Oud heeft jong uit de kerk gehouden
Gerelateerde artikelen
Plotseling ontdekte men dat een hele generatie in de kerk ontbreekt. Een oplossing is nog niet in zicht.
De kerk heeft een gat, zo is wel eens gezegd. Het gat betreft de afwezigheid van de generatie 25-50 jarigen in de kerkgemeenschap. Deze ’verbijsterende ontdekking’ werd voorgelegd aan zo’n twintig kerkgemeenten en het werd alom herkend. De grote vraag is in welke afgelegen grot deze ’ontdekkers’ de afgelopen jaren zich hebben opgehouden.
Maar de ’ontdekking’ wordt nu wel serieus genomen. Dominee Dick Van Dijk, een van de ontdekkers van het gat kwam met het volgende advies: „Schrijf een brochure waardoor je de kerkenraden aan het denken zet met de vraag: waar zit in onze gemeente de beleving van dat gat?”. Zouden 25-50 jarigen erg bemoedigd raken door deze woorden? Ik krijg er zelf als veertiger koude rillingen van: studiedag, adviezen, brochure en dan nadenken over ’de beleving van dat gat in onze kerk’ Brr!
Er kwam zelfs een ’inspirerende bezinningsdag voor kerkenraden en predikanten’ over de vraag waar die tussengeneratie is gebleven. Een drietal gedegen theologen – Gerben Heitink, Jeroen Jeroense en Wim Dekker – voerden het woord en Jeroense met het geboortejaar 1961 was de jongste van dit gezelschap. Dat is toch wonderlijk als het gaat om de generatie 25-50. Waarom komen deze mensen zélf niet aan het woord? Of is het contact inmiddels zo ver weg, dat ze niet meer te vinden zijn?
Ik ben hier bijzonder cynisch over. Dit probleem is al zeker twintig jaar zichtbaar en de Protestantse Kerk heeft tot nu toe niet getoond werkelijk belangstelling te hebben voor deze generatie. Of beter gezegd: ze heeft geen belangstelling getoond voor de samenleving waarin deze generatie zich beweegt: de netwerk- en informatiesamenleving. De kerk functioneert nog altijd zoals de samenleving van de jaren ’50 of zelfs ’80. Maar intussen maken we een maatschappelijke en culturele omwenteling mee van historische omvang, een omwenteling waarvan we de gevolgen slechts kunnen onderschatten. Nu zou ik de verdenking op me kunnen laden daarvan een stokpaardje te maken, maar zeg nu zelf: het onvermogen en de onwil in de kerk om van internet en nieuwe media werkelijk gebruik te maken enerzijds en het geconstateerde ’gat’ anderzijds vertoont toch wel opmerkelijke parallellen. Het is precies deze generatie die er midden in zit!
Onlangs spraken dominee Willem Smouter en Dick van Dijk op de radio over het ’gat’ en ik werd steeds treuriger door het ongeïnspireerde gepraat over bezinningsdagen en brochures, over begrip en toenadering en over interesse tonen in de leefwereld van bla bla bla. Willem Smouter werd er zelf ook verdrietig van. Onwillekeurig zette ik de radio wat harder, want de woorden waren me uit het hart gegrepen.
„Weet u, ik ben ongerust dat dit precies het paard achter de wagen spannen is. Je houdt de kerk voor oude mensen – die zijn daar geestelijk eigenaar van en je accepteert dat de opgroeiende generatie gewoon elders iets vindt. Ik ben bang dat u het geestelijk eigendom van die kerk houdt bij die oude mensen en dat u straks het licht kunt uitdoen. Moet je niet zeggen: we maken jullie tot geestelijk eigenaar. En als wij ons als ouderen wat ongemakkelijk voelen, so be it, maar het moet jullie ding zijn.”
Dat zijn rake woorden. Dat is precies wat er ontbreekt: de moed om de jonge generatie het ’geestelijk eigendom’ te geven. Het ontbreekt aan moed om jonge generaties uit te dagen de verantwoordelijkheid te nemen en ze die dan ook te geven. De oude garde blijft aan de knoppen draaien – immers als de vraag is: hoe moeten wij (wij, de kerk) ons opstellen tegenover deze generatie, dan is die ’wij’ dus zelf niet die groep 25-50-jarigen. Het ’wij’ van de kerk is de 50-plus generatie! De vanzelfsprekendheid van dat ’wij’ is stuitend.
Ja, er is een gat in de kerk – maar de kerk zit op dat gat. Waarom wordt er niet gehonoreerd wat er wel degelijk gebeurt in kringen die zich emerging church noemen? Waarom wordt er eindeloos geld gepompt in internetprojecten die bij voorbaat gedoemd zijn te mislukken, omdat ze bedacht en gemaakt zijn door 50-plussers. Waarom worden succesvolle initiatieven die er zijn – offline en online – niet ondersteund en omarmd? Waarom wordt niet erkend dat het beleid van de afgelopen twintig jaar – de kerk is in die tijd gehalveerd – jammerlijk heeft gefaald.
Maar wie zal het zeggen – misschien wordt er ooit wel een commissie in het leven geroepen die een rapport kan schrijven met aanbevelingen voor verdere overdenking. Ik wens hen veel succes.
Boele Ytsma is auteur van het onlangs verschenen ’Van de Kaart, manifest van een gepassioneerd twijfelaar’, over zijn eigen geloofstwijfel. Uitgeverij Boekencentrum.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (20)
Toch weer interessant dat één mogelijke oorzaak volledig wordt vermeden: misschien heeft het christendom mensen niets meer te bieden. Zeker zolang figuren als De Jong door die groep van 25 tot 50 als exemplarisch voor in ieder geval de protestantse variant worden gehouden. Betere antireclame kan een atheïst zich niet wensen. Elke godsdienst verdwijnt uiteindelijk. De Egyptenaren hielden het bijna 5000 jaar vol. Het christendom heeft dus mogelijk nog wel een tijdje voor de boeg, maar zal verder marginaliseren en uiteindelijk alleen nog maar studieobject voor historici en archeologen worden.
Fred, Leiden op 06-08-2009, 14:15
Kerk is er steeds bij de gratie van een concreet omschreven geloofsleer. Wie daar niet (meer) inpast trekt zich na verloop van tijd terug, en dat zijn zowel ouderen als jongeren. Met doet dan wel eens moeit een kerkelijke instituut te onderscheiden van kerk-zijn aan de basis, maar je moet eens zien hoeveel invloed het instituut heeft op diezelfde basis.
www.corriewolters.nl
corrie wolters, almelo op 21-07-2009, 15:33
wat een merkwaardig artikel van Boele Ytsma. Hij heeft echt iets gemist. In 1985 verscheen het boek Het lege testament, de afstudeer scriptie van Piet van der Ploeg, met als onder titel "een onderzoek onder jonge kerkverlaters". De samenvatting van dit boek vindt u hier: http://www.pietvanderploeg.nl/mythe.htm. In deze samenvatting die iedereen zou moeten lezen, vindt u antwoord op al uw vragen. De conclusies zijn alom toepasbaar. Daar waar in het boek over gereformeerden wordt gesproken, mag je ook rooms-katholieken lezen. Beste Boele, ik vind het leuk dat je artikeltjes schrijft, maar vergeet niet om ook verplichte literatuur te lezen.
Johan Kloosterman, Harlingen op 18-07-2009, 21:42
Mensen zijn inmiddels gemiddeld een stuk beter opgeleid dan 50 jaar geleden, en een aanzienlijk deel van hen heeft kennis gemaakt met de wetenschappelijke methode. Die mensen kun je wel voorhouden dat "de Bijbel het fundament en de waarheid is", maar je zult toch iets beter beslagen ten ijs moeten komen, wil je ze daadwerkelijk aanspreken.
Onze generatie heeft ook nog voldoende levensvragen, en daar zouden we best in de kerk over willen nadenken. Maar dan niet met het geloofsbeeld van 50 jaar geleden.
Johan, Utrecht op 17-07-2009, 00:24
De ontkerkeling is al jaren bezig in Nl ,dat komt denk ik omdat het
geloof van huisuit word over gedragen.
Van kleins af aan word je de kerk in gesleurt door je ouders.
zelf heb je daar geen beslissing is.
Naast dat leven veel relgies over de hele wereld in om min met
elkaar.
Ik denk als er geen religie zou bestaan dat er veel mensen in vreden zouden leven.
Vraag , waarom schiep de heer verschilende razen van mensen als je weet dat ze niet met elkaar kunnen leven.
jwempe, Manizales Colombia op 10-07-2009, 18:39
Ik ben van mening dat men weg blijft omwille Darwin leer in het school banken. Ze acepteerden dat als "wetenschap is waar, en bijbel is verhaaltjes". Omwille deze denken is men "nuchter gaan denken over de bijbel en "vrij" gaan leven zonder God. MAW, de fundament van het kerk in Gods woord is regelrecht verplettert door Darwin leer. Zelf heeft de kerk ook schuld aan eigen afstoten door tradities, regels en wetten op te leggen zoals het farizeers dat toen deden.
Om deze generatie terug te winnen, moet men deze generatie overtuigen dat het bijbel een fundamenteel, betrouwbaar waarheid is, en geen verhaaltjes zoals men denkt.
Gustaaf, Weert op 10-07-2009, 11:28
In veel kerkenraden is het ook "Ons kent ons". Zo herinner ik me dat er een nieuwe ouderling moest komen: Die kwam er, de zoon van een ouderling! Door de coöptatie heeft men zich t.o.v. de vnl.kritische jongeren, ook onmogelijk gemaakt. Door mijn vele verhuizingen is de
administratie mij ook ''kwijt'': Ik betaal al jarenlang geen kerkelijke bijdrage, dat bespaart mij een hoop centen die ik beter besteden kan.
hans, zwaagdijk op 08-07-2009, 11:05
Als de kerkblijvers echt willen weten wat vele 'kerkvlieders' heeft doen gaan, zou ze vertrokken leden kunnen uitnodigen dit te vertellen. Niet om ze alsnog terug te winnen, dat zie ik niet zo snel gebeuren. Wel om de kritiek te durven ondergaan en desgewenst te analyseren. Zo iets kan helend zijn voor de vertrekkers en misschien toch invloed hebben op het beleid van de blijvers.
Engel, Amsterdam op 06-07-2009, 17:55
Ja; "Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard". In mijn dorp heeft bijna iedere man zijn eigen Kerk gesticht met een eigen voorganger en een eigen kudde van pakweg 10 mensen. Het is mode om een eigen Kerk te hebben. Dat zwaard dat leeft wel. Ze bestrijden elkaar bijna op leven en dood wie de enige juiste Kerk heeft en wie de meeste macht toekomt. De Kerk staat voor Mannelijk Ego en dat is ruim vertegenwoordigd op iedere plek in ons land. Hoef je geen dienst voor te volgen. We weten het wel hoe belangrijk mannen zichzelf vinden en hun eigen uitleg van het Woord Goddelijk. Stop die wildgroei en mensen zoeken de Kerk weer op.
Marja, Driel op 05-07-2009, 23:27
Hoezo een ontdekking? Overwegend grijze koppies al decennia in de kerk.
De enorme maatschappelijke ommekeer in de jaren 60 heeft natuurlijk ook in de kerken toegeslagen. De 50tigers van nu waren dogma's en opgelegd gezag van diverse kanten beu. kinderen krijgen dat mee.
Dit is niet een gemanaged proces. Het barst uit en het is op hoop van zegen dat e.e.a niet uit de hand loopt.
Indien elite beter zou anticiperen op onvrede in samenleving zou je niet van die schokken in de geschiedenis krijgen. Die dynamieken zie je steeds weer terug. Ook NU, versterkt door gevolgen immigratie. Men is allang toe aan orde scheppen naar deze tijd!
RWindt, Flevoland op 05-07-2009, 17:27
Het komt me voor dat wanneer '25-50 jarigen' genoemd worden, het al om twee generaties gaat, in plaats van één.
Harke Ploegstra (ex-Bouwkunde student), Delft op 04-07-2009, 15:59
Het is van belang dat men peuter, en jeugdgroepen heeft in de gemeenschap, daarmee beleeft men de dienst en kan men nog andere
gezamelijke aktiviteiten mee doen...ook kan men aparte of deels door jongeren gedane diensten doen, zo kan men de gemeenschap, en de dienst positief maken en een nieuwe generatie aankweken.
God schiep de mens naar zijn beeld en gelijkenis, het is er dus in iedereen
De bijbel is een boom die elke generatie weer eigentijdse nieuwe vruchten draagt, het gaat er ook om om die betekenis voor nu en een ieder te [ helpen ] ontdekken.
Ben lid van Joodse Gemeente, en daar werkt het redelijk, wel moet men alert blijven ....
bobby, amsterdam op 03-07-2009, 17:39
Volledig eens met Tarak. De protestantse kerken bestaan uit oude vrouwen en ouwe wauwelaars die nog denken dat ze in een soort soft-hippie tijdperk leven. Laat ze daar maar lekker.... ben blij dat de meeste jongeren te slim zijn om in dat geleuter te trappen.
piet, utrecht op 03-07-2009, 17:33
Eén van de redenen waarom deze generatie, waar ik deel van uitmaak, ontbreekt, is dat ze veel woorden horen, maar het geloof niet praktisch voorgeleefd krijgen.
cris, waddinxveen op 02-07-2009, 22:25
Geloof en kerk hebben slechts dit gemeen dat men in de laatste zich kan bezinnen op het eerste. Op zich zijn allen die in hetzelfde geloven één maar het organisatorische gedeelte, de 'kerk' kan daar nooit ten volle uiting aan geven. Juist omdat geloof iets innerlijks is terwijl de 'kerk' het moet hebben van hierarchieën, aantallen, gebouwen, gewaden en zo meer. In de vroege kerk kwam men samen in elkaars huis met gezamelijke inbreng. Dat zou nog de instelling moeten zijn. Maar ja dan is al dat gehijg over lege gebouwen enz niet nodig, iets waar men blijkbaar toch behoefte heeft. Zal ik nog geloof vinden, sprak Jezus.
Jon Story, den Bosch op 02-07-2009, 09:55
De stelling is ten dele waar, daar ouderen altijd verantwoording dienen te nemen.
Jongeren, echter zijn ten prooi gevallen aan de immoraliteit (samenwonen , vrije relaties) en het materialisme, maar het was wel hun keuze ook!
De kerk zoals die is zal op moeten gaan in een nieuwe soort religie of een meer interreligieuze spiritualiteit, zoals het jodendom overging is het christendom.
deJong, Vlaardingen op 02-07-2009, 08:23
Ja, de kerk zit op haar gat, dat heb ik al heel lang geweten.
Het verbaast me dat het iemand verbaast.
Moderne maatschappij: vele alternatieven, op geestelijk en materialistisch gebied--noodzaak niet al te kinderlijk met de werkelijkheid om te springen (zoals wetenschap dat vereist), gruwelijk dodelijke verveling door het eindeloos herhalen (eeuwigheid!) van onrelevante verhalen en dooddoeners--contrast tussen boodschap en menselijk gedrag--dichtgeslibte, vetgevreten quasy-spiritueel ingestelde 'geestelijken'--opkomst psychologie, sociologie, etc.
Waarom is men verbaasd?
Ted Schrey, Montreal op 02-07-2009, 08:20
He? Het ging toch juist weer zo geweldig met het geloof. Volgens het WRR-rapport zitten we midden in een revival?
Leo, Amsterdam op 02-07-2009, 08:17
Een "eigentijds" geluid van de heer Ytsma. Niet de generatie die is weggebleven heeft hier schuld aan maar de de oudere generatie die niet "de moed had hen uit te dagen" die "maar aan de knoppen bleef zitten". Maar het stond de jonge generartie toch vrij om het roer over te nemen?! Wie belette hen? Ik denk niemand.Men bleef gewoon weg.Al die jaren zat de oudere generatie met smart op hen te wachten maar ze had het te druk met andere dingen. Maar komen we hier verder mee?
H.Bruins, Zevenaar op 01-07-2009, 23:51
Gedurende een periode heb ik gekerkshopt, en het viel mij op dat veel Protestantse Kerken getransformeerd waren tot een soort hippie-achtige actiegroepen.
Verschrikkelijk gewoon.
Alsof religie en sociaal zijn, hetzelfde zijn, terwijl eigen verantwoordelijkheid juist in de Bijbel zeer centraal staat. Ook de kerk heeft veel te veel concessies gedaan naar wat politek correct was in de loop der jaren. De kracht van het Christendom is ondergesneeuwd onder een religieus socialisme. Religie is kiezen. Zoals Jezus zei:
Meent niet, dat Ik gekomen ben, om vrede te brengen op de aarde; Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard.
Tarak, Amsterdam op 01-07-2009, 23:51
Plaats een reactie
Stuur artikel door