’Te veel bescherming verlamt arbeidsmarkt’

Even maken de ambtenaren de dienst uit, nu ze voorstellen moeten doen voor forse bezuinigingen. Het nieuwjaarsartikel van Chris Buijink zet een liberale toon.

Zolang er te veel bescherming is werkt de arbeidsmarkt niet. Met die stelling in het traditionele nieuwjaarsartikel van de secretaris-generaal van economische zaken in vakblad Economisch Statistische Berichten (ESB) is de discussie over de herinrichting van het Nederlandse beleid gistermiddag stevig ingezet. Volgens Chris Buijink ligt de verantwoordelijkheid voor werkloosheid niet bij de overheid, maar bij werkgevers en werknemers.

Het zijn topambtenaren als Buijink die tot mei de dienst uitmaken. Zíj zijn nu aan zet om, op verzoek van de regering, vergaande besparingsvoorstellen uit te werken die het grote gat op de begroting de komende decennia moeten wegwerken. Daarbij zal elke overheidstaak op haar kop worden gezet.

Buijinks ideeën hebben een ogenschijnlijke gelijkenis met die van PvdA-fractievoorzitter Mariëtte Hamer, nog maar pas geleden uiteengezet in een interview met deze krant. De sociaal-democrate en de topambtenaar willen allebei dat de overheid meer resultaat boekt met minder geld. Het gaat hen niet om kale bezuinigingen en overal een beetje afschaven is al helemaal uit den boze.

Nee, de politiek moet echte keuzes maken met een visie op een ander Nederland, waarbij de overheid nog eens goed na moet denken over wat haar taken echt zijn. Ook pleit de PvdA al langere tijd voor een sociaal leenstelsel voor studenten, Buijink noemt dit als een van de mogelijkheden voor een eerlijker systeem.

Of de ideeën van de sg en de PvdA-voorvrouw over kerntaken van de overheid ook overeen komen is een interessante vraag die pas na mei duidelijk zal worden. Zeker als het gaat over de arbeidsmarkt. Die kan wat Buijink betreft heel wat liberaler. Niet alleen door de verantwoordelijkheid voor werkloosheid richting werkgevers en werknemers te schuiven. De markt moet ook een grotere rol spelen bij de bedrijfsvoering zoals die nu bestaat, meent de voorzitter van de Centraal Economische Commissie.

Zo zou het volgens hem een zorgelijke ontwikkeling zijn als bedrijven die er door de crisis slecht voorstaan mensen niet ontslaan waardoor ze interen op hun financiële reserves. Buijink hekelt de ’hoge mate van baanbescherming’ van ouderen, die er volgens hem voor zorgt dat hun hoge lonen uit de pas lopen met hun productiviteit.

Het wordt interessant te zien in hoeverre de politieke partijen deze zomer en dit najaar mee zullen gaan met de voorstellen die hoe dan ook een inkrimping van de taken van de overheid in zullen houden.

In grote lijnen is dat wel in te schatten. Voor liberale partijen is een kleinere overheid al langer een grote wens, het CDA verschuift ook liever verantwoordelijkheden naar maatschappelijke organisaties, de SP wil er niets van weten. De PVV is ambivalent. En de PvdA, die tijdens de paarse regeringsjaren taken afstootte, lijkt nu weer terug te komen op de liberaliseringstendens.

Nu gaat het echter niet meer om het herschikken van bestaande taken. Buijink laat al zien dat de ambtenaren rigoureus te werk gaan. Zijn pleidooi voor het verhogen van de AOW-leeftijd, in zijn nieuwjaarsartikel van vorig jaar, werd toen nog niet als signaal gezien, maar is inmiddels al een kabinetsbesluit.