Bromberg viert de jeugd, Jendreyko de ouderdom

’Die Frau mit den 5 Elephanten’ en ’Inferno’, met Romy Schneider, imponeren op het Filmfestival in Rotterdam.

Svetlana Geier, vertaalster Russische literatuur, is 87 en het is alsof ze dat altijd is geweest. Ze woont in dat oude lichaam. Klein, de schouders krom, het hoofd naar beneden. Op foto’s zie je dat ze vroeger een mooi, blond, fier Russisch meisje was. Maar nu, als oude vrouw, is ze nog steeds een genot om naar te kijken: heldere blik, prachtig gerimpelde handen, rustige gebaren.

In de documentaire ’Die Frau mit den 5 Elephanten’ filmt de Russisch-Duitse regisseur Vadim Jendreyko hoe Svetlana een kanten tafelkleedje strijkt. Ze duwt eerst de kreukels weg met haar handen, voelt aan het ijzer, en gaat strijken. Doodgewoon zoals iedereen strijkt, en toch anders. „Bij het wassen verliezen de draden hun oriëntatie”, vertelt Geier. „Bij het strijken moet je de draden helpen hun oriëntatie terug te vinden.” Of het nu strijken is, het schillen van een tomaat of het ’echte’ werk van Geier, haar nieuwe vertaling van vijf kloeke boeken van Dostojevski, haar volkomen aanwezigheid in alles wat ze doet, haar toewijding aan het detail, sleept je mee. Het maken van dit portret van Geier heeft zijn leven veranderd, vertelt regisseur Jendreyko na afloop in de zaal in Rotterdam. „Ze is geen heilige, ze heeft een hard hoofd soms, maar haar intensiteit werkt als een toverstokje, het is besmettelijk.”

Op het Festival in Rotterdam gaan films soms mooie verbintenissen aan, en na het portret van Geier werkt ’Inferno’ van Serge Bromberg al even vervoerend . Ook in deze film zie je de overgave, maar nu in een viering van de jeugd in plaats van een ode aan de ouderdom. Bromberg dook in de archieven van HenriGeorges Clouzot, de Franse regisseur die begin jaren zestig zijn magnum opus ’L’enfer’ (’De Hel’) niet voltooide.

Vijfentachtig blikken film bleven bewaard van dit huwelijksdrama over een echtgenoot (Serge Reggiani) die op vakantie aan een meer in Zuid-Frankrijk letterlijk gek wordt van jaloezie. In zijn waanbeelden ziet hij zijn vrouw (Romy Schneider) met anderen – mannen of vrouwen – of alleen, wat even goed genot zonder hem betekent. Bromberg rijgt in zijn reconstructie screentests, bewaarde scènes (nog zonder geluidsband) en nagespeelde scènes ingenieus aan elkaar.

Je ziet de 27-jarige Romy Schneider zoals je haar niet eerder zag: sensueel, expressief, volkomen op haar gemak. Clouzot laat het water rood kleuren als ze erover heen skiet, hij kleurt haar lippen blauw, en overdekt haar met glitters. Hij laat haar lachen, praten, ruziën, huilen, kussen. Zonder geluid is het effect alleen maar sterker. Bromberg slaagt erin om in deze reconstructie precies te tonen wat Clouzot met ’L’enfer’ voor ogen had: Romy viert het leven, en ontsnapt, iedere scène weer.