Corruptie blijvend probleem in Afghanistan

De helft van alle volwassen Afghanen heeft het afgelopen jaar minstens één keer smeergeld betaald aan een ambtenaar. Corruptie is volgens de VN nog steeds een groot probleem.

Dit hebben de Verenigde Naties dinsdag gezegd in een rapport over de wijdverspreide corruptie in Afghanistan.

De Afghaanse regering heeft woensdag oud-minister van financiën Ashraf Ghani aangesteld om nieuwe ideeën te ontwikkelen om de corruptie te bestrijden. De aanstelling van Ghani is onderdeel van het actieplan voor de regering van president Hamid Karzai dat op 28 januari in Londen wordt gepresenteerd.

De VN probeert Karzai te steunen in zijn strijd om het vertrouwen van de burger te herwinnen en de Taliban terug te dringen. De publieke woede over de corruptie bij de regering en het ambtenarenapparaat heeft vermoedelijk juist velen in de armen van de Taliban gedreven.

Karzai geeft toe dat er corruptie is, maar zegt dat de mate ervan overdreven wordt en dat corruptie in veel landen plaatsvindt. Hij blijft erbij dat ook de internationale gemeenschap in Afghanistan zich schuldig maakt aan corruptie, door ontwikkelingsgeld te besteden aan adviseurs en provisies.

Corruptie vormt volgens de VN een groot probleem in Afghanistan. Voor het rapport van de VN zijn duizenden Afghanen uit het hele land geïnterviewd. Een meerderheid gaf aan geen enkele publieke dienstverlening te kunnen verwachten zonder een ambtenaar om te kopen. De meeste ondervraagden vonden het 'normaal' om te betalen voor extra diensten, een betere behandeling of om onder een boete uit te komen.

Ambtenaren op alle niveaus maken zich schuldig aan corruptie. Van politici en belastinginspecteurs tot leraren en verpleegkundigen. Het gemiddelde omkoopbedrag is zo'n 160 dollar (een kleine 115 euro), heel wat voor een land waar het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking nog geen vijfhonderd dollar is.

Volgens het rapport vraagt in meer dan de helft van de gevallen de ambtenaar expliciet om geld. In andere gevallen wordt bijvoorbeeld om vee in plaats van geld gevraagd. De Afghanen zouden volgens het onderzoek in twaalf maanden ongeveer 23 procent van het Afghaanse BNP aan smeergeld hebben betaald.

De regering-Karzai heeft eerder geprobeerd corruptie uit te bannen, met weinig succes. Een anti-corruptieteam werd op non-actief gesteld toen bleek dat het hoofd van de eenheid in Amerika in de gevangenis had gezeten voor drugsgerelateerde misdaden. Vorig jaar is er een nieuw kantoor opgezet om corruptie aan te pakken, maar de Afghanen geven nog steeds aan dat corruptie een van hun grootste problemen is.

Transparency International, een non-gouvernementele organisatie, zette Afghanistan vorig jaar op plaats 176 van de 180 meest corrupte landen. Onder Afghanistan stonden alleen nog Haïti, Irak, Birma en Somalië.