’Straks zit er een talib op mijn stoel’

In Londen wordt vandaag een Afghanistan-conferentie gehouden. Al dan niet onderhandelen met de taliban is de moeilijke keuze die voorligt.

Afghanistan staat opnieuw op een kruispunt in zijn bestaan. De president van de negen jaar jonge democratie, Hamid Karzai, wil talibanstrijders losweken uit de beweging door geld, werk en scholing te bieden.

Karzai zal zijn plan in Londen vandaag in detail ontvouwen. „De conferentie is een belangrijke gelegenheid voor Afghanistan om aan de wereld uit te leggen welke plannen we hebben voor verzoening en reïntegratie”, zei hij eergisteren in de Turkse stad Istanbul.

Uit de internationale gemeenschap komen positieve reacties op zijn voorstellen. De gedachte is dat het plan van Karzai om talib – vaak kansloze en ontevreden jonge mannen – te reïntegreren, onderdeel kan zijn van de exitstrategie waarmee de internationale troepenmacht over enkele jaren uit Afghanistan kan vertrekken. Zonder al teveel gezichtsverlies.

Er zouden ook formele onderhandelingen moeten komen met de talibanbeweging, die eind 2001 door een door de VS geleide troepenmacht uit Afghanistan werd verjaagd na een terreurbewind van zes jaar. Karzai zegt dat taliban die de Afghaanse grondwet respecteren en contacten met Al-Kaida afzweren welkom zijn, zelfs op politieke posities en in bestuursfuncties.

In Afghanistan veroorzaakt deze discussie veel onrust, vooral onder de meer progressieve Afghanen, merkte Rommert Folkertsma, adviseur bij de Civil Service Commission. Dat is een organisatie die de hervormingen bij de Afghaanse overheid aanstuurt. Hij werkt al sinds 2005 met tussenpozen in Afghanistan.

„Ik heb het in die tijd steeds slechter zien worden, niet qua overheidshervormingen want daar zitten ze wel op de goede weg, maar qua veiligheid. En nu het over onderhandelen met de taliban gaat worden mensen bang en raken gedemotiveerd. ’Ach wat doet het ertoe, straks zit er toch een talib op mijn stoel’, hoor ik mijn Afghaanse collega’s wel eens zeggen. Zij spreken vaak vanuit hun eigen ervaringen met de taliban in de jaren negentig, toen hun dochters niet naar school mochten, muziek verboden was en mensen geen televisie mochten hebben.”

Folkertsma: „Voor hen voelt het alsof er mensen worden binnengehaald die er alleen op uit zijn de zaak te saboteren. Ook persoonlijk zie ik niet in hoe het binnenhalen van de taliban de modernisering van Afghanistan kan helpen.”

Veel Afghanen zijn bang dat de taliban het land hoe dan ook weer in handen willen krijgen, hoort Folkertsma. „De taliban kunnen straks een percentage van hun strijders laten overlopen. Die krijgen dan misschien mooie posities in het overheidsapparaat, weten beter wat er speelt en dat kan ertoe leiden dat ze de zaak later makkelijker kunnen overnemen.”

Alternatieve oplossingen zijn moeilijk te vinden, geeft hij toe. „Afghanistan heeft behoefte aan een sterke persoon. Dat is dan nu Karzai, maar zijn autoriteit is de afgelopen maanden uitgehold doordat hij weinig internationale steun heeft gehad en veel van zijn kandidaat-ministers zijn weggestemd. Mensen op hoge posities durven het al niet meer voor hem op te nemen, en als hij verzwakt maakt dat de taliban sterker. Ik denk dat het belangrijk is dat de internationale gemeenschap nu duidelijk maakt dat ze toch achter hem staan, zodat hij niet verzuipt.”