Walton voelt zich na 350 jaar nog steeds Nederlander

Kuyper

De invloed van Abraham Kuyper werkt door in de VS. Hij bezocht het land en Trouw volgt na ruim een eeuw zijn spoor. Vandaag: New York.

Volg op de kaart de reis van Albertine Bloemendal en lees meer over Abraham Kuyper.

Op 11 augustus 1898 vertrok Abraham Kuyper naar de Verenigde Staten. Het plan was drie maanden onderweg te zijn: Een bootreis van een dag of zeven, dan vier weken vakantie in het Adirondacks-gebergte, gevolgd door het hoofddoel van de reis, een serie lezingen over het calvinisme aan Princeton Theological Seminary.

Amerika had al tijden tot Kuypers verbeelding gesproken. De grondslag van het land was gebaseerd op de ’United Provinces, zo stelde hij, op Hollands calvinistische Republiek. Hij had er een romantisch beeld van en was erg trots op de Nederlandse wortels. Die moesten niet vergeten worden. Kuyper ergerde zich eraan dat de Engelse invloed in de totstandkoming van de Verenigde Staten veel meer aandacht kreeg. Een van zijn doelen in Amerika was de oprichting van twee Amerikaanse afdelingen van het Algemeen Nederlands Verbond. Die moesten de Nederlandse geschiedenis, taal en cultuur in Amerika in ere houden.

Het deed Kuyper goed te zien hoe Nederlandse kolonisten die al acht generaties in de VS woonden nog immer hechtten aan hun Nederlandse wortels en tradities. „De taal uitgezonderd”, schreef Kuyper, „mag veilig gezegd worden, dat ze warm voor oud-Hollands traditiën voelen en bezielder voor oud-Hollands glorie pleiten, dan onze eigen koopmansstand en burgerij het doet. Overal waar het kan, richten deze afstammelingen van oude kolonisten dan ook Holland Societies op. In New-York vindt men er twee, of zelfs drie. De bekende Holland-society. Dan de St.-Nicolaas-Society. En naast deze beide nog een Society, die jaarlijks een Koningin benoemt, en haar feestelijk inhaalt.”

Zowel de ’bekende’ Holland Society als de St.-Nicolas Society zijn nog steeds actief. Beide huizen in een statig pand aan 44th street op Manhatten. Bij de Holland Society ontmoet ik lid en voormalig president van de Society Walton van Winkle. Hij vertelt levendig over het dorpje Winkel in Noord-Holland waar zijn familie vandaan komt – alsof hij er vorig jaar nog woonde. In werkelijkheid is zijn familie bijna 400 jaar geleden naar New York geëmigreerd.

Amerikaanser dan dat krijg je ze niet, zou je denken. Toch zegt Walton zich Hollands te voelen. Dit drong pas echt goed tot hem door toen hij Nederland bezocht op zoek naar zijn roots. Hij praat over uitsmijters en bitterballen, tolerantie en gezelligheid. Over Doe Maar en hoe voor hem alles op z’n plaats viel. Kort samengevat voelde hij een geestverwantschap met de Nederlanders. „Zelfs na 350 jaar was het er nog steeds.”

Volgens David Voorhees, de historicus van de Holland Society, is Waltons verhaal te begrijpen als onderdeel van een Amerikaanse culturele tendens waarin mensen een identiteit proberen te vinden om zich mee te associëren. „De leden van de Holland Society zijn een mengeling van allerlei verschillende etnische groepen. Uit die verschillende achtergronden hebben ze er een gekozen om zich mee te identificeren. In werkelijkheid zijn ze gewoon Amerikaans. Op een bepaalde manier creëren we een identiteit die verloren is.”

De afgelopen jaren is er mede door de Holland Society hard gewerkt om de Nederlandse geschiedenis van New York bloot te leggen. Een belangrijk onderdeel hiervan vormde de vertaling van de oud-Hollandse documenten van Nieuw Amsterdam naar modern Nederlands en het Engels. Daardoor zijn deze bronnen nu toegankelijk voor onderzoek en heeft Russel Shorto zijn bestseller over de geschiedenis van Nieuw Amsterdam – ’The Island at the Center of the World’ – kunnen schrijven.

Net als Kuyper ergert Walton zich eraan dat de Engelsen de meeste eer krijgen als de grondleggers van Amerika. „Toen ik als kind op school zat werd ons verteld hoe de Nederlanders hier een tijdje waren en toen weer vertrokken”, vertelt Van Winkle. „Ik herinner me dat ik mijn hand op moest steken en zei: „Hey! Ik ben Nederlands en ik ben hier nog steeds! De Nederlanders zijn nooit weggegaan.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.