Roemeens

Moederlief in tranen aan de telefoon. Op een dergelijk moment weet ik bijna zeker dat zij, als zelfbenoemde ervaringsdeskundige in aftakelingsverschijnselen, een nieuwe fase in de ouderdom van mijn vader heeft ontdekt.

Meestal worden haar observaties en analyses door een flinke dosis overdrijving aangedikt. Dan is mijn taak die van een willige luisteraar die zijn stiltes door een instrumentarium aan relativeringsformules laat volgen. Maar nu ben ik indirect betrokken bij het incident. Gaat het hier soms niet om het jongste kerstcadeau dat ik in december voor hen beiden had meegebracht? Ik beet op mijn lip. Ik weet nog hoe ik even door twijfel werd bevangen toen ik in de winkel afrekende. Was dat nieuwe apparaat weer niet te ingewikkeld voor een tachtigjarige? Een man die keer op keer de zenderindeling van zijn tv in de war brengt? Maar een home theater leek me toen bijna noodzakelijk, gezien de staat van zijn haperende oude dvd-speler. Het geluid klonk in ieder geval prachtig. En voor de installatie hadden we zelf gezorgd. Maar ons verblijf was van korte duur en na zes weken schijnt het ding weer netjes in zijn doos te liggen: het oude wrak doet opnieuw dienst. „Je vader heeft zijn hoofd verloren. Hij heeft moeite met al die knoppen. Soms praat Jack Bauer van de tv-serie 24 in het Roemeens. Kun je je voorstellen? In-het-Roemeens!” Dan is het menu in het Grieks of Chinees geschreven, beweert ze. Bovendien was het geluid met al die boxen ondraaglijk voor hem: „En als hij dat zachter zette hoorde hij door zijn oordopjes niets meer.” Opvallend hoe snel ze haar tranen heeft ingeslikt om hem op steeds hardere toon terecht te wijzen. En hij hoort het allemaal aan, zoals gebruikelijk. Als een oude kapitein bij zwaar weer, die op het dek van zijn schip naar de volgende golf tuurt. Stoïcijns. Ik ken zijn geduld en zijn stiltes. Hij heeft allang in die permanente storm leren overleven. „Ja, hij zit in zijn stoel.” Beet ze. „Terneergeslagen en uitgeblust. Hij kan steeds minder.” Van zijn vader heeft hij het Slavische fatalisme geërfd dat als een schild fungeert. Nooit tegenspreken, altijd ondergaan totdat de storm geluwd is. Daarbij komt ook een beetje die schaamte voor zijn falen. Maar zijn expertise is gigantisch. Als geen ander weet hij in de mix van tranen, verwijten en snauwerige woorden van zijn vrouw, de angst voor haar eigen onmacht te herkennen. Want heeft ze ooit de knop van een van die moderne apparaten zelf ingedrukt? Kan ze een administratief formulier invullen? Dat van de belasting bijvoorbeeld. Rijden durft ze al een paar jaren niet meer. In feite glijden ze samen zachtjes van hun heuvel. Ze houdt zijn hand klem, uit vrees dat hij voorgoed ontsnapt. Haar alleen achterlatend. Verloren en onbekwaam in heel veel dingen. Samen moeten ze vooruit. En hij, in geen geval, alleen achteruit. Ik graai in mijn instrumentarium: „Heb je er ooit aan gedacht om Roemeens te leren?”