Hopelijk vindt de echte analyse van de crisis wel zonder camera’s plaats

Het was een hele zit voor commissieleden, toehoorders en tv-kijkers, maar het zit er op: de commissie-De Wit, die drie weken in het openbaar praatte met kopstukken uit de financiële sector, kan zich nu wijden aan haar rapport over de oorzaken van de kredietcrisis. In het najaar zal ze de draad weer oppakken.

Over de verrichtingen van de volksvertegenwoordigers valt van alles te zeggen. Ze werkten plichtmatig hun lijstjes af, vroegen niet genoeg door, lieten de ondervraagden in het beklaagdenbankje – want daar leek het nog het meeste op – te makkelijk wegkomen. Voor de oppervlakkige beschouwer blijft slechts een wat karikaturale impressie over van falende bankiers, commissarissen en accountants, die hiermee wegkwamen omdat toezichthouders en de minister het ook al lieten afweten.

Te vrezen valt dit het allemaal in meer of mindere mate waar is. En voor wie de berichtgeving over de crisis de afgelopen anderhalf jaar heeft gevolgd, is dat geen grote verrassing. De kracht van dergelijk parlementair spitwerk zit dan ook niet in de grote onthullingen. Ditmaal zeker niet, omdat Nederland slechts een radertje is in het mondiale stelsel dat in het najaar van 2008 in elkaar stortte: het is onrealistisch te verwachten dat deze commissie, bestaande uit relatieve leken, innovatieve ideeën aandraagt om herhaling van de wereldwijde financiële crisis te voorkomen.

In het beste geval destilleert de commissie uit de voorgesprekken, de openbare verhoren en het denkwerk in de komende weken een doorwrochte analyse van de krachtsverhoudingen en kwetsbaarheden van de financiële sector in Nederland. Op zichzelf is dat een nuttige exercitie. Het zou mooi zijn als de commissie hierbij verder komt dan de constatering dat iedereen – en dus niemand – schuldig is. Temeer omdat zelfkritiek bij de hoofdrolspelers de afgelopen weken ver te zoeken was.

Het zwartepieten vond plaats voor het oog van de camera. Hopelijk stellen minister Bos, toezichthouder Wellink, bankdirecteur Rijkman Groenink en al die andere betrokkenen die en plein public hun gezicht in de plooi hielden, zichzelf wel de indringende vragen waar de commissie niet aan toe kwam. Hebben zij echt alles gedaan wat in hun vermogen lag? Blijven ze ook achter de schermen stijfkoppig naar elkaar wijzen, en klagen over hun eigen beperkte bevoegdheden, dan wordt het nooit wat met de zo broodnodige structurele verbeteringen.