Wie geeft Europa één stem?

Europa moet met een stem spreken in de internationale klimaatonderhandelingen. Daarover is iedereen het wel eens. Maar wiens stem?

Het duurde even voor de klap van Kopenhagen echt aankwam. Maar tijdens een informeel samenzijn van de 27 Europese ministers van milieu, onlangs in het Zuid-Spaanse Sevilla, drong de harde waarheid door: de Europese Unie stond buitenspel op de klimaattop in de Deense hoofdstad.

De EU beschouwt zichzelf al jaren als leider op klimaatgebied, maar in Kopenhagen leverde dat niets op. De Verenigde Staten en China sloten op het laatste moment een bescheiden akkoordje, met de steun van India, Brazilië en Zuid-Afrika.

Dat is ongetwijfeld een teken van de nieuwe krachtverhoudingen in de wereld. Toch is de EU nog altijd een reus, zeker op economisch gebied. Dat die positie in Kopenhagen niet uit de verf kwam, lag ook aan de presentatie: Europa sprak niet met een stem en moest voortdurend intern overleggen voor ze naar buiten toe kon optreden.

“We waren soms meer tijd kwijt met onderling overleg dan met de echte onderhandelingen”, zei Connie Hedegaard onlangs in het Europees Parlement. Hedegaard had in Kopenhagen een leidende rol, als Deens minister van klimaat. Binnenkort gaat de conservatieve Deense aan de slag als de eerste klimaatcommissaris van de EU.

Hedegaard beklemtoonde in haar hoorzitting in het europarlement dat de EU voortaan met een stem moet spreken, wil ze invloed kunnen uitoefenen. Maar wiens stem moet dat dan zijn? Die van Hedegaard zelf, suggereerden verschillende europarlementariërs.

Maar de Deense hield de boot een beetje af. “Ik zal doen wat ik kan om de EU met een stem te laten spreken”, verder wilde ze niet gaan. Het is maar de vraag of de Franse president Sarkozy, de Britse premier Brown en de Duitse bondskanselier Merkel straks hun mond houden als Hedegaard spreekt.

Natuurlijk zijn er in Brussel wel anderen te vinden die de EU kunen vertegenwoordigen. Zo kan de nieuwe president van de Europese Raad, Herman Van Rompuy, ook de rol van klimaatgezant spelen. Een bijkomend voordeel kan zijn dat België in de tweede helft van dit jaar EU-voorzitter is.

Dat moet het makkelijker maken voor de president en de tijdelijke voorzitter om een lijn te trekken op de volgende klimaattop, aan het eind van dit jaar in Mexico. Als die tandem werkt, kan België opnieuw scoren in Mexico - net zoals de ‘rode duivels’ dat deden tijdens het WK voetbal in 1986.