Jaap de Berg
Jaap de Berg is naast voormalig hoofdredacteur een waar orakel voor de redactie én lezers van Trouw als het gaat om een correct gebruik van het Nederlands.
Wilders praat helder maar bewijst niets
Waarin onderscheidt Wilders zich, als spreker, van andere politici? Het is dit jaar tweemaal uitgeplozen: eerst door een Leidse taalkundige en nu door twee vakgenoten uit Utrecht, die in Onze Taal verslag uitbrengen.
Ons Lief Vrouwke, gift ’m nog ’n douwke
Niet alleen via het vaak miskende Wilhelmus – zie de krant van eergisteren – leeft in het Nederlands de Tachtigjarige Oorlog voort. Zo moeten er Bosschenaren zijn die nog weet hebben van de zegswijze als Den Bosch geus is oftewel ’nooit’. Ze herinnert eraan dat het katholieke ’s-Hertogenbosch relatief lang, tot 1629, Spaans bleef.
De spillebenen van zangeres Tina Turner
Na bokitoproof (2007) en swaffelen (’met de penis ergens tegenaan zwabberen’, 2008) is ditmaal twitteren tot woord van het jaar gekozen. Zo schrijdt de beschaving voort.
Handel in stadionnamen
De sector van de amusementsindustrie die voetbalwereld heet, verhandelt niet alleen mensen, maar ook woorden. Namen van stadions bijvoorbeeld.
Het valse dilemma van Bos
„Als een zwemmer verdrinkt, komt dat niet omdat hij niet gered werd, maar omdat hij niet kon zwemmen."
Voor wie zich (niet) irriteert
Hallootjes, goeiesmorgens ook (als het bezorgtraject op tijd is afgelegd)! Aan taalfoutjes in kranten irriteren sommigen zich totaal niet.
Dat was niet in de beugel
Bij Dirk Scheringa’s Bank ’zijn dingen gebeurd die niet door de haak kunnen’, zei, tot ergernis van meer dan een lezer, minister Bos.
Kerkewerk als merkenwerk
Eind vorige eeuw werd Trouw door marketeers verheven van een krant tot een merk, dat ’steviger in de markt moest worden gepositioneerd’. Sindsdien heeft het jargon van de merketeers zich als een olievlek verspreid.
De big boss van de bigband
De cornedbeef die hier vorige week geserveerd werd, is enkele lezers in het verkeerde keelgat geschoten. Het moest corned beef zijn, menen ze. „Voor mij als geboren Nederlander", schreef een hunner, „is het onterecht samenvoegen van twee aparte woorden een van de grootste fouten bij het correct schrijven in het Engels."
Zeg niet wat je schrijft
Wintser, met een stomme e, noemde Toine van Peperstraten deze week een Engels stadje waar zich een ruiterwedstrijd afspeelde. Britten spreken van winze, maar de ’Studio Sport’-man ging kennelijk af op de misleidende schrijfwijze: Windsor.
Vrij veel pret, weinig lering
Is directoire (damesonderbroekje) zo goed gespeld -- of moet de slot-e eraf? Twee van de drie BN’ers die woensdagavond in een nieuwe taalquiz van Teleac figureerden, lieten die e weg. En nummer drie, die goed zat, wist weer niet wat het woord betekent: „Heeft ’t iets met directeur te maken?"
Latijn voor bijna iedereen
De dorst naar nutteloze kennis – in deze rubriek een lofwaardig begrip – moet in Nederland vrij groot zijn, te oordelen naar het aantal niet al te schoolse inleidingen in het Latijn. De laatste tien jaar verschenen er een stuk of vijf. Toch is de paperback die de historicus en Asterix-specialist René van Royen er nu aan heeft toegevoegd, niet overbodig.
Een ministeriële corrector
Is van de kwaliteitskranten alleen Trouw soms zwak in grammatica? Als vorige afleveringen die indruk gewekt hebben, wordt het tijd dit misverstand in deze op te helderen. De dubieuze constructie die hier vorige week centraal stond – type lezer, u wacht verrassingen – wordt in Van Dale misprijzend aangehaald uit NRC Handelsblad (het ... Oostblok staat ... problemen te wachten).
Lezer, u wacht surprises
Een bureauredacteur tikte hem uit, vermoedelijk na enig peinzen. Een eindredacteur keek ernaar en bevond hem in orde. De chef nacht achtte hem zelfs geschikt voor een prominente plaats op de voorpagina. En dus verscheen daar deze week, in kloeke letters, de kop Taliban wacht harde Navo-acties.
Kampioen snelschrijven
Onder collega’s stond hij lang geleden bekend als kampioen honderd meter kopij aanleveren. Een enkeling verving die infinitief, ten onrechte, door kakken. Eergisteren is hij begraven, in zijn stad, Den Haag, waar hij een week geleden plotseling stierf, 84 jaar oud.
Hoe oud is uw vlizotrap?
Woont u in een huis uit de jaren veertig of vijftig dat is uitgerust met een vlizotrap? Dan doet u de taalkundige Nicoline van der Sijs een genoegen als u eens gaat kijken welke naam er op die trap staat – Vliezo, met een e? – en of er melding wordt gemaakt van een fabrikant.
Tennissen op twee niveaus
Ook al hebben woordenboeken er geen weet van, het werkwoord voetballen heeft voor geïnteresseerden in die bezigheid twee betekenissen. De eerste kent iedereen. De tweede manifesteert zich, wanneer spelers die zojuist een wedstrijd hebben verloren, voor de tv verklaren dat ze ’aan voetballen niet zijn toegekomen’. Daar bedoelen ze kennelijk mee dat hun optreden niet blijk gaf van de bijzondere speltechnische en tactische vermogens waarover ze meenden te beschikken.
