Pensioenstelsel moet hervormd

De gepensioneerde van de toekomst moet langer doorwerken, krijgt een lagere uitkering of zal zelf meer financieel risico moeten nemen.

„Wie dacht dat de problemen van de pensioenfondsen zouden verdwijnen met het herstel van de markten, kan ik uit de droom helpen.”

Minister Donner wond er gisteren geen doekjes om. Een onderzoek naar de robuustheid van het pensioenstelsel doet de minister van sociale zaken beseffen dat een hogere levensverwachting en de vergrijzing om pijnlijke keuzes vragen. De pijn zal vooral bij de werknemers terecht komen.

Als de fondsen op dezelfde weg doorgaan als nu, moeten werknemers en werkgevers over tien jaar maar liefst 10 miljard euro meer premie opbrengen, berekenden de economen van de commissie-Goudswaard. Momenteel vloeit er ruim 25 miljard van de lonen en winsten naar de fondsen.

Donner liet blijken dat hij niets ziet in hogere premies. Uiteindelijk beslissen de fondsbesturen daar zelf over, maar volgens de minister toont de commissie aan dat ’de rek er uit is’. „Met de AOW-premie erbij zitten we nu al boven de 30 procent dat jaarlijks van de loonsom wordt afgedragen voor pensioenen.”

Nadat de beurzen in 2000 inzakten als gevolg van het uit elkaar spatten van de internetzeepbel, stortten werkgevers nog forse bedragen in de pensioenkassen. Bij de kredietcrisis gebeurde dit nog incidenteel. De commissie-Goudswaard denkt dat toekomstige risico’s veel meer op de schouders van de toekomstige gepensioneerden zullen drukken.

Dat zijn ook de smaken die overblijven als er niet wordt gekozen voor premieverhoging of voor het bijstorten door werkgevers. Gepensioneerden gaan dan zelf voelen dat er minder te verdelen is: de mensen leven langer en er zijn minder werkenden om de premie te dragen. Later met pensioen gaan of een lagere uitkering accepteren noemt Goudswaard als mogelijkheden.

Donner ziet ook een andere mogelijkheid: mensen zelf meer risico laten nemen. Ook nu zijn er geen harde garanties dat gepensioneerden precies krijgen wat hen wordt voorgespiegeld. De fondsen zijn steeds afhankelijker van financiële markten geworden. Een lage rente en slechte beursprestaties kunnen er nu toe leiden dat de pensioenen niet mee stijgen met de lonen of inflatie, of dat de uitkeringen iets omlaag gaan.

Als werknemers bereid zijn om zelf meer risico te lopen, kunnen fondsen meer risico nemen en kunnen de uitkeringen hoog blijven, meent de commissie. De gepensioneerde draait er dan ook voor op als het misloopt. Minister Donner is hier geen principieel tegenstander van, mits de risico’s niet te groot worden. Hij laat de Kamer voor april weten wat er volgens het kabinet moet gebeuren om de oudedagsvoorziening op de been te houden.