Obama’s plan om de bankensector op te breken is zeer welkom

Het is een verademing dat de Amerikaanse president Barack Obama de bankensector serieus wil reorganiseren. Daarmee heeft hij een wereldwijde patstelling doorbroken, waarbij geen land hard in de bankensector wilde ingrijpen uit angst zijn concurrentiepositie in die sector uit te hollen. Terecht reageerde de Nederlandse minister Bos positief op Obama’s voorstel.

Anderhalf jaar na het uitbreken van de kredietcrisis leken de oude praktijken in de financiële sector terug te keren. Nationale overheden moesten tijdens de crisis met honderden miljarden bijspringen om banken overeind te houden, maar veel banken begonnen opnieuw bizar hoge bonussen aan personeel uit te keren. Hervormingen leken, mede onder druk van de sector, beperkt te blijven tot wat strenger toezicht en wat hogere eisen aan de hoeveelheid geld die banken als reserve moeten houden. Dat er weeffouten zaten in het bankensysteem die extreem risicovol gedrag beloonden, werd niet onderkend.

Obama wil nu een scheiding aanbrengen tussen banken die spaargeld beheren en banken die zakenactiviteiten ontplooien met eigen geld. Voor belastingbetalers is dat een belangrijk onderscheid. Zij staan immers garant voor spaargeld dat banken beheren – zoals tijdens de kredietcrisis pijnlijk duidelijk werd. Banken gebruikten het spaargeld om risicovolle producten te financieren waarmee ze in goede tijden hoge winsten boekten. In slechte tijden, bij zwaar verlies, draaide de belastingbetaler ervoor op.

Door het onderscheid komen er banken die wel ’overheidsdekking’ hebben maar daarom geen risico’s mogen nemen, en banken die wél risico’s mogen nemen maar volledig failliet kunnen gaan. De banken worden daarnaast verkleind om de impact van wanbeleid door banken op de economie te verminderen.

Obama’s voorstel moet nader worden uitgewerkt. Zo is onduidelijk welke activiteiten spaarbanken nog wel mogen ondernemen. Er zal moeten blijken of een dusdanig versoberd bankwezen winstgevend genoeg is om de economie gaande te houden. Ook staat niet vast dat zakenbanken daadwerkelijk failliet kunnen gaan zonder het financiële stelsel, en daarmee de economie grote schade toe te brengen.

Obama’s plan maakt verdere discussie mogelijk. Nu de belangrijkste financiële speler ter wereld, de VS, echt lessen wil trekken uit het financiële drama van 2008, kunnen andere landen zich niet langer verschuilen achter vage beloften.