’Deze film heeft mijn leven echt veranderd’

De film ’Avatar’ lijkt alle records te gaan breken. Trouw zette een 3D-bril op en keek mee met bioscoopbezoekers. ’Spiritueel’, meent de één. ’Clichématig’, vindt de ander.

„De film die alle films vanaf dit moment zal veranderen”, vonden sommige recensenten. „Slap verhaaltje”, vonden veel anderen. Superlatieven zijn er in elk geval genoeg bij de science fiction kraker Avatar, die deze week negen Oscarnominaties kreeg. Regisseur James Cameron werkte er na zijn kassucces Titanic twaalf jaar aan. Het lijkt erop dat deze film alle records zal breken.

Op een gewone woensdagavond zit de grote zaal van Tuschinki in Amsterdam halfvol – dat zijn nog steeds een paar honderd bezoekers. Veel mannen, van oudsher grotere sf-liefhebbers dan vrouwen. Iedereen met een 3D-brilletje gewapend. „In 1978 is al een 3D-film op de Nederlandse televisie uitgezonden”, zegt een man die met zijn neef komt kijken en vooral fan is van Lord of the Rings. „Ik heb toen al zo’n rood-groen brilletje gekocht en voor de tv gezeten. Ik vond het geweldig. Bij Avatar ben ik vooral benieuwd naar de special effects, hoe het technisch gemaakt is.”

Niet alleen de brilletjes zijn sindsdien verbeterd. Tijdens de film duik je letterlijk opzij voor een langs schietende speer en maak je op de rug van een vogelachtig wezen een duikvlucht die je maag in je keel doet schieten.

„Het is zeker een film die een keerpunt betekent”, zegt een vrouw die niet met naam of foto in de krant wil. „Zoals eerder The Matrix, of nog eerder Terminator. Technisch is het allemaal nog zóveel geavanceerder geworden.”

Dat de fantasiewereld die wordt opgeroepen heel echt lijkt, en dat je als toeschouwer deel bent van die wereld, is in deze film tot duizelingwekkende hoogte doorgevoerd. „Het is een totaal nieuwe ervaring”, zegt Wilco Lichtenberg. „Vergelijkbaar met de eerste keer dat ik een videogame speelde. Ik ontwerp zelf websites, en het is heel inspirerend om te zien hoe zoiets gemaakt wordt, en wat allemaal mogelijk is.”

Door de gebruikte techniek worden de gelaatstrekken van de acteurs vermengd met computeranimaties. Daardoor zijn de blauwe wezens in de film, de Na’vi op de planeet Pandora – drie meter lang, sprietig dun, met puntige oortjes en katachtige ogen – heel menselijk. Dat maakt het veel makkelijker om je met hen te identificeren.

„Een heel spirituele film”, vond Hans Meijaard. „De manier waarop die wezens, de Na’vi, verbonden zijn met elkaar, met de natuur, met het goddelijke, dat is heel bijzonder. Ik ga normaal gesproken nooit naar science fiction. Maar mijn leven is echt veranderd door deze film. Ik denk dat ik me hierdoor meer zal openstellen voor het spirituele, het goddelijke.”

Lang niet iedereen is het daarmee eens. Bezoeker Jasper Goedman heeft zich vooral verschrikkelijk geërgerd. „Die wezens zijn zo pathetisch, zo clichématig neergezet. Daar kun je je totaal niet mee identificeren. Technisch is het wel aardig, de gevechten zijn leuk om naar te kijken. Maar dat 3D voegt maar zelden iets toe.”