debat, maar de laatste twee decennia is vrijwel alle twijfel weggenomen over de opwarming en de verantwoordelijkheid daarvoor van de mens. De fouten die in het IPCC-rapport staan doen daaraan niets af.

Wat de relletjes wél duidelijk maken is dat sommige klimaatwetenschappers zich onvoldoende bewust zijn van hun belang voor het publieke debat. Hun werk wordt op een goudschaaltje gewogen – en terecht gezien de enorme sociale en financiële impact van hun conclusies. Na eerdere ophef, bijvoorbeeld over studies naar zure regen of over het Rapport van de Club van Rome, moeten wetenschappers zich bewust zijn van dit mechanisme . Wetenschappelijk werk dat de basis vormt voor een scherp maatschappelijk debat vereist discussie in alle openheid, met wetenschappers en met een kritische samenleving. Verdedigende stellingnames in ivoren torens voldoen niet langer.

Waarschijnlijk duiken meer fouten en voorbeelden van wetenschappelijk amateurisme op. Die zullen worden uitvergroot door klimaatsceptici. Reden temeer voor klimaatwetenschappers om hun gegevens en analyses – inclusief hun onderzoeksresultaten uit het verleden – nog structureler en openlijker te laten toetsen dan nu al gebeurt. Het laatste wat de aarde kan gebruiken is dat mensen die inhoudelijk gelijk hebben niet langer serieus genomen worden omdat ze hun ivoren toren niet wensten te verlaten.