Ga direct naar de content

Vraag & Antwoord
4 augustus 2009
Van onze redactie religie & filosofie

’Waarom houdt God rampen niet tegen?’

Als God al-goed, alwetend en almachtig is, waar komt dan het kwaad vandaan? Het is geen eenvoudige vraag, die een bezoeker in de Vraag en antwoordrubriek stelde op de website van Trouw. De antwoorden van de pastoor, dominee, boeddhistisch en islamitisch geestelijke leiden tot discussie.

Waarom houdt God natuurrampen niet tegen?, vraagt de bezoeker. Volgens dominee Anette Sprotte is het belangrijk onderscheid te maken tussen ’moreel kwaad’, waarvoor mensen verantwoordelijk zijn, en ’fysiek kwaad’, zoals orkanen. Geen van beide komt volgens Sprotte van God. „Het kwaad maakt deel uit van ons menselijk bestaan, maar zeker na Auschwitz kun je niet meer zeggen dat God het kwaad heeft bedacht.”

Ook Abdullah Haselhoef, islamitisch geestelijke, begint bij de vraag ’wat is kwaad?’ „Als een kat een vogel opeet, of een mens overlijdt aan een ziekte, zijn de kat en de ziekte dan het kwaad?”

Nee, zegt Haselhoef, dit zijn slechts weergaven van oorzaak en gevolgen. Wel is God in de islam de oorzaak der oorzaken, dus alle oorzaken gebeuren met medeweten en toestemming van God. Zo heeft God Satan toestemming verleend om de mens te verleiden. Maar uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid voor de daden van een mens bij de mens zelf, schrijft Haselhoef.

Boeddhistisch geestelijke Varamitra antwoordt dat hét kwaad niet bestaat. „Er is kwaad in de wereld en dat kwaad wordt veroorzaakt door onwetendheid.” Doordat we verblind zijn door drijfveren als begeerte en haat, zien we niet wat de werkelijke consequenties zijn van onze acties voor anderen (mensen, dieren, natuur) en onszelf.

Pastoor Ten Have ziet de meest diepzinnig interpretatie van het kwaad in de christelijke theologie van de ’privatio boni’. „Dat wil zeggen dat het kwaad geen eigenstandig bestaan heeft, maar alleen kan ’bestaan’ als een soort ontbreken van goed. Voorbeeld: de vrije menselijke wil is iets goeds, door God gewild, maar heeft tot gevolg dat de mens ook voor het kwaad kan kiezen.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

Reacties (32)

Dit leven hier op aarde is de gevalle wereld,God heefd ons een nieuwe aarde en hemel beloofd ,als we hier stand houden ondanks al het leed en verdriet pijn enz wat hier gebeurd,en beloofd de mensen te straffen die dit veroorzaken.Als we het hier verlaten komem we in zijn liefde en licht,waar geeen pijn en verdriet zal zijn,maar tot die tyd ,zullen we het toch samen zo goed mogelijk met elkaar moeten doen,,en als we ons zo goed mogelijk aan de regels 10 geboden houden zal het op zijn best gaan..

marco, texel op 06-03-2010, 16:58

Wanneer jouw huis wordt getroffen door de bliksem dan is het een boosaardig toeval en wanneer je kanker krijgt wordt het in de meeste gevallen veroorzaakt door verkeerde genen. Daar komt echt geen god aan te pas. Rampen gebeuren en naarmate de waarschijnlijkheid kun je je er - enigszins - tegen beschermen. Een kruisje slaan heeft daarbij helaas geen enkel effect. En gebed evenmin...

Henk de Boer, Bussum op 05-03-2010, 15:48

"Als God al-goed, alwetend en almachtig is, waar komt dan het kwaad vandaan?" is niet de goed vraag. Wat "het kwaad" is is nogal afhankelijk van je morele wereldbeeld.

Een betere vraag is: Als God al-goed, alwetend en almachtig is, waarom laat hij/zij dan menselijk lijden? Je kunt dan wat mompelen over vrije wil zoals gelovigen nog wel plegen te doen. Maar een zuigeling die aan kanker lijdt heeft weinig met vrije wil te maken.

Er blijft maar 1 conclusie over: Er bestaat geen god die al-goed, alwetend en almachtig is.

Pieter, Utrecht op 05-03-2010, 15:39

Als er al een God zou bestaan,dan is hij/zij niet zo machtig als men wil doen geloven,om rampen voor de mens te voorkomen.Wij als mens zijn maar beperkt in ons weten en geloven.Pas na de dood,zal naar ik hoop,weten.

Jules Tebbe, Amersfoort op 24-02-2010, 15:47

Ja, als, als God naast algoed ook inderdaad alwetend en almachtig zou zijn. De alwetende en almachtige God is de God van het Oude Testament, Javeh. Die laatste twee eigenschappen "belichaamt" de God van het Nieuwe Testament niet (meer); de alwetendheid heeft hij aan de duivel (Lucifer) afgestaan en de almacht aan Satan (Ahriman) en voor zichzelf heeft Hij alleen de liefe behouden. De keerzijde van die liefde is echter de heilige toorn en die kan inderdaad verschrikkelijk uitpakken.

Robert Jan Kelder, Amsterdam op 15-01-2010, 16:57

God oefent m.i. niet rechtstreeks invloed uit op de mens. Naar mijn mening heeft het bidden, met als doel het honoreren van een verzoek, geen zin. God zal zich niet bemoeien met aardse zaken, prettige of treurige. Wel zal hij kunnen dienen als katalysator voor hetgeen waarvoor men zich tot Hem richt. Dus bidden kan zinvol zijn, al is het maar van psychologische aard. De mens kan kracht putten uit zijn gesprek met God. Het conditioneert hemzelf in dat geval in de best mogelijke situatie. Een voetballer slaat een kruisje, waaraan hij kracht ontleent. Dat is een feitelijke constatering. Bidden is zo gek nog niet.

pim, deventer op 11-10-2009, 22:36

Uit "Kleine Betsie" hst.2 van Mark Twain (tinyurl.com/ycnalyc):

"God heeft de mens gemaakt, zonder zijn toestemming, en schiep ook zijn aard; maakte die gebrekkig in plaats van goddelijk, en zei vervolgens: wees goddelijk, of ik zal je straffen en vernietigen. Maar hoe dan ook, toch is God verantwoordelijk voor alles wat de mens doet; daar kan Hij niet omheen. Er is maar één misdadiger, en dat is niet de mens."

Erwin, Breda op 08-10-2009, 15:50

De Goden die hier op Aarde verkondigd worden bestaan niet. Er is er maar 1, "de Universele Almachtige Schepper". Deze heeft niets te maken met welk geloof dan ook. Dat rampen gebeuren heeft te maken met Aardse en Kosmische energieën. Deze zijn universeel bepaald en niet tegen te houden. Deze heeft ook het leven bepaald in het Universum in allerlei vormen. Wij op Aarde zijn dus niet alleen. Het is ook jammer dat de media wereldwijd nog steeds onder censuur staan van de overheden. U kunt ontdekken dat zij hier al zijn. Hint let op vliegtuigstrepen Chemtrials en soort windveren die ze oplossen. Ze beschermen ons tegen het "gif". Iov de Schepper

Ron, Purmerend op 04-10-2009, 22:41

Moet bovenstaand onzin artikel het bewijs van een god leveren?

Hans, Maastricht op 02-10-2009, 13:39

Het is wel een eenvoudige - want betekenisloze - vraag als je aanneemt dat God niet bestaat. Maar ongetwijfeld zijn theologen spitsvondig genoeg om - in ieder geval tot hun eigen tevredenheid - te kunnen aantonen dat God zowel almachtig als goed is en dat dingen als tsoenami's en aardbevingen op de een of andere manier de schuld zijn van de zondige mens.

Gerard van Wilgen, Bilthoven op 01-10-2009, 00:42

Islam. visie:God heeft ons een vrije wil gegeven,dus Auswitz,WWI en II zijn allemaal gedaan door mensen ,want mens heeft daar zelf voor gekozen.De Almachtige God zal ons wel echter daarop afrekenen.En al die reacties zoals,waarom laat God dat toe enz.Tja,wij hebben eenmaal een vrije wil,en wat wij ermee doen it;s up to us.Maar uiteindelijk zullen we ons voor God moeten verantwoorden en ervoor beloond /gestraft worden.Goed=hemel en slecht=hel

Islam.visie, N'land op 05-09-2009, 18:53

Omdat die denkbeeldige god niet bestaat. "Open your Mind"

Ach god, daar gaan we weer., Den Haag op 04-09-2009, 15:33

@ J, Rotterdam op 11-08-2009, 01:02:
U hebt gelijk: hoe kun je zoiets opschrijven? U bevindt u in goed gezelschap: er zijn zat theologen en dominees die het daar heel moeilijk mee hebben. En toch is het zo. U hoeft alleen maar het begin en het slot van het boek Job te lezen om tot de conclusie te komen dat God het kwaad toelaat. Verder lezing van de Bijbel leert u dat God niet onbewogen toeziet hoe het kwaad de wereld verovert. Nee, God bemoeit zich er weldegelijk mee. Een van de meest aanstootgevende teksten die ik ken is inderdaad Jes. 45:7: Zie, ik schep het goede en het kwade ..., ook Auschwitz dus! Bijt uw tandjes er maar op stuk.

Johan Kloosterman, Harlingen op 01-09-2009, 18:36

@ Johannes, zoetermeer op 11-08-2009, 10:47
"Zit er niet in ons allen een stukje G(g)od?"
Oorspronkelijk wel, maar de mens is een spiegel van God die in duizend stukjes is gevallen.
"Geschapen tot goede maar in staat tot het kwade?"
Zeker geschapen tot het goede, maar helaas niet niet meer in staat tot enig enig goed en geneigd tot ALLE kwaad.
"Het valt mij op dat de duivel niet is opgevoerd als de kwade pier."
Deze meester der magie zie je nooit en toch spreekt hij tot ieder mens.
"Lees de Bijbel en zie de HEERE is echt geen lieverdje in ...."
God neemt ieder mens serieus. Ook Kain, in het verhaal van Kain en Abel.

Johan Kloosterman, Harlingen op 01-09-2009, 18:34

Er zijn goede en kwade drijfveren in de mens en daar moet hij/zij in zijn/haar leven mee zien uit te komen. De rest is de te wijten aan de grillige natuur en niemand kan mij wijs maken dat God achter tsunami's, orkanen,aardbevingen, ziekten en wat al niet meer aan ellende in deze wereld zit.

Jaap Vlaar, Amsterdam op 11-08-2009, 10:53

"Maar zeker kun je na Auschwitz niet meer zeggen dat God het kwaad heeft bedacht" is hier dominee's uitspraak die in Hem de almachtige ziet(zou moeten zien).Die in zijn Almacht dus wel Auschwitz had kunnen voorkomen.
Ik vind dit maar weer eens een bewijs dat godgeleerden er alles aan doen het geloof met leugens te vergoelijken.Zij hebben niet door dat de mens niet meer in het stenen tijdperk leeft.
Zit er niet in ons allen een stukje G(g)od?
Geschapen tot goede maar in staat tot het kwade?
Het valt mij op dat de duivel niet is opgevoerd als de kwade pier.
Lees de Bijbel en zie de HEERE is echt geen lieverdje in Zijn geboden en oordelen.

Johannes, zoetermeer op 11-08-2009, 10:47

Het lijkt het erop dat (op een enkele uitzondering na) veel mensen hier in al hun diepzinnigheid het voor de hand liggende antwoord niet onder ogen durven te zien. Waarom houdt God rampen niet tegen? Nogal wiedes, lijkt me. Omdat er geen God is.
Het verhaal van God is gewoon een heel mooi verhaal dat lang geleden door mensen bedacht is, en dat verhaal heeft zeker een functie voor ieder, of je nu letterlijk in een God wilt geloven of niet. Na rampen heeft dat verhaal over die denkbeeldige God wellicht voor velen een troostende functie - maar dan moet de conclusie dus luiden: God werkt alleen achteraf.

Henk, Nijmegen op 11-08-2009, 08:51

De Boeddhistische uitleg spreekt mij eerlijk gezegd het meeste aan.

Jan Hamer, Didam op 11-08-2009, 08:40

Sommige commentatoren lijken hun Schepper deze week nog gesproken te hebben. Instemmen met Auschwitz? Hoe kun je zoiets schrijven ...

J, Rotterdam op 11-08-2009, 01:02

Een monnik,worstelde met de vraag waarom er toch zoveel kwaad in de wereld was en waarom God daar niets aandeed.Tijdens een meditatie stelde hij deze vraag direct aan God en God antwoordde: Ik heb jou gemaakt..Goed beschouwd kunnen wij het kwaad of het goede niet kennen. We kunnen ons alleen een verschil bewustworden tussen goed en kwaad. Ons brein kan slechts verschillen registreren en uit dat bewustgeworden verschil een actie ondernemen. Daarmee veroorzaken we het goede maar ook het kwade. Niemand kan zich nog langer verschuilen achter een God of welke autoriteit dan ook. Iedereen is zelf verantwoordelijk het goede en het kwade.

Piet Vernooy, Amsterdam op 10-08-2009, 12:09

"Ik ben de HEER, er is geen ander die het licht vormt en het donker schept, die vrede maakt en onheil schept. Ik ben het, de HEER, die al deze dingen doet." (Jes. 45:7)
Ik ben het met Haselhoef eens dat het kwaad in de geschiedenis geschiedt met medeweten en toestemming van God. Om het eens extreem te zeggen: God heeft ingestemd met Auschwitz. Het Oude Testament biedt boeiende voorbeelden van die instemming van God. De Assyriers waren de nazi's van de Oudheid. Toch zegt God van hen, dat zij zijn werktuig zijn. Het kwaad dat God brengt, heeft niet tot doel mensen te vernietigen, maar wil mensen tot inkeer brengen.

Johan Kloosterman, Harlingen op 10-08-2009, 02:40

Liefde is de Scheppende Kracht. Onoverwinnelijk, Liefdevol, Barmhartig en Eeuwig. Liefde is zonder oordeel wrok of straf. Want God Is Liefde.

De mens die dit ten diepste beseft, heeft niet te vrezen voor straf en dergelijke onzin. Het Goddelijke Plan houdt werkelijk álles in, geen beweging ontbreekt. God is een Omnipotentente Kracht van Liefde, die alleen via ons het stoffelijke kan ervaren. Daarom heeft God, oftewel wijzelf zich in ontelbare stukjes licht verdeeld. Daar is geen tijd, noch ruimte zoals wij deze hier kennen Daar is het verleden, heden en de toekomst op één punt. Daarmee is verklaart waarom wij hier een vrije wil kunnen hebben

Karel, Amsterdam op 09-08-2009, 13:35

(Jak 1:13-15) ?...met kwade dingen kan God niet worden beproefd, noch beproeft hij zelf iemand....?
In de Schrift wordt over God gezegd dat hij kwaad of rampspoed schept (Jes 45:7; vgl. OB; SV). Kwaad is niet altijd synoniem met onrecht, bijv. de vloed in Noachs dagen; de tien plagen over Egypte. In beide gevallen ging het om de rechtmatige uitoefening van gerechtigheid jegens kwaaddoeners.
Hij weerhoudt zich er in zijn barmhartigheid ook van een rechtvaardige oordeel te voltrekken omdat men blijk geeft van berouw (zie bijv.: Jona 3:10). Hij waarschuwt beoefenaars van kwaad en geeft hen gelegenheid zich te veranderen. - Ezech. 33:11.

Holtkamp, Gorredijk op 07-08-2009, 16:41

(Prediker 9:11-12) ?Ik wendde mij om te zien onder de zon dat niet de snellen de wedloop hebben, noch de sterken de strijd, noch ook de wijzen het voedsel hebben, noch ook de verstandigen de rijkdom hebben, noch zelfs zij die kennis bezitten de gunst hebben; want tijd en onvoorziene gebeurtenissen treffen hen allen. 12 Want de mens weet ook zijn tijd niet. Net als vissen die worden gevangen in een boos net, en als vogels die worden gevangen in een klapnet, zo worden ook de mensenzonen verstrikt op een rampspoedige tijd, wanneer die hen plotseling overvalt.?

Holtkamp, Gorredijk op 07-08-2009, 16:29

(Deut. 32:4,5) ?Schrijft grootheid toe aan onze God!  4 De Rots, volmaakt is zijn activiteit, Want al zijn wegen zijn gerechtigheid. Een God van getrouwheid, bij wie geen onrecht is; Rechtvaardig en oprecht is hij.  5 Zij hebben van hún zijde verderfelijk gehandeld; Zij zijn zijn kinderen niet, het gebrek ligt bij henzelf. Een krom en verdraaid geslacht!

Doris, Gorredijk op 07-08-2009, 16:29

Enfin, weer een ons bekende discussie met allemaal bekende en ons al eerder getoonde antwoorden, enig historisch bewustzijn zonder de bekende priesters te hoeven reciteeren is wel te verwachten, maar ik mag mij bekende maken als een redelijk belezen persoon en ik verwacht meer vuur, zelfs hier. Ene Nicolo Macchiavelli heeft al eens bevonden dat macht corrumpeerende is tot op Vaticaan, dat hebben ze hem niet in dank afgenomen, lieve schatten zullen we de discussie vernauwen tot zijn werk en Auschwitz laten aan Het Paradijs om zich verder mee te vereffenen? Mocht God bestaan, Hij is zeer verlegen met autoriteit bevindende domineerende vangsten

Jael, Utrecht op 05-08-2009, 22:55

Als God, Allah, Jahweh ons en alles om ons heen echt heeft geschapen, vind ik dat de entiteit een fraai scheppingsstaaltje heeft uitgehaald. En wij, wij de schepselen van die entiteit weten net zoveel over Allah, God, Jawheh als het zelfportret van een kunstenaar over de schepper van dat zelfportret. Wij zijn een schilderij in vergelijking met onze schepper. Als die er dus al is.

Frans, Nijmegen op 05-08-2009, 08:38

Altijd hetzelfde antwoord god is niet verantwoordelijk voor het kwaad. Dat is hij wel. Jesaja 45:6-7:

6 Zo zal iedereen, van oost tot west,
weten dat er niets is buiten mij.
Ik ben de HEER, er is geen ander
7 die het licht vormt en het donker schept,
die vrede maakt en onheil schept.
Ik ben het, de HEER, die al deze dingen doet.

ijstaartindeoven, beverwijk op 05-08-2009, 08:36

Alle geestelijken doen hun uiterste best de vermeende almachtige uit de wind te houden ('hij is nimmer aansprakelijk') zonder dat zij er ooit achter zullen komen of dat een zinvolle of zinloze daad is.
Er is nog een andere optie mogelijk: hij bestaat niet, daarom kan hij ook niet reageren.

g.hanness, ter aar op 04-08-2009, 23:32

De Joodse visie ontbreekt. Juist vanuit de Joodse visie komen wij misschien dichter bij een antwoord.
In zijn overbekende boek: "When bad things happen to good people", heeft rabbijn Kushner een antwoord geformuleerd. Veel mensen werden er door getroost. Er zijn ook andere Joodse benaderingen.
Het "Onze Vader" in de oude NBG-vertaling heeft het over: "En verlos ons van de boze". Maar is het grote kwaad is niet te onpersoonlijk om het aan een persoon te verbinden? In het onpersoonlijke kwaad ontbreekt de menselijke dimensie.
De Willibrordus-vertaling heeft het over het kwaad. De nieuwe NBG-vertaling bewandelt nu een gulden middenweg.

Jan Tump, Den Haag op 04-08-2009, 22:21

Deze beschouwingen over het kwaad houden geen rekening met het volgende:
1. kwaad is een relatief begrip;
2. er is geen scherpe scheidslijn te trekken tussen natuurlijk en moreel kwaad;
3. kwaad is een symptoom van de onvoltooidheid van schepping c.q. evolutie.
Deze plaats biedt geen ruimte voor nadere uitwerking van deze stellingname. Daarvoor verwijs ik graag naar mijn essay "De aard van het kwaad" op pag. 5 van mijn weblog.

H.P. Winkelman, Hoogeveen op 04-08-2009, 22:19

Ehm... ligt het aan mij of is het voorbeeld van de vrije wil niet te begrijpen als toelichting bij de 'privatio boni'? Misschien is het wel uit te leggen, maar ik zie het niet in de bovenstaande tekst.
Moet ik het zo zien dat de vrije wil de mogelijkheid biedt om het goede na te laten? En zo dús kwaad te doen?
Dank!

Henk, Leiden op 04-08-2009, 22:19

Plaats een reactie

U hebt geen naam ingevoerd.

U hebt geen woonplaats ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

U hebt geen reactie ingevoerd.

Uw reactie is te lang.

Gebruik maximaal 650 tekens. U heeft nog 650 tekens. Lees ons reglement

Stuur artikel door

Verstuur dit artikel naar

U hebt de naam van de ontvanger niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

Uw gegevens

U hebt de naam van de zender niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

counter
Weblogs Religie en Filosofie

Laatste lezersblogs

Schrijft u graag? Begin een blog op het gebied van Religie en Filosofie of lees hier de blogs van andere gebruikers.

Ontvang de nieuwsbrief

Blijf op de hoogte!

Blijf op de hoogte van nieuws, achtergronden en opinie op Religie & Filosofie met de tweewekelijkse Religie & Filosofie-Nieuwsbrief.