'Onze vrijheid wordt bedreigd'

Het Openbaar Ministerie (OM) wil PVV-leider Geert Wilders uitgebreid buiten de rechtzaal horen. Wilders wil zich adequaat kunnen verdedigen. Op 3 februari gaat het proces verder en beslist de rechtbank over de verzoeken.

„Van al onze verworvenheden is vrijheid het meest dierbaar en het meest kwetsbaar." Met die woorden begon Geert Wilders woensdagmiddag zijn enkele minuten durende betoog tegen de rechtbank in Amsterdam. Hij drong er met klem bij zijn rechters op aan hem de ruimte te geven zich adequaat te verdedigen, onder meer door het horen van een aantal deskundigen en getuigen.

„Ik geloof met heel mijn hart en ziel dat onze vrijheid bedreigd wordt. Het is niet langer een gegeven, niet langer een vanzelfsprekendheid”, aldus Wilders, die daaraan toevoegde dat hij zijn leven wijdt aan het verdedigen van die vrijheid en daarvoor grote persoonlijke offers brengt.

Wilders erkende dat zijn woorden soms hard zijn, maar niet „onbesuisd”. Hij is er niet op uit om mensen te kwetsen, maar hij wil zich de vrijheid kunnen permitteren om te uiten dat hij een groot probleem heeft met de islamisering van de Nederlandse samenleving. Die staat zijns inziens „haaks op vrijheid”. De prijs die burgers moeten betalen voor hun vrijheid, is „waakzaamheid”, aldus Wilders.

„Ik hoop dat de vrijheid van meningsuiting in dit proces zal zegevieren en zal blijven bestaan”, aldus de PVV-voorman in zijn woorden tot de rechtbank. Het proces gaat volgens hem niet alleen over de vrijheid van meningsuiting, maar ook om „waarheidsvinding”.

Rechter-commissaris

Het Openbaar Ministerie wil dat Wilders uitgebreid wordt gehoord door de rechter-commissaris, om een fundament te leggen voor het vervolg van de rechtszaak. Een verhoor van Wilders ter zitting neemt volgens het OM te veel zittingsruimte in beslag. Wilders is de enige die het OM in de zaak wil horen, meldde officier van justitie Birgit van Roessel woensdag tijdens het proces.

De PVV-leider zal gehoord moeten worden over de tientallen uitlatingen die het OM in de aanklacht heeft opgenomen. Bovendien verdient de beslotenheid van het kabinet van de rechter-commissaris volgens het OM de voorkeur, omdat orde en rust daar niet verstoord kunnen worden. Wilders zelf wil liever in het openbaar, dus in de zittingszaal, gehoord worden.

Wilders kan zijn bij de onderzoeksrechter af te leggen verklaring uitbouwen en aanvullen in de rechtszaal, aldus Van Roessel. Het OM heeft er bewust voor gekozen Wilders niet door de politie te laten verhoren, gezien de juridische complexiteit van de zaak. Een rechter-commissaris is daar beter op toegerust.

Het OM heeft voor de zaak-Wilders juridisch advies ingewonnen van drie externe deskundigen, zei Van Roessel. In de kern is de zaak-Wilders een zaak als iedere andere strafzaak, aldus de officier. Buiten die kern is het in vele opzichten een bijzondere zaak, die zich concentreert op het spanningsveld tussen het recht op vrije meningsuiting en het verbod op discriminatie. Van Roessel merkte op dat Wilders’ status als politicus van invloed is op de mate van strafbaarheid van zijn uitlatingen, maar dat hij in die hoedanigheid ook verantwoordelijkheid draagt: uitspraken van politici hebben een grote impact.

Van Roessel zei dat het maatschappelijke en politieke debat waaraan Wilders deelneemt, vaak in felle bewoordingen wordt gevoerd en dat dit emoties oproept. Ook het huidige proces maakt emoties los in de samenleving, aldus Van Roessel. „Maar wij kiezen geen partij. De juridische beoordeling van de zaak staat voorop.”

De officier besloot haar betoog met het uitspreken van de wens dat „we achteraf kunnen zeggen, ongeacht de uitkomst, dat Wilders een eerlijk proces heeft gehad.”

Deskundigen

Bram Moszkowicz, advocaat van PVV-leider Geert Wilders, wil een reeks deskundigen horen in het proces tegen zijn cliënt. Onder hen ook de rechtsgeleerden Henny Sackers en Theo de Roos, die beiden het Openbaar Ministerie hebben geadviseerd in de zaak-Wilders. Sackers heeft veel onderzoek gedaan naar (groeps-)belediging en de vrijheid van meningsuiting.

Volgens Moszkowicz heeft Sackers het OM gerapporteerd dat de zaak-Wilders zich niet leent voor een verkenning van de grenzen van de vrijheid van meningsuiting. Naast de rechtsgeleerden wil Moszkowicz ook een aantal islam- en Koranexperts horen, alsmede een aantal praktiserende moslims en zogeheten afvalligen.

Regiezitting

De PVV-voorman is aangeklaagd voor het beledigen en discrimineren van moslims door zijn uitspraken in diverse media en in zijn anti-Koranfilm Fitna. Ook beschuldigt het OM hem van het zaaien van haat.

De rechtbank begon woensdag met de strafzaak tegen Wilders en houdt een zogenoemde regiezitting. Tijdens zo'n zitting wordt de zaak nog niet inhoudelijk behandeld, maar maken de rechtbank, het Openbaar Ministerie (OM) en de verdediging afspraken over hoe het proces gaat verlopen.

Moszkowicz betoogde aan het begin van het proces dat Wilders de rechtbank en het Openbaar Ministerie in Amsterdam onbevoegd vindt om hem te vervolgen. De rechtbank zei aan het begin van de zitting tegen Wilders, dat de betrokken rechters neutraal tegenover zijn zaak staan. Dit in reactie op berichten in de media dat het volgens Wilders om een politiek proces gaat.

Een groot deel van de fractie van de PVV zit op de publieke tribune, ter ondersteuning van de politiek leider. Naar schatting driehonderd aanhangers van Geert Wilders hadden zich bij de rechtbank verzameld om hem een hart onder de riem te steken. Ook uit het buitenland kreeg Wilders steun.

De veiligheidsmaatregelen binnen en buiten de rechtbank zijn streng. De rechtszaal werd voorafgaand aan de behandeling van de zaak onderzocht met speurhonden. Wanneer de inhoudelijke behandeling van de zaak zal plaatsvinden, is nog niet bekend.