Mensenhandel harder aangepakt

Een uitspraak van het Europees Hof verplicht lidstaten onder meer bedrijven te onderzoeken die als dekmantel voor mensenhandel dienen.

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens stelt lidstaten van de Raad van Europa (RvE) vergaand verantwoordelijk voor het onderzoeken, vervolgen en voorkomen van mensenhandel. In een uitspraak stellen de rechters onder meer dat landen bedrijven moeten onderzoeken en reguleren die mogelijk als dekmantel dienen voor uitbuiting, dat ze immigratieregels moeten aanpassen die mensenhandelaren kunnen gebruiken, en dat ze verplicht individueel onderzoek moeten doen als personen mogelijk slachtoffer zijn van mensenhandel.

Een eerdere uitspraak van het Hof in Straatsburg in 2005 – in een zaak van de Togolese huishoudster Siliadin die als slaaf was behandeld in Frankrijk – verplichtte lidstaten al mensenhandel strafbaar te stellen. In deze nieuwe uitspraak van donderdag gaan de rechters veel verder. De zaak was aangespannen door de Rus Nikolai Rantsev, wiens dochter Oxana in 2001 vanaf een balkon haar dood tegemoet sprong om aan haar ’werkgever’ te ontsnappen. Ze was het land binnengekomen om te werken als ’artiest’ in de variétébranche, een sector die op Cyprus als dekmantel voor prostitutie dient. Het hof wees vader Rantsev 42.000 euro schadevergoeding toe.

Oxana was bij de politie geweest, maar die had haar weer aan de eigenaar van het variététheater meegegeven. Cyprus moet onder andere de visumregeling voor ’artiesten’ schrappen. Door die te handhaven is Cyprus in gebreke gebleven, stellen de rechters.

De zaak kan brede gevolgen hebben. Alle lidstaten hebben volgens de rechter de ’positieve verplichting’ regelgeving en toezicht zo in te richten dat mensenhandel wordt voorkomen. De rechters eisen verder internationaal onderzoek indien nodig, gezien het grensoverschrijdende karakter van de mensenhandel. Ook landen van herkomst of transitlanden moeten meewerken.

In tegenstelling tot veel andere Europese landen voldoet Nederland aan veel van deze eisen. Maar volgens Antoine Buyse van het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten van de Universiteit Utrecht, kan de uitspraak wel degelijk gevolgen hebben. „Het kader is goed, maar in individuele gevallen moet de politie mogelijke mensenhandel gelijk als zodanig behandelen en grondig uitzoeken. Nederland mag niet zeggen: u werkte in deze sector, en daar komt mensenhandel niet voor, dus we beschouwen u als gewone illegaal.”