Zit het in de grond, de genen of geschiedenis?
Dossier
Volgens een Franse journalist zijn calvinisten erg vooruitstrevend. Heeft hij gelijk?
Franse tv aan de lijn. Een redacteur van ARTE, waar de Calvijnactiviteiten in Nederland zijn doorgedrongen. Heel verwonderlijk is dat niet, want de man heeft een Zeeuwse echtgenote. Hij is aardig op de hoogte van de Nederlandse landkaart, waar welke stammen wonen, hoe hun totems eruitzien en hoe ze aan hun voedsel komen en waar ze welke goden aanbidden.
Maar wat hem nou zo verbaast, is dat je in Nederland conservatieve, ja, zelfs rechtse calvinisten hebt zitten. Veel zelfs. Hier in Frankrijk zijn de protestanten allemaal heel liberaal, linksig en vaak ronduit vooruitstrevend, zegt de journalist. Dat hoort toch bij het calvinisme? vraagt hij.
Voor een antwoord op die vraag kun je tegenwoordig in Dordrecht terecht (Expositie Calvijn & wij ) en in een aanzwellend rijtje boeken over de reformator. Daar komt een beeld naarvoren van een originele conservatief, een vrijdenker die wel volop 16de-eeuwer is. Een keiharde hemelbestormer ook. Maar progressief zou hij zichzelf nimmer hebben genoemd, vermoed ik.
Dat vertel ik de Franse collega. Hij wil dolgraag over dat rare calvinisme in Europa een programma maken, over ultra-orthodoxe Hollanders en linkse leden van de Eglise Reformée.
Het vreemde is dat mijn ervaringen met die calvinisten in Frankrijk heel anders zijn; ik zie ze eerder als nogal behoudend. Net Nederlanders van hetzelfde houtje, zogezegd. Maar wie heeft er nu gelijk? Zijn de geestelijke nazaten van de Fransman Calvin in Frankrijk liberaal en in de Noordelijke Nederlanden conservatief? En zou dat in de grond zitten, in de genen of in de geschiedenis?
Het raadsel Calvijn is er voor mij weer een tikje groter van geworden. Misschien dat mijn Franse collega dat op ARTE binnenkort oplost.
Bekijk voor meer artikelen over Calvijn de Calvijnspecial.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (4)
In Frankrijk werden sinds 1685 de Hugenoten, de Franse calvinisten, onderdrukt toen Lodewijk XIV het Edict van Nantes herriep. De Franse Revolutie van 1789 maakte aan discriminatie van religieuze minderheden een einde. Hugenoten sympathiseerden daarom met de revolutie. In de 19e eeuw wilden reactionairen de scheiding tussen kerk en staat terugdraaien, de calvinisten wilden hun godsdienstvrijheid behouden en kozen dus voor progressief. Bij ons is het net andersom. Hier werden eeuwenlang de katholieken onderdrukt en verzetten de calvinistische en antirevolutionaire voormannen Groen van Prinsterer en Kuyper zich tegen de Franse Revolutie.
Ewout, Kampen op 19-05-2009, 09:21
Het zij mij vergund nog even te mogen reageren op het artikel van de heer Drost en met name op de reactie van de heer Verhoog.
Het artikel gaat over Franse calvinisten in het kader van het hedendaagse Franse protestantisme. Ik heb slechts willen opmerken dat het soort "biblebelt"-calvinisten in Frankrijk niet in de Eglise Réformée is te vinden, maar eerder in de Eglise Réformée Evangélique. Deze kerk heeft overigens niets te maken met "evangelisten naar Amerikaans model". Onder "Amerikaanse volgelingen" versta ik de veelal van Nederlandse origine calvinistische gemeenschap (Grand Rapids).
M van Wuyckhuyse, La Baule (Frankrijk) op 12-05-2009, 18:22
Gelukkig zijn er nergens echte calvinisten in de zin van mensen die werken aan het opzetten van een dictatoriale Calvinistische Republiek. Protestanten in Nederland en Frankrijk nemen uit Calvijns geschriften wat zij geschikt voor hen vinden. De evangelisten naar Amerikaans model, zijn niet bepalend voor het Franse protestantisme.
Ik ben het met die mijnheer van ARTE eens: de Franse protestanten hebben altijd gestreden voor vooruitgang, voor openbaar onderwijs, voor de scheiding van kerk en staat en zo voort. Een groot aantal van de eerste generaties onderwijzers van de openbare school waren protestant. Een progressieve minderheid dus.
Frits Verhoog, Voisins le Bretonneux, Frankrijk op 12-05-2009, 12:15
De heer Dros heeft gelijk. De -weinige- Franse calvinisten zijn even behoudend als de ultra-orthodoxe Nederlanders. Bovendien kom je ze tegenwoordig zeker niet tegen in de Eglise Réformée. De "Faculté libre de théologie réformée" in Aix-en-Provence leidt predikanten op voor de "Eglise Réformée Evangélique" (nuance...) die duidelijk geïnspireerd is door Calvin en zijn Amerikaanse volgelingen.
M van Wuyckhuyse , La Baule (Frankrijk) op 09-05-2009, 10:57
Plaats een reactie
Stuur artikel door