Vier weken campagne en de politiek is weer waar zij ook was op 9 juni 2010, de dag van de vorige Kamerverkiezingen. Alles wijst op een herhaling van de spannende nek-aan-nekrace tussen VVD en PvdA.

In 2010 scheelde het uiteindelijk 80.000 stemmen tussen Mark Rutte en de toenmalige PvdA-lijsttrekker Job Cohen. Het was het beslissende verschil voor het antwoord op de vraag wie van de twee regeringsverantwoordelijkheid zou krijgen.

Zo'n situatie ligt dit keer echter minder voor de hand. Wat de verkiezingsuitslag ook zal zijn, het is al duidelijk dat er veel minder mogelijkheden voor coalitievorming zullen zijn.

VVD en PvdA, de twee grote antagonistische politieke partijen, dreigen door de kiezer tot elkaar veroordeeld te worden, hoezeer Rutte de afgelopen dagen ook trachtte de verschillen tussen zijn partij en de sociaal-democraten uit te vergroten.

De mogelijkheden zijn eerst en vooral geringer geworden, doordat het CDA er in de afgelopen campagne maar niet in slaagde met het nieuwe geluid belangrijk te worden in de grote debatten. De christendemocraten rekenen inmiddels, gezien de berustende woorden van lijsttrekker Van Haersma Buma, zelf ook op alweer een historische nederlaag. Rutte bleef de afgelopen dagen volhouden in het CDA de gewenste regeringspartner te zien, maar het was praten tegen beter weten in.

De VVD mengde zich deze keer erg laat in de campagne. Terwijl de PvdA en Diederik Samsom al in juni begonnen en al vele duizenden uitgedeelde rode rozen verder waren, mengde Rutte zich pas in het gevecht toen de verkiezingsstrijd al volop op stoom was. Of dat een wijze beslissing was, of dat het de VVD mogelijk een paar zetels heeft gekost, zal nooit met zekerheid te beantwoorden zijn. Feit is wel dat de VVD-campagne volledig was gericht op het bestrijden van de SP. Hoe de PvdA te bestrijden, zal onderdeel van de strategie geweest zijn, maar dat Samsom zo snel terug zou zijn aan het front, moet ook de liberalen hebben verbaasd.

De snelle opkomst van de PvdA in de peilingen kon nauwelijks meer beantwoord worden. Samsom bewijst in ieder geval dat een vroeg begonnen campagne vruchten af kan werpen.

Ook de SP en lijsttrekker Emile Roemer, toevallig ook pas erg laat in de campagne opgedoken, werden er door verrast. Roemers strategie was, anders dan in voorgaande jaren, volstrekt niet op de PvdA gericht. Het doel was de grootste partij te worden en daarna zou de PvdA mogen aanschuiven bij de onderhandelingen onder leiding van een SP-informateur. Roemer was in de loop van de campagne niet meer in staat zijn strategie te veranderen en hij was bepaald niet de enige.

De partijen, die mogelijk naast de SP het meeste last hebben van de opmerkelijke comeback van de PvdA, zijn zoals wel vaker als de sociaal-democraten een verkiezingsoverwinning haalden, D66 en GroenLinks. D66-lijsttrekker Alexander Pechtold piekte dit voorjaar, mede vanwege het vijfpartijen-akkoord voor de begroting 2013. Maar het is te vroeg gebleken. Voor GroenLinks was het al mager en het dreigt vandaag een compleet debacle te worden.