Waarom is gedogen zo slecht?
Dossier
De Amsterdamse afdeling van D66 maakt zich zorgen over de vrijheid in de stad en wil die daarom meten.
Dat klinkt als een goed plan en ik ben benieuwd naar de resultaten. Zo geliefd is de vrijheid tegenwoordig niet. Laat mensen er maar voor op de bres springen.
Hoe heeft het zover kunnen komen dat D66 dit voorstel doet? ’Cameratoezicht rukt op, preventief fouilleren wordt normaler.’ Deze ontwikkelingen zijn niet per definitie zorgwekkend. Maar alertheid blijft geboden. Zulke maatregelen hebben namelijk de neiging zich sluipenderwijs uit te breiden. Een precieze rechtvaardiging ervan wil er nogal eens bij in schieten.
Maar aan deze punten van zorg voegt de partij nog een derde toe: ’het typisch Nederlandse gedogen verdwijnt uit de bestuurscultuur.’ Ai, het initiatief van D66 klonk zo veelbelovend. Maar daar gaat mijn sympathie. Dit is niet het soort vrijheid dat instemmend geknik verdient, laat staan enthousiaste steunbetuigingen.
Waarom steeds weer die lofzangen op het gedoogbeleid? En altijd die nadruk dat het hier om een oer-Hollandse waarde gaat die gekoesterd moet worden. Alsof het zo vanzelfsprekend is dat ze de rijke traditie voortzet die Spinoza begon, toen hij in de zeventiende eeuw opkwam voor een waarde als tolerantie.
Zo is gedogen uitgegroeid tot een verworvenheid van de Verlichting. En inderdaad, wie wil bewijzen dat hij een verlichte geest is, betoont zich er een groot fan van. Omgekeerd geldt natuurlijk dat tegenstanders conservatieven zijn die niet hebben kunnen aanhaken bij de moderniteit . Of nog erger: reactionairen.
Hoe terecht is het dat gedogen en tolereren in één adem worden genoemd – of zelfs worden beschouwd als twee woorden met dezelfde betekenis? Stellen dat de begrippen niet synoniem zijn, is nog zacht uitgedrukt. Ze verhouden zich nog net niet tot elkaar als zwart tot wit.
Allereerst de vraag wat tolerantie precies inhoudt. Kloeke werken zijn erover vol gepend. Maar meer dan de beroemde uitspraak van Voltaire heb je welbeschouwd niet nodig: ’Ik verafschuw alles wat u schrijft, maar ik zou mijn leven ervoor geven dat u het kan blijven schrijven.’ Of deze woorden daadwerkelijk van hem zijn, wat nogal eens wordt betwijfeld, doet aan de strekking ervan niets af.
Tolerantie is iets verwerpelijks – laten we het x noemen – tandenknarsend verdragen. Je bent het er hartstochtelijk mee oneens, keurt het af en levert tegenargumenten, maar de wet staat het toe, en zal het in de toekomst asiel blijven verlenen. Dit is de beweging die tolerantie maakt: aanvankelijk zegt ze nee! tegen x, maar uiteindelijk ja – met gezonde tegenzin, dat wel.
Gedogen maakt precies de tegengestelde beweging. Deze praktijk – een deugd wil ik het in tegenstelling tot tolerantie niet noemen – is wijdverbreid in de bv Nederland. Maar ze is natuurlijk in de eerste plaats verbonden met het drugsbeleid. Verboden, zegt de wet over drugs. Waarna de gezagsdragers en de handhavers van de wet het oogluikend toestaan. Eerst tegen, daarna voor: dat is een heel andere volgorde.
Waar de vermeende verwantschap tussen tolerantie en gedogen vandaan komt, is mij dus een raadsel. Ze lijken niet alleen nauwelijks op elkaar, maar zijn zelfs zowat elkaars tegenpolen. Laat D66 vooral opkomen voor de eerste waarde, dat kan niet genoeg gebeuren. Helaas richt ze zich op het gedoogbeleid.
Het gaat te ver om van Amsterdam een Sodom en Gomorra te maken, zoals de Amerikaanse presentator Bill O’Reilly met de vasthoudendheid van een pitbull sinds enkele maanden doet in zijn programma op Fox News. Maar dit betekent ook weer niet dat gedogen onze hulde verdient. Het schept vooral verwarring. Iets mag wel maar ook weer niet. Nee, we zouden gedogen niet moeten tolereren.
Twee filosofen, Sebastien Valkenberg en Ger Groot, schrijven op deze plaats om beurten een wekelijkse polemische column.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (11)
Als we uit vrije wil mogen gedogen/tolereren is het zo gek nog niet.
Dan zouden we vele zogenaamde stakkers uit vreemde landen bij kop en kont pakken en ze onze land mogen uitjagen, maar nee we moeten ze opgelegd van boven gedogen/tolereren.
Het omgekeerde gebeurt nu. Sigaretten roken verboden, pats boem in een wetje, drugs wordt gedoogd/getolereerd. Nu niet alleen de voorkant maar ook de achterkant toegestaan.
De misstanden worden gedoogd, aan het roken wordt streng de hand gehouden, desnoods met de rechter.
Hoe is het mogelijk ...
Nederland is een verschrikkelijk land geworden.
wilvanheumen, spanje op 08-03-2010, 08:20
Gedogen is meten op menselijke maat, een kunde die in dit tijdperk van internet, geautomatiseerde processen en stigmatisering, steeds minder wordt beoefend. De menselijke maat verdwijnt omdat protocollen, trajecten en keurslijven het hebben overgenomen. Iedereen veegt eigen paadje en houdt zich veiligheidshalve aan de grens opgelegd via regels die steeds gedetailleerder worden opgemaakt (overheid) zodat er weinig tot geen nuance (menselijke ruimte/ interactie / communicatie) meer overblijft. Bange mensen kiezen voor de regel, zetten zichzelf daarmee buiten spel maar zijn blij met hun verworven 'veiligheid' tussen de bitjes van nullen en enen.
moeder, Leeuwarden op 07-03-2010, 14:37
D66 is en blijft de windvaanpartij bij uitstek. Links en rechts partijpunten bij elkaar jatten. en dat als het redelijk alternatief verkopen. Hoe origineel. Niks idealen en ideeen. Het is de haalbaarheidspartij, de op de winkel-passen partij bij uitstek. En nu het gedogen afschaffen. Net zoiets als fietsen afschaffen.
Maar ja, ze zijn in concurrentie met de PVV. Dan moet je vooral flinke (onhaalbare) uitspraken doen. Hoe doorzichtig allemaal.
p hansen, groningen op 05-03-2010, 15:47
Fred uit Leiden slaat de spijker op de kop. Men vergeet nog al eens waarom we überhaupt gedogen. Wat is namelijk het alternatief? In de illegaliteit brengen? Ik snap de verbijstering nog wel enigszins. Drugs oogluikend toestaan? En dat terwijl het zo schadelijk voor je is! Maar dat is zeer kortzichtig. Accepteer het feit dat softdrugs er zijn - en harddrugs natuurlijk ook maar dat is een andere discussie. Job Cohen bracht gister in DWDD het ijzersterke argument van de drooglegging in Amerika in de jaren '20 '30. Voila, een zeer goed georganiseerde misdaad is het feit. Alcoholprobleem opgelost? Integendeel.
Emil, Amsterdam op 17-02-2010, 14:00
Het is beschamend voor Nederland hoeren achter ramen hun diensten aan te laten bieden zoals in Amsterdam. Dat hoeren er zijn en 'het oudste beroep' neemt niet weg dat hun gedrag vernederend is voor hen als vrouw en voor alle vrouwen. Ons land dat dit toestaat kan niet beschaafd genoemd worden, afgezien van drugshandel, exloitatie van vrouwen door mannen, verloedering van een prachtig gebied in Amsterdam. Is het openlijk in etalages te koop aanbieden van vrouwenlichamen even excessief openbaar sexueel gedrag als dat van burka/niqaab vrouwen.
anna, koog a/d zaan op 01-02-2010, 09:32
het grote goed van gedogen komt voort uit het feit dat de staat beseft dat niet elke situatie dezelfde is. Dat de verkoop van softdrugs op sommige plaatsen gedoogd wordt, betekend niet dat dit op alle plaatsen gedoogd wordt. De basis hiervoor is vertrouwen! De samenleving krijgt de mogelijkheid zichzelf zo in te richten zoals zij goed dunkt, wanneer van dit vertrouwen misbruik wordt gemaakt heeft de overheid de mogelijkheid om in te grijpen. Dit is een typisch Nederlandse manier van omgaan met verschillende opvattingen in de samenleving. Alleen mensen die de tolerante ten opzichte van andere mensen niet kunnen opbrengen zijn tegen gedogen
Bas, Groningen op 10-10-2009, 20:07
Bij welke partij kunnen mensen met bijv. een afwijkende seksuele voorkeur dan terecht wanneer D66 afstand doet van relatieve 'waarheden' (ahum) en hopelijk teruggaat naar wezenlijke waarden en bijbehorende normen?
AdVader, Utrecht op 27-08-2009, 09:12
Gedogen is niet 'zo slecht'. Het hoort alleen over kleinigheden te gaan en geen besluiteloosheid te maskeren. Neem eindelijk een besluit inzake drugs - verbied ze, of sta ze toe - wat het buitenland daar ook van denkt. Moeilijk natuurlijk - nu de overheid zich het recht aanmatigt ons tegen onszelf te beschermen, maar een pragmatische aanpak gebaseerd op alleen maar nuchter onderzoek blijft al veel te lang uit. Hou op met moraliseren, laat volwassen mensen met rust, maar slinger elke exploitant die bezoekers onder de achttien toelaat genadeloos op de bon. Of moet de politie soms aangaan achter mensen die voorzichtig op de stoep fietsen?
Paardestaart, AMSTERDAM op 22-08-2009, 10:18
De coffeeshops worden gedoogd, dat is het enige onderdeel van de hele drugswereld. Gebruikers zijn namelijk niet meer strafbaar, dat heeft niets met gedogen te maken. Voor de rest (handel, produktie), allemaal strafbaar. En de enige reden dat coffeeshops (nog) getolereerd worden (jazeker, tolereren), is omdat men bij justitie en elders nog net beseft dat anders de hele handel weer naar de straat gaat, waar hash tegelijk met coke, heroine, meth aangeboden worden. Kortom zeer pragmatisch en in dat laatste zit het typisch Nederlandse van tolereren en gedogen.
Fred, Leiden op 20-08-2009, 18:23
Er wordt in dit artikel een kunstmatige tegenstelling in het leven geroepen tussen tolereren en gedogen. Wat door D'66 gedogen wordt genoemd is in wezen wetsverzaking, en nog wel door de overheid. Wetsverzaking, een inderdaad enigszins SGP- achtig begrip. Ze hebben het in die hoek qua taal wel vaker bij het juiste einde.
schulp, amsterdam op 20-08-2009, 17:16
Zijn smaakmakers van D'66 het niet met elkaar eens of is de partij van mening aan het veranderen?
Zie: Thom de Graaf, "Gedogen is zo gek nog niet", Dagblad TROUW van 2 februari 1996. De Graaf concludeert : "Gedogen is ... zo slecht nog niet", terwijl Valkenberg eindigt met : "we zouden gedogen niet moeten tolerren".
Paul M.J.A. de Roo, De Bilt op 20-08-2009, 17:12
Plaats een reactie
Stuur artikel door