Het Vromaneffect

opinie De RKK-serie ’Katholiek Nederland TV’ bericht iedere week een half uurtje over het katholieke leven. De Amersfoortse pastor Roderick Vonhögen praat de items aan elkaar. Hij is de eerste priester in Nederland die een televisie-programma presenteert, meldt de omroep trots.

De uitzendingen doen een ’rondje straat’ om voorbijgangers de vraag van die week voor te leggen (deze week was dat: Bent u een zondig mens?), we worden op de hoogte gehouden van Pausbezoeken en ander nieuws uit het Vaticaan en er zitten altijd wel één of twee korte reportages in die 30 minuten gepropt. Zo gaat er bijna wekelijks een verslaggever met een kerkganger mee naar huis om na de mis aan de koffietafel na te bomen. ’Na de Zegen’ heet die rubriek.

’Katholiek Nederland TV’ bevat zelfs een heuse reallife soap, waarin drie jongens worden gevolgd op het seminarie Tiltenberg. Sander, Gino en Johannes willen dolgraag priester worden en toen we ze zo bekeken dachten we inderdaad: Ja, dat past wel bij jullie. Heel brave jongens, namelijk, die Sander, Gino en vooral Johannes. Maar tóch best een beetje vlot. Als u dat maar weet. In de pauze van de tentamens hielden ze een sneeuwballengevecht op de binnenplaats.

De RKK staat vermoedelijk op het lijstje van NPO-baas Henk Hagoort om op termijn te verdwijnen als zelfstandig omroepje.

Dat zal ook gelden voor HUMAN, dat woensdagavond laat een herhaling uitzond van een ’Profiel’ van afgelopen zomer. Alleen heette het nu geen ’Profiel’ maar ’Levenskunstenaars’.

’Levenskunstenaars’ is een kleine serie van drie documentaires (deze eerder vertoonde dus en twee nieuwe) waarin oudere mensen geportretteerd worden die ’illustreren hoe zij in de herfst van hun leven hun dagelijks bestaan vormgeven’. Woensdag, in ’Soms is liefde eeuwig’ (regie: Ike Bertels), was dat het dichtersechtpaar Leo (94) en Tineke (88) Vroman.

De twee ontmoetten elkaar zeventig jaar geleden in Utrecht, waar hij biologie studeerde en zij medische antropologie. Maar de oorlog scheidt hen voor lange tijd. Leo, zoon van joodse ouders, vlucht dan naar Nederlands Indië. Tineke moet van haar ouders in Nederland blijven. Ze houden contact via brieven. Vroman overleeft vier Japanse kampen. Na de oorlog trekt hij naar New York om bloedstollingsprocessen te onderzoeken. Een hematologisch verschijnsel dat hij in de jaren tachtig ontdekt wordt naar hem vernoemd (‘het Vromaneffect’). Maar dichten deed hij ook al, want in 1946 verschijnt zijn eerste poëziebundel. Een jaar later kan Tineke zich pas bij hem voegen. En nu wonen ze in een flat voor ouderen in Texas, zich voorbereidend op een nieuw, en wie weet, definitief afscheid. Daar in Fort Worth zagen we de Vromans dingen doen die veel mensen doen. Afwassen en zo. E-mail checken, koffie drinken, wandelen, tv kijken. Het aan elkaar voordragen van dikwijls prachtig ontroerende gedichten, daarentegen, was minder alledaags. Maar het beeld van de eeuwige liefde tussen het stel - die niet alleen zat in de gave van hun woorden, maar ook in de vanzelfsprekende tederheid van hun gebaren - had toch het meeste effect op ons. Het Vromaneffect.