ChristenUnie laat zien dat God en de rede geen tegenstelling zijn

In een terugblik op de afgelopen halve eeuw constateerde NRC-columnist Heldring onlangs dat de partijen die zich op God beroepen beter bestand lijken tegen de nood der tijden dan de partijen wier aardse doelen al grotendeels zijn bereikt. Hij stelde dat met enige verwondering en, als iemand die zijn vertrouwen vooral op de rede vestigt, ook met enige spijt vast. De feiten spreken inderdaad duidelijke taal. Sinds de natie in verwarring verkeert over haar identiteit en bestemming hebben de christelijke partijen hun positie, zowel electoraal als politiek, geconsolideerd of versterkt. Het CDA en de ChristenUnie opereren als regeringspartijen in het hart van de Nederlandse politiek en doen dat met een bijna vanzelfsprekende onverstoorbaarheid.

Hoewel zij oude stromingen vertegenwoordigen, zijn beide partijen betrekkelijk jong. Het CDA bestaat komend najaar dertig jaar, de ChristenUnie vierde afgelopen zaterdag haar tiende verjaardag. Beide partijen zijn het resultaat van fusies, die door tegenstanders vaak zijn uitgelegd als noodsprongen om nog zoveel mogelijk macht en invloed te behouden. Misschien dat daardoor de drang tot vernieuwing en samenwerking, na een geschiedenis vol breuken, te veel over het hoofd is gezien; evenzeer als de bereidheid oude dogma’s ter discussie te stellen en samen in plaats van verdeeld nieuwe antwoorden op de kwesties van deze tijd te zoeken.

Zelfs de SGP beweegt enigszins onder de invloeden van de tijdgeestmaar het is de vraag of deze partij op eigen kracht bij machte is uit haar verstarring los te komen. Veel meer lijkt het erop dat zij de rooms-katholieke kerk als tegenstander verruilt voor de islam.

Het CDA en de ChristenUnie hebben laten zien dat een fusie nieuwe impulsen geeft. Hun positie in het centrum van de macht toont ook aan dat de tegenstelling tussen God en de rede, die in Heldrings waarneming ligt verscholen, allerminst een tegenstelling is tussen onredelijkheid en rede.

In een land waar de politieke strijd dikwijls synoniem was aan geloofsstrijd, is dat misschien geen onbelangrijke notie, zeker niet nu de komst van de islam de verhouding tussen religieuze en niet-religieuze partijen weer op scherp heeft gezet. Voor polarisatie op dit vlak is geen reden, zodra wordt erkend dat in een democratie niet één waarheid kan domineren. Dat beslissende inzicht heeft de ChristenUnie in korte tijd van de marge naar de macht gevoerd.