Schrijf ouderen in zware beroepen niet te snel af

De ene 65-jarige is de andere niet. Een uniforme etikettering van zwaar werk en pensioenleeftijd is onjuist.

Een zwaar beroep. Wat is dat? Wat de een zwaar werk vindt, vindt de ander licht. Ieder mens is anders. We verschillen immers in vitaliteit, en mentaliteit.

Hetzelfde geldt voor leeftijd. Leeftijd is geen transparant, voorspelbaar en planbaar criterium om afspraken over te maken. Sommige 65-plussers zijn vol energie terwijl menig veertiger er uit ziet als een bejaarde. Niet de kalenderleeftijd, maar de biologische leeftijd zegt iets over je geestelijke of lichamelijke conditie. Een uniforme etikettering van zwaar werk en leeftijd waarop het werk moet worden beëindigd, is dan ook onjuist. Niet iedereen wil zijn baan beëindigen, van baan veranderen of teruggaan in salaris, omdat zijn beroep aan de vergadertafel als zwaar is gekwalificeerd en men vindt dat hij maar moet stoppen.

Er zijn beleidsmedewerkers van beroepsgroepen,die zich beijveren hun vak onder de zware beroepen te rangschikken. NU’91, de beroepsgroep voor zorg en verpleging, verwijt de werkgever de regelingen te hebben afgeschaft die senioren ontlasten. Dit is gebeurd, omdat het volkomen verantwoord blijkt een oudere werknemer onder dezelfde voorwaarden te laten werken als zijn jongere collega. Een 55-jarige medewerker in de geestelijke gezondheidzorg had 373,6 uur verlof per jaar. Dit was 25% van zijn werktijd en 55 % meer dan zijn jongere collega , terwijl hij hetzelfde werk deed en niets mankeerde. Niet het afknappen op het werk maar deze onbruikbare achterhaalde regelingen werkten onderbezetting in de hand. Het inschakelen van oudere verpleegkundigen aan het ziekbed werd bemoeilijkt. Jongere collega’s gingen niet akkoord met de privileges die de ouderen met de CAO in de hand opeisten.

Verontrustend is ook de suggestie van TNO-onderzoekers om mensen in beroepen met een grote psychische belasting eerder te laten stoppen. Als argument verwijzen zij naar de ervaringen met de WIA waar 40% van de uitkeringsgerechtigden om psychische redenen inzitten.

In dit verband is het goed eens te bekijken, hoe het met de Wet Werk en Inkomensvoorziening naar Arbeidsvermogen (WIA) de laatste jaren is gegaan. De arbeidsongeschikte zit vaker thuis als gevolg van psychische klachten. In 2007 daalde ongeschiktheid wegens bewegingsklachten met 23% ten opzichte van 1999, terwijl het aantal uitkeringsgerechtigden wegens psychische klachten met 12 % toenam. Er zijn gunstiger getallen te melden. Zo nam in Renkum het aantal uitkeringsgerechtigden wegens psychische klachten met 38% af, dankzij een team van artsen, fysiotherapeuten en maatschappelijk werkers, die de patiënt zo snel mogelijk weer aan het werk zette.

Elke zorgaanbieder zal dit herkennen. We hebben geleerd dat je de beste hulp biedt door mensen met psychische klachten na een - niet te lange - periode van rust zo snel mogelijk terug op de werkvloer te brengen. Goed onderbouwde rapporten laten zien dat de meeste werknemers tot op hoge leeftijd goed in staat zijn aan het arbeidsproces deel te nemen. Werken helpt gezondheidsproblemen te voorkomen. Het helpt om eerder te herstellen, ook op hogere leeftijd. Gezond werken in een omgeving waar arbeidsomstandigheden, belasting en belastbaarheid van de werknemer de sleutelwoorden zijn. Waar inzetbaarheid van en regelvrijheid voor het individu centraal staan. Waar aandacht is voor het opzetten van preventieprogramma’s, voor een continue scholing van de werknemer. Waar mensen voldoende bagage in huis hebben om van baan te kunnen wisselen. Werkgevers willen immers mensen die hun kennis en vaardigheden op peil hebben en houden.

Tegen de achtergrond van de medische en psychosociale voordelen van doorwerken zou het onaanvaardbaar moeten zijn als werknemers vanwege de zwaarte van het beroep niet in staat zijn langer door te werken. Werkgevers dienen het voortouw te nemen om werken in goede gezondheid en onder goede omstandigheden zo optimaal mogelijk te maken. Tot voor kort kwam hier weinig van terecht. Er werd nog geen 6 procent van de financiële ruimte voor levensloopbeleid besteed aan de combinatie van werk en zorg. 60 procent ging op aan speciale regelingen voor de 55-plusser, waaronder vervroegd uittreden.

Collectieve regelingen hebben geen zin. Ieder mens, ieder bedrijf is anders. De enige weg is een op de individuele werknemer toegesneden begeleiding in werk en scholing, preventie en levensstijl, in fysieke en geestelijke gezondheid.