Vicevoorzitter Piet Hein Donner van de Raad van State wil te hulp schieten als de nieuwe Tweede Kamer straks de kabinetsformatie voor het eerst zelf moet starten, zonder de gebruikelijke bemiddeling van de koningin.

De steun vanuit de Raad van State wordt aangeboden nu er in kringen rond het paleis bezorgdheid ontstaat over het komende verloop van de kabinetsformatie. De Tweede Kamerfracties moeten na de verkiezingen volgens hun nieuwe reglement van orde voortaan in een openbaar Kamerdebat een informateur aanwijzen die coalitieonderhandelingen zal beginnen. Daarom zijn de gebruikelijke bezoeken aan koningin Beatrix niet meer nodig: de koningin hoeft geen regie te voeren in het lastige formatieproces en zij hoeft de informateur niet benoemen.

Rommeltje
Sceptici in VVD, CDA, ChristenUnie en SGP, die eerder dit jaar tegen het nieuwe systeem stemden, vrezen dat het debat over de start van de kabinetsformatie een rommeltje wordt. VVD-leider Mark Rutte klaagde over dreigende onnodige vertraging bij de komende regeringsvorming.

Voorstanders van de vernieuwing , die onder leiding van D66 werd ingezet, noemen dat koudwatervrees en menen dat de bemoeienis van de koningin in formaties niet past in een moderne democratie..

Aftastende gesprekken
Het eerste plenaire openbare Kamerdebat over de nieuwe politieke verhoudingen en de richting van de formatie moet acht dagen na de verkiezingen worden gehouden. Op 20 september is het nieuwe parlement geïnstalleerd. Bij onvoldoende voorbereiding achter de schermen kan dat debat in een verdeelde Tweede Kamer makkelijk uitlopen op een flop, vrezen de sceptici op en rond het Binnenhof. Vanuit de Raad van State is daarom een oplossing voorgesteld - niet formeel, wel in aftastende gesprekken. Kamerleden kregen vanuit dit adviescollege van de regering een opmerkelijk aanbod: voor de aanvang van hun formatiedebat zou vicevoorzitter Piet Hein Donner een onafhankelijke analyse over de betekenis van de verkiezingsuitslag kunnen schrijven en over de ontstane politieke situatie. Hij kan dan ook suggereren hoe het parlement verder zou kunnen opereren in het formatieproces. De voormalige CDA-minister van justitie is in zijn huidige functie de belangrijkste adviseur van de koningin. Of de Tweede Kamerleden gebruik zullen willen maken van het discussiestuk vanuit de Raad van State is nog niet duidelijk.

Lees meer vandaag in Trouw.