Een uitzonderlijke winter, en hij is voorlopig nog niet voorbij

Een ’vuile winter’ als deze, met veel sneeuw en ijzel, is volgens het KNMI al dertig jaar niet meer voorgekomen.

Smurrie en ijzel op de wegen, witbedekte akkerlanden en veel sneeuwpoppen in tuinen. De Nederlandse winter van ’09-’10 is uitzonderlijk, meldt het KNMI. „Het is tot nu toe niet eens zo koud”, zegt Rob Sluijter, klimatoloog bij het KNMI. „Maar er valt wel opvallend veel sneeuw. Voor een vergelijkbare situatie moet je zo’n dertig jaar terug, naar de winter van ’78-’79.”

Ook toen heerste er wat deskundigen noemen een ’vuile winter’. Dat betekent: veel winterse neerslag in de vorm van hagel en vooral sneeuw, die ook nog eens lang blijft liggen. Leuk voor de liefhebber, maar een crime voor de reiziger.

In de afgelopen eeuw spande de winter van 1963 visueel de kroon. Maar liefst 71 dagen ging het land schuil onder een dik sneeuwdek. Een enorme uitschieter, want gemiddeld bedraagt het aantal witte dagen maar 16; dat lijkt heel wat, maar op de meeste van die dagen ligt er maar weinig en is de sneeuw weer snel verdwenen. En de laatste twintig jaar bleven we sowieso rond de twee à drie witte dagen steken.

Hoeveel ’sneeuwdekdagen’ we deze winter hebben gehad, valt nog niet te zeggen. Daarvoor is de regionale variatie te groot. De jaarlijkse gemiddelden lopen toch al sterk uiteen, van 10 in Zeeland tot 25 in het oosten van Groningen en Drenthe. Pas aan het eind van de winter wordt de landelijke balans opgemaakt, maar Sluijter telt zo al vier dagen met regionaal bijzonder veel sneeuwval: drie in december en één deze week. Ook tussendoor dwarrelden er geregeld vlokken uit de lucht. „Zulke hoeveelheden zijn we in dit land al lang niet meer gewend”, zegt de expert.

Mag je hieruit aflezen dat de aarde toch níet opwarmt, zoals VVD-Kamerlid Helma Neppérus vermoedt? „Met de klimaatverandering heeft dit niets te maken”, aldus Sluijter. „De klimaatmodellen voorspellen weliswaar zachtere, maar ook nattere winters. We weten nog niet of ’natter’ resulteert in meer sneeuw. Dat zoeken we nog uit.”

Zeker is dat de aanhoudende sneeuw veroorzaakt wordt door een ’blokkerend hoge-drukgebied’ bij Groenland. De zaak is op 11 december geblokkeerd geraakt, legt Sluijter uit. Sindsdien wordt de zachte westenwind tegengehouden. In plaats daarvan krijgen we een continue, koude noordoostelijke stroming over ons heen, waar ook nog eens veel neerslag uit valt. „Zo’n blokkade kan lang aanhouden”, waarschuwt de deskundige. „Het gaat nog zeker tien dagen zo door.”

Een overzicht van de plaatsen waar op natuurijs geschaatst kan worden , vindt u bij Trouw in de Buurt.