'Informatie aan Kamer had beter gekund'

Het kabinet is het eens geworden over een reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids. In de brief daarover naar de Tweede Kamer staat dat de 'informatievoorziening beter had gekund'.

Update 17:00 | Kamer debatteert dinsdag over ’Davids'

De Tweede Kamer debatteert volgende week dinsdag met het kabinet over het Irakrapport van de commissie-Davids en over de kabinetsreactie daarop.

Het is nog onduidelijk of er voor die tijd nog een rondetafelgesprek of hoorzitting wordt gehouden met oud-ministers en deskundigen op het gebied van het volkenrecht. De SP wil in elk geval graag een gesprek met Jaap de Hoop Scheffer, die ten tijde van de Amerikaanse inval in Irak minister van Buitenlandse Zaken was. De PvdA heeft eerder aangegeven te willen praten met toenmalig minister van Defensie Henk Kamp.

Donderdag beslist de Kamer in een procedurevergadering over een eventueel rondetafelgesprek.

'Informatie aan Kamer had beter gekund'

Het kabinet geeft toe dat de informatievoorziening aan de Tweede Kamer in de periode voor de Amerikaanse inval in Irak beter had gekund. Dat blijkt uit de kabinetsreactie dinsdag op het Irakrapport van de commissie-Davids.

Terugkijkend meent het kabinet dat „het beter was geweest wanneer de communicatie met de Kamer meer inzicht had geboden in enerzijds de beschikbare informatie van de inlichtingen- en veiligheidsdiensten en van de wapeninspecteurs en anderzijds in de vertaling daarvan”.

De Amerikanen vroegen Nederland in de maanden voor de inval ook om aanvullende bijdragen. Het kabinet vindt nog steeds dat er „geen rechtsplicht” bestond om dat aan de Kamer te melden, maar het had wel „van wijsheid getuigd” als het wel vertrouwelijk aan de Kamer was gemeld.

Het kabinet heeft bijna een maand over de gezamenlijke reactie nagedacht, nadat een eerste reactie van premier Jan Peter Balkenende zeer slecht was gevallen bij de PvdA. De premier nam daarin volgens de PvdA te veel afstand van de conclusies van Davids. Dat eerste conflict werd opgelost door te stellen dat ’Davids’ voor het kabinet ’leidend’ zou zijn en dat met de kennis van nu „een adequater volkenrechtelijk mandaat nodig zou zijn geweest” voor de inval in Irak.

In de brief van dinsdag schrijft het kabinet dat het de beschrijving van de feitelijke gang van zaken door Davids accepteert. De bewindslieden hebben acht lessen geleerd uit het rapport.

Zo wordt gesteld dat informatie van buitenlandse inlichtingendiensten niet meer rechtstreeks naar ministeries mag gaan, zonder dat de Nederlandse inlichtingendiensten AIVD en MIVD ernaar hebben gekeken. Dat gebeurde bijvoorbeeld toen premier Jan Peter Balkenende een zogenoemde ’for your eyes only’ brief van de Britse premier Tony Blair kreeg. De AIVD en MIVD werden daar buiten gehouden.

Een andere les is dat ambtenaren nooit meer notities met afwijkende meningen voor hun minister mogen achterhouden. Dat gebeurde toen de toenmalige ambtelijke top op Buitenlandse Zaken een kritisch stuk voor minister Jaap de Hoop Scheffer achterhield. Nog een andere les is dat er een aparte volkenrechtelijk adviseur komt op het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Na het extra kabinetsberaad over de kwestie zei vicepremier Wouter Bos dat „de brief recht doet aan hoe iedereen erover denkt en stelt de brief tegelijkertijd vast hoe we in de toekomst verder moeten”.

Van Middelkoop opgelucht over Irakbrief

Minister Eimert van Middelkoop (Defensie) zei na afloop dat het kabinet op basis van politieke integriteit en wederzijds respect tot een reactie is gekomen. Hij benadrukte nog eens hoe lastig dat was in deze zaak, waar partijen jarenlang zeer verdeeld zijn geweest. Hij is opgelucht dat het kabinet het eens is geworden over een gezamenlijke reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids.

Voor hem is de brief ook een bewijs voor het vermogen bij het kabinet dat „we confrontaties uit het verleden en vraagstukken van oorlog en vrede hebben kunnen verteren”. Vooral CDA en PvdA waren het de afgelopen zeven jaar zeer oneens over de Amerikaanse inval in Irak in maart 2003.

Pechtold wil weten wat de conclusies zijn van de PvdA

Het kabinet erkent volgens D66-leider Alexander Pechtold dat het de Tweede Kamer onvolledig heeft geïnformeerd over de Nederlandse steun aan de oorlog in Irak. „Er blijft nog maar één vraag over: welke conclusie trekt de PvdA?”, aldus Pechtold dinsdag.

Pechtold noemt de brief over de Irak-kwestie helder. Hij is daar blij mee, maar nog niet tevreden. Hij wil er snel een debat over, zei hij dinsdagmiddag. Het is immers aan de Kamer om een oordeel over het handelen van het kabinet uit te spreken. Die Kamer is twee keer niet geínformeerd. Dat het kabinet dat zelf aangeeft, is heel belangrijk voor genoemd debat, aldus Pechtold.

Agnes Kant teleurgesteld

Agnes Kant van de SP is teleurgesteld over de kabinetsreactie op het Irakrapport van de commissie-Davids. Kant ziet niet dat het kabinet verantwoording aflegt. Ze ziet in de brief ook niet dat het kabinet erkent dat het niet goed heeft gehandeld. „Hoe kon het kabinet, terwijl het wist dat selectieve informatie is verstrekt, politieke steun geven aan een oorlog?”, aldus Kant.

'Parlementaire enquête niet meer nodig'

De PvdA vindt dat het kabinet de gemaakte fouten in de besluitvorming over Irak „ruiterlijk erkent”. De reactie van het kabinet dinsdag is daarom een heel andere dan de eerste reactie van premier Jan Peter Balkenende in januari. PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer is blij met de brief, zei ze dinsdag.

Hamer zei dat de kabinetsreactie recht doet aan het rapport van de commissie-Davids en dat de premier ruiterlijk erkent wat er is misgegaan. Belangrijk voor haar is ook dat het kabinet lessen trekt voor de toekomst. „Dat geeft vertrouwen dat het nooit weer zo gaat als het is gegaan.”

Een parlementaire enquête is voor Hamer niet meer nodig. „De commissie heeft alles onderzocht. Het is nu genoeg”, aldus Hamer.

'Kabinet geeft afgewogen verhaal'

CDA-fractievoorzitter Pieter van Geel vindt dat het kabinet met een „afgewogen verhaal” is gekomen met de reactie op het Irakrapport van de commissie-Davids. „Of de informatieverstrekking aan de Kamer volledig of onjuist was, dat is niet aan de orde. Het gaat er meer om dat meer informatie op sommige punten wel had gekund”, aldus Van Geel.

Volgens Van Geel zijn het kabinet en de Kamer met de brief „dichter bij elkaar gekomen”. Ze weten nu beter hoe ze voortaan met deze situaties moeten omgaan.