Davids: geen adequaat mandaat inval Irak

De VN-Veiligheidsresoluties over Irak gaven geen volkenrechtelijk mandaat voor de Amerikaans-Britse inval in dat land in het voorjaar van 2003. De tekst van de resolutie 1441 gaf geen vrijbrief aan landen om met geweld in te grijpen. Het Nederlandse kabinet legde die tekst wel zo uit.

Dat concludeert de commissie-Davids dinsdag in haar rapport over de Nederlandse besluitvorming om de inval politiek te steunen. De militaire actie ontbeerde een adequaat volkenrechtelijk mandaat, aldus commissie.

Weinig leiding door premier

Verder stelt Davids dat premier Jan Peter Balkenende in het begin weinig of geen leiding gaf aan het debat over Irak. Hij liet het dossier volledig over aan de toenmalige minister van Buitenlandse Zaken Jaap de Hoop Scheffer.

De eerste twee kabinetten-Balkenende waren meer met zichzelf bezig dan met buitenlands beleid. Door druk van de Tweede Kamer, de pers en uitgelekte informatie werd de besluitvorming over politieke steun aan de inval steeds meer een hoofdpijndossier, Davids sprak zelfs van migraine.

De politieke doelen die de Verenigde Staten, Groot-Brittannië en Nederland voor ogen hadden, belemmerden het zicht op wat er op langere termijn in Irak moest gebeuren. Dat zei voorzitter van de Irak-commissie Willibrord Davids dinsdag bij de overhandiging van zijn rapport aan premier Jan Peter Balkenende.

Doel van de inval in 2003 was vrede, veiligheid en democratie in Irak, zeven jaar later is het land nog steeds de onveiligste plek op aarde, met duizenden doden en gewonden per jaar. „Dat is niet het soort vrede en veiligheid waar de invallers naar zegden te streven”, zei Davids.

Kamer onvolledig geïnformeerd

Ook stelt de commissie dat het kabinet de Tweede Kamer niet juist heeft ingelicht. Het kabinet zou tegenover de Tweede Kamer geen volledige opening van zaken hebben gegeven over een verzoek van de Verenigde Staten. Dat verzoek was gedaan op 15 november 2002 en vroeg Nederland mee te werken bij de planning van de opbouw van een militaire macht die Irak moest dwingen om aan resolutie 1441 te voldoen.

Binnen het kabinet werd het Amerikaanse verzoek op verschillende manieren opgevat en uitgelegd. De niet direct bij Irak betrokken ministers werden onvoldoende geïnformeerd over de aard en de inhoud van het verzoek