Alleen positief nieuws op Chinese tv

Geen negatief nieuws, maar een mooiere wereld, zonder gangsters, corruptie en geweld. Zo moet de programmering van de Chinese staatszender CCTV er uitzien.

Volgens naar de Hongkongse pers gelekte interne memo’s heeft het nationale propaganda-bureau de Chinese staatszender bevolen in de aanloop naar het Chinese nieuwjaar – dat op 18 februari begint – negatief nieuws te mijden. Aandacht voor de maffia van Chongqing of speculatie met onroerend goed is volgens de nota ongewenst.

Luo Shugan, hoofd van de propaganda-afdeling van de Chinese regering, bekritiseerde de zender wegens ’gebrek aan positieve verslaggeving’. Hij viel zelfs over een cynische afkondiging. Een presentator zei na een item over onderwijs voor kansarme kinderen: „Waarom bedankten die kinderen de gemeente daarvoor? Dat hoort een gemeente gewoon te regelen.”

De interne notulen onthullen een verstrekkende overheidsbemoeienis met het journalistieke werk, tot in details. Chinese staatsmedia kennen afwisselend periodes van strenge en lossere controle. De huidige partijleiding heeft een grootscheepse operatie ingezet om de journalistiek klaar te stomen voor ’geloofwaardige’ en ’krachtige’ propaganda.

Dit staat in Chinese journalistieke kringen bekend als ’Control 2.0’. Het startsein voor Control 2.0 kwam in juni 2008 van president en partijleider Hu Jintao, die in een speech het belang van het ’kanaliseren van de publieke opinie’ benadrukte. Inmiddels is duidelijk geworden dat Hu’s woorden verscherpte controle inluidden, stellen gezaghebbende deskundigen als David Bandurski, onderzoeker van het China Media Project aan de universiteit van Hongkong, dat de Chinese journalistiek analyseert.

Het naderende partijcongres in 2012, waarin delicate zaken zoals een verjonging van het leiderschap op de agenda staan, verklaart slechts deels de aandacht van de partijtop voor de pers. De Chinese media moeten zich niet alleen in eigen land nuttig maken als spreekbuis.

„Onze krachtmeting met vijandige krachten in het ideologische veld is () ook een krachtmeting in de kracht van informatieoverdracht. Die () is van doorslaggevend belang voor het behoud van onze ideologische veiligheid, de herschepping van de grootsheid van het Chinese volk en de wording van China tot een werkelijke wereldmacht”. Politburo-lid Li Changchun neemt geen blad voor de mond.

De staat pompt miljoenen euro’s in nieuwe internationale televisieprogramma’s en kranten, die het imago van China in het buitenland moeten verbeteren. China is gevallen voor ’soft power’, beïnvloeding in plaats van repressie.

De afgelopen jaren kende China experimenten met openheid, gecombineerd met professionele pr-methodes. Tijdens de aardbeving in Sichuan en de rellen in Xinjiang zag de overheid dat gecontroleerde informatievoorziening een voordeliger indruk achterlaat dan zwijgen.

De partijleiding beseft terdege dat ouderwetse propaganda in het huidige digitale tijdperk averechts werkt. Met internet en sms’en hebben Chinezen genoeg mogelijkheden onwelgevallig nieuws te weten te komen. Dan staat nieuws de kop indrukken of doen alsof iets niet gebeurd is, erg knullig. Laat staan dat het de geloofwaardigheid van China in het buitenland versterkt.

Voor de journalistiek betekent Control 2.0 een verwarrende fase, zeggen bronnen bij Chinese staatmedia. Braaf propaganda bedrijven is niet genoeg meer. Nieuws brengen mag ook niet vrijuit. En om de nieuwe taak nog moeilijker te maken, moet de journalist het zo professioneel brengen, dat het publiek gelooft dat de media de waarheid vertellen.