’Net Somalië, maar zonder de piraten’

’Sorry dat ik zo pessimistisch ben.” Dan Erikson, specialist Caribisch gebied van de denktank Inter-American Dialogue in Washington, geeft Haïti eigenlijk niet veel kans meer.

„Het is moeilijk voor een land om lang genoeg een topprioriteit te blijven”, zo voorspelt hij over de internationale hulp bij de komende wederopbouw.

Hoe gaat Haïti hier dan weer wél bovenop komen?

„Dat wordt een lange en moeilijke weg”, sombert Erikson. Sterker nog, hij stelt: „En waarschijnlijk zal Haïti er gewoon niet bovenop komen. De infrastructuur was al zwak, en nu zijn er nog maar weinig overheidsgebouwen over. Het wordt niet meer hetzelfde.”

Wat is er nodig?

„Om te herstellen heeft Haïti investeringen nodig van miljarden per jaar, over vele jaren. Maar hoe realistisch is het om dat te verwachten van de internationale gemeenschap?”

„De geschiedenis, na vorige natuurrampen, leert dat er enorme beloften worden gedaan, die niet allemaal worden ingelost en waarvan maar een fractie in Haïti terechtkomt.”

Als die grootschalige, langdurige steun er toch komt, hoe moet dat werken?

„Het goede nieuws is, dat er al een heel systeem van hulpverlening bestaat. De vredesmacht van de VN en een netwerk van hulporganisaties, met een lange geschiedenis van samenwerking.”

„Wat moeilijk wordt, is om dat in samenwerking te doen met de regering van Haïti. Dat is een unieke situatie. Je hebt een verkozen regering, maar in feite heeft die niets te vertellen. Hoe ga je dat doen? De facto wordt het dan een soort mandaatgebied.”

En als dat niet lukt, dan ligt er een mislukte staat in de Caribische Zee?

„Ik wil helemaal niet zo pessimistisch zijn, maar inderdaad: dan wordt het zoiets als Somalië. Beheerst door krijgsheren. Dat is een reëel risico.”

„Haïti zal er voor de aardbeving al uit alsof het door een aardbeving getroffen was. En dan moeten de naweeën nog komen: de gewonden, gebrek aan voedsel en water, uitbraken van ziekten, die kunnen nog meer slachtoffers eisen dan de aardbeving zelf.”

„Daarna moet de overheid weer zorgen dat de basisbehoeften van de bevolking worden bevredigd: voedsel, schoon water. Dat zou wel eens onmogelijk kunnen blijken.”

Is er een voorbeeld van een land dat dit overkomen is?

„Haïti is uniek. Het is dichtbevolkt, heeft een laag niveau van sociale en economische ontwikkeling, extreem kwetsbaar voor natuurrampen. Zelfs Sri Lanka na de tsunami was er niet zo erg aan toe.”

Wordt het ook een veiligheidsrisico? Voor omringende landen of de ook niet veraf gelegen VS?

„In de eerste plaats zullen de Dominicaanse Republiek, de Bahama’s en de Britse Turks- en Caicoseilanden ermee te maken krijgen. Zij, en verder natuurlijk de VS, zullen steeds meer vluchtelingen te verwerken krijgen.”

En is er het risico dat het land meer dan nu een thuishaven voor de drugshandel gaat worden.

„Ik denk niet dat dat een probleem wordt. Want ook de drugshandel heeft toch een minimum-niveau aan faciliteiten nodig.”

Schijnt er volgens u dan helemaal geen zon achter de wolken? Op veel plaatsen kun je nu letterlijk met een schone lei beginnen...

„Daar zou ik zo graag ’ja’ op zeggen. Maar dat is elke keer gezegd als er een orkaan voorbij kwam, in 2004 en in 2005 bijvoorbeeld. En waar het dan op uitdraait is dat dingen weer worden opgebouwd zoals ze voorheen waren.”

„Je zou willen dat nieuwe gebouwen hierna bestand zullen zijn tegen aardbevingen, maar dat lijkt me onwaarschijnlijk. Misschien een paar regeringsgebouwen, maar dat is alles.”

Hoe ziet er Haïti er over tien jaar uit als die massale en langdurige hulp er toch komt?

„Er is één geweldig voorbeeld van een land dat in zo’n tijdsbestek overeind krabbelde: Rwanda. Na de genocide in 1994 is het een land geworden met een stabiel systeem en een robuuste economie.”

„Dus het moet mogelijk zijn. Maar dan moet Haïti zijn menselijk kapitaal opbouwen: het moet dan diensten kunnen leveren, aan het buitenland, niet alleen aan de eigen bevolking.”

En in het andere geval, ook over tien jaar?

„Dan is het een almaar doorgaande humanitaire catastrofe. Somalië. Zonder de piraten.”

Er varen toch ook wel schepen langs Haïti?

„Ja, maar voor piraterij heb je ook van alles nodig. Ze zullen niet in staat zijn om er de boten voor te bouwen.”