Liever naar de Efteling dan naar een kerkdienst
Kinderen luisteren in het Sprookjesbos van het pretpark de Efteling naar een paddestoel waar muziek uit komt. © ANP
Gerelateerde artikelen
Dertigers en veertigers komen alleen nog bij dopen en begrafenissen in de kerk. Niks nieuws onder de zon, zegt godsdienstsocioloog Dekker. Wel degelijk een nieuw fenomeen, pareert theoloog Van Dijk. De PKN houdt vandaag een conferentie over de vraag hoe deze tussengeneratie te bereiken is.
De verhalen van dominees uit verschillende windstreken maken het duidelijk: als ze hun kind laten dopen of als ze hun ouders begraven, dán zie je ze in de kerk. Maar verder lijken 25- tot 45-jarigen wel iets beters te doen te hebben – uitslapen, naar het pretpark, een rustig dagje thuis.
„De loyaliteiten zijn verschoven”, zegt emeritus hoogleraar godsdienstsociologie Gerard Dekker. „Blijkbaar kan de kerk deze generatie niet zo boeien.”
Op de burelen van de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) merken ze het ook. In Doorn houdt de kerk er vandaag een conferentie over, voor dominees, kerkenraadsleden en ’gewone’ kerkgangers. Het gaat, zo meldt de uitnodiging, over vragen als: ’Waar zijn de mensen tussen jong en oud in onze gemeente, hoe bereiken we deze tussengeneratie?’ En: ’Moeten zij weer terug in de kerk? Of zou de kerk iets moeten?’
„Ik ben verbaasd”, zegt Gerard Dekker. „Verbaasd dat de kerk het ontbreken van deze generatie als een nieuw en afzonderlijk probleem ziet. Want volgens mij gaat hier om dezelfde mensen als twintig jaar geleden, toen we in de kerk zeiden dat we de jeugd zo moeilijk konden bereiken.”
Of dat zo is, betwijfelt theoloog Dick van Dijk, die namens de PKN de conferentie van vandaag organiseert. „Die jongeren van toen hebben afscheid genomen van de kerk. Ze komen nooit meer, ook niet op de kruispunten in hun leven. Dat is bij de ’tussengeneratie’ die we nu missen niet het geval. Deze mensen hechten wel waarde aan de rituelen van de kerk, want we zien ze bij dopen en begraven.”
De voor de hand liggende verklaring voor het ontbreken van dertigers en veertigers in de kerk, is dat zij in het spitsuur van hun leven zitten, met kleine kinderen en bejaarde ouders. „Denk je dat wij het niet druk hadden?”, wimpelt Dekker die verklaring weg. „Of de generatie van mijn ouders, zij waren op zaterdagavond nog tot laat aan het werk, maar ze gingen best naar de kerk op zondag.”
En ook moet de oorzaak volgens Dekker niet gezocht worden in materiële zaken – de redenering dat er tegenwoordig zoveel mogelijk is op zondag: naar het museum, naar een pretpark, uit eten. Dekker: „Toen vroeger in de gereformeerde kerken de middagdiensten steeds slechter bezocht werden, zei men: de mensen hebben tegenwoordig allemaal een auto, ze gaan op zondag uitstapjes maken. Maar daar lag het echt niet aan.”
Volgens Dekker ligt de ware reden dieper. „Er is een algeheel verminderde behoefte aan de kerk. Meer dan vroeger denken mensen nu vanuit hun eigen wensen. Dertig jaar geleden vroeg je je af wat de kerk aan jou kon hebben, nu is dat andersom.”
De kerk heeft die omslag gemist, denkt Dekker. „Nog altijd is de dienst op zondagochtend het hart van het christendom. Zo bezien is het wel erg dat er een hele groep mensen wegblijft, want hun kinderen raken ook niet met de kerk vertrouwd. Dat is urgent. Maar de kerk zou ook kunnen zeggen: wij willen mensen op de een of andere manier met het evangelie in aanraking brengen, dat hoeft niet per se in een kerkgebouw op zondag.”
Dick van Dijk van de Protestantse Kerk kan zich daar wel in vinden. „In de kerk hebben we lang uitgestraald: kom, en doe als wij, zondagochtend om half tien. Misschien past dat niet meer bij deze tijd. Misschien draait het ten diepste wel hierom: hebben we de wil om te veranderen? Dat is een spannende vraag.”
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
’We sluiten niet aan bij hun belevingswereld’
Ds. Jan Andries de Boer, Broek op Langedijk
„In tegenstelling tot de landelijke trend zijn er in mijn gemeente een heel aantal dertigplussers. Maar in de categorie daaronder, de 15 tot 30-jarigen, is het heel schamel. Of dat erg is? Ik weet het niet. Je mist een groep mensen in de kracht van hun leven, ik hoop dat ze ooit terugkomen.
Pas geleden maakte ik kennis met een nieuw gemeentelid uit die tussengeneratie. Een regelmatig kerkganger is hij niet, maar hij had positieve woorden voor het geloof en de kerk. Hij was in het verleden wel eens teleurgesteld in de kerk, maar hij wijst het geloof niet af. Toch denk ik dat veel mensen uit de tussengeneratie iets missen in de kerk, dat we er niet in slagen aan te sluiten bij hun belevingswereld. Hoewel, met mijn diensten met popmuziek doe ik daar wel mijn best voor.
Vraag me niet hoe we die generatie meer in de kerk krijgen. Laten we ze in ieder geval niet loslaten, het is belangrijk dat ze af en toe bezoek krijgen. Verder sluit ik me graag aan bij Jean-Jacques Suurmond, die eens schreef: ’een wervende kerk is een kerk die niet werft’. En paus Johannes XXIII zei: ’Heer, het is Uw kerk, ik ga slapen’. Natuurlijk, het is jammer dat we die groep mensen missen in de kerk, maar ik zou niet weten wat ik bijdraag door me zorgen te maken.
En dat nieuwe gemeentelid? Ik denk dat hij binnenkort in de kerk zit.”
’Tussengeneratie wil geëntertaind worden’
Ds. Jan Offringa, Kesteren
„In mijn gemeente hebben we afgelopen zondag een ontbijt gehouden voor ouders met jonge kinderen. Ze hebben het heel druk, met dubbele banen, hypotheek aflossen en ouders die hulpbehoevend worden. Als ik ze wel eens spreek, zeggen ze: de kerk is prima, maar ik ben bekaf. Als de zondag de enige dag is waarop het gezin niets hoeft, gaan ze liever uitgebreid met de kinderen ontbijten, even geen druk.
Maar er is denk ik ook een diepere reden. Ik bedoel het niet verwijtend, maar die generatie die we in de kerk missen, is opgegroeid met een behoefte aan entertainment. Als zij dingen ondernemen, moet het iets bijzonders met ze doen. De kerk biedt ze dat niet echt, daar is het af en toe vlammen en verder stug volhouden. Als de keuze is op zondag naar de Efteling of naar de kerk, is wel duidelijk wie verliest.
Toch denk ik niet dat deze mensen iets tegen de kerk hebben, zij kennen geen rancune. Ze komen bijvoorbeeld wel om kinderen te laten dopen. Ik heet ze dan van harte welkom, en hoop dat ze later nog meer invulling geven aan hun geloof.
Zolang deze mensen gevoelsmatig betrokken blijven bij de kerk, en weten dat ze welkom zijn, rouw ik er niet om dat we ze op zondag weinig zien. Misschien kunnen we ze beter bereiken met doordeweekse activiteiten. Of met zo’n ontbijt, waar ze generatiegenoten ontmoeten en erachter komen dat ze niet de enigen zijn die het zo druk hebben. De kerk moet niet proberen deze groep elke week te ’pakken’, af en toe zou al mooi zijn.”
'Overzichtelijke taken, dat willen ze vaak wel'
Ds. Diete Kits, Bovensmilde
„Vanochtend was de begrafenis van een vrouw uit onze gemeente. Haar kinderen hebben de leeftijd van die tussengeneratie die zo weinig in de kerk komt. Na afloop van de uitvaartdienst kwam een van de kinderen naar me toe om te zeggen dat ze het prachtig had gevonden. Zo gaat het ook wel eens met doopdiensten. Als deze mensen meer in de kerk zouden komen, zouden ze merken dat het vaker prachtig is. Maar ja, andere dingen zijn vaak belangrijker voor ze. Of ze zeggen: ik wil best actief worden, maar vraag het nog een keer als de kinderen wat groter zijn.
Als ik deze mensen weleens spreek, verontschuldigen ze zich: ’Het ligt niet aan de kerk dat ik niet zo vaak kom, het ligt aan mij mijzelf’. Maar als je doorpraat, zeggen ze ook wel dat ze de diensten soms langdradig vinden. En ja, er zijn inderdaad organisten die weinig talent hebben of dominees die preken vol gemeenplaatsen houden. En toch, de kerkdienst is het hart van het gemeenteleven.
Soms denk ik: ik moet iets doen, een cursus voor die generatie organiseren. Maar eigenlijk weet ik al dat er weinig animo voor zal zijn. Maar ik heb er geen slapeloze nachten van, ik heb het losgelaten.
Wat we wel kunnen doen, is die generatie benaderen: wil je meewerken aan de een musical, wil je helpen ons kerkgebouw op te knappen, wil je vrijwillig koster worden? Overzichtelijke activiteiten, dat willen ze vaak wel.
Ik kreeg gisteren nog een leuk bericht, over een jonge vrouw die van kindsaf bij ons in de kerk kwam. Een paar jaar zagen we haar niet, nu gaat ze de jeugdclub leiden.”
Reacties (18)
Volgens het katholieke KASKI zal de katholieke kerkgang tot 2020 met nogmaals 35 % dalen. Nu gaan er ruwweg 180 duizend mensen op een zondag naar de katholieke kerk dus in 2020 blijven er nog net iets meer dan honderduizend over -- minder dan 1 procent van de NL bevolking... alleen een tussengeneratie die weg blijft??
grs, voorburg op 22-06-2009, 21:28
Tussengeneratie? Tussen wat en wat? Ik zou liever zeggen: mensen in hun topjaren! Ze hebben de leerschool van de jeugd al doorlopen en zijn nog niet zo oud dat de kwaaltjes komen. Deze mensen hebben het inderdaad drukdrukdruk, werk, kinderen, ouders, vrienden, enz. enz.. Misschien zou de kerk kunnen pleiten om meer van het betaalde werk naar ouderen EN naar jongeren door te schuiven, zodat mensen het in hun topjaren wat minder druk hebben. En zodat ouderen EN jongeren zich wat minder vervelen (jongeren verdrijven de verveling door uitgaan, ouderen door (te veel) kerkbezoeken).
Marjan, Nijmegen op 18-06-2009, 22:39
Waarom ga je naar de kerk om met elkaar naar het evangelie te luisteren,olie verzamelen om je lamp brandende te houden.Een lid van een gemeente zijn kan fijn zijn hoe stel je je op ga je zitten afwachten wat er gaat komen loop je de kans dat de olie ineens op is . Je open stellen de Geest toelaten op weg zijn samen met elkaar .houd je lamp brandende.
M v Doorne, spijkenisse op 18-06-2009, 21:24
Een meer dieperliggende oorzaak is dat de kerk nog vaak uitgaat van moraal, goed en kwaad. Zelf vind ik dit als eind-dertiger een te beperkte blik op het leven en ook een te beperkte blik op hoe God zou kunnen zijn. De reden van de uitgangspositie is duidelijk: de bijbel gaat er vrijwel helemaal over en de bijbel is nog steeds het ankerpunt voor de kerken. Misschien een idee om andere bronnen aan te boren, die aandacht besteden aan andere belangrijke levenszaken. Begrijp me goed, helemaal geen aandacht voor goed en kwaad is weer het andere uiterste, maar het is zeker niet het enige dat mensen bezighoudt in hun leven.
L. Koopmans, Amsterdam op 18-06-2009, 17:16
Misschien moet de kerk zich eens wat minder richten op wat mensen willen. De dienst is in de eerste plaats gericht op God, het verkondigen van Zijn Woord en viering van de sacramenten.
Als mensen daar geen behoefte aan hebben is dat triest en jammer, maar welke innovatie je ook doorvoert in de kerk, zolang de verkondigde boodschap mensen niet aanstaat komen ze niet.
Mark van Heusden, Velp op 18-06-2009, 17:12
Beste Cristine uit Dordrecht, in de titel van het artikel staat dat men liever naar De Efteling gaat dan naar een kerkdienst. Er staat helemaal niets over het aantal bezoekjes aan de kerk zelf. Het is meer een gevoel dat met jongeren en kinderen te maken heeft. Kinderen zijn nu eenmaal gevoelig voor leuke kleurtjes, stemmetjes, het aanraken van dingen, etc. Dat is moeilijk om in een kerkdienst te doen, vandaar kindernevendienst of opvang. Jongeren daarentegen geven liever 2500 euro aan 50 avondjes avondje stappen dan dat ze op zondag een gratis kopje koffie en plakje thee na de kerkdienst krijgen. Dat is algemeen bekend in de meeste steden.
Chris 't Hoen, VS op 18-06-2009, 17:12
Beste Joska uit Breda,
die lijkt mij nou niet de ideale plaats om reklame te gaan maken. Daar hebben we met z'n allen wel genoeg van op het internet, toch.
Trouwens, de kerkdienst maakt deel uit van het ritme van de Christenen, het leven in de voetstappen van Jezus en het bijeenkomen van mede-Christenen.
Chris 't Hoen, VS op 18-06-2009, 17:12
Waarom 3 predikanten aan het woord, een organisator en een specialist? Waarom geen dertigers en veertigers? De ervaringsdeskundigen bij uitstek, zou ik zeggen...
MM, Gouda op 18-06-2009, 17:08
Wie leven wil vanuit de vrijheid van zijn door de verbondenheid met het leven te laten bewegen? Dat kan, www.devijfritmes.nl
Leven vanuit de authenticiteit van zijn, zodat we geen manieren, theorieën, methodieken of religie nodig hebben om het leven te eren en elkander lief te hebben. Maar ja, dat is het einde van al die organisaties die zichzelf graag in stand houden. Iedere wezen bestaat uit de vrijheid van zijn. Dat is het ritme van het leven zelf, Haar heartbeat is ons ritme, het ontvangen van wijsheid, kennis, authenticiteit, liefde en verwondering.
www.devijfritmes.nl Sinds ik zo leef is iedere beweging de verwondering van zijn.
joska, breda op 18-06-2009, 15:25
Sinds de zgn. sexuele revolutie hoeven kinderen niet meer verplicht mee naar de kerk, dat moeten ze op latere leeftijd zelf maar beslissen is de overweging daarbij.
Allemaal leuk en aardig, maar je ziet het overal naar de andere kant doorslaan, er wordt massaal over de kerk geroddeld en de kerk wordt willens en wetens in een kwaad daglicht gesteld, een spiraal die alleen maar tot verdere verwijdering leidt en waar je nauwelijks meer uitkomt, met dank aan vooraanstaande kerkslopers als de heren Oosterhuis en Schillebeeckx
Piet, Veluwe op 18-06-2009, 15:23
Ook ik moest vroeger naar de kerk. En dat was het zware gereformeerde geloof met de Heidelbergse catechismus.
Toen ik wat ouder was, zeg zo rond 15 - 16 jaar ging ik gewoon een keer niet, en dat gebeurde steeds vaker.
Nu kom ik er nooit meer, ja met "verplichte" bezoekjes als er een trouwt of sterft. Ik heb ronduit een hekel aan de kerk en alles wat daar bij hoort, het is zo hypocriet allemaal.
Ik heb mijn kinderen ook niet laten dopen, dat mogen ze later zelf bepalen of ze dat wel willen.
Ik geloof heilig dat er iets is na mijn dood, maar dat is niet datgene wat in kerken word gepredikt.
En thuis is het veel gezelliger dan in de kerk.
Jacqueline, Almelo op 18-06-2009, 15:21
Het kan geen kwaad, als de kerk wat minder zou doen aan profiling en customer-research, en wat meer aan naastenliefde. Als verminderde belangstelling voor religie is, dan is in naastenliefde een volwaardig en bloedeigen alternatief te vinden.
Laat de kerk zich los maken van de macht, en staan waar ze hoort te staan: voor iedereen, en de kwetsbaren zeer in het bijzonder. De rest is voorlopig kruimelwerk.
Laat de kerk de wereldlijke macht in het bijzonder die welke met haar parasol paradeert, eens de maat nemen.
Bert, Groningen op 18-06-2009, 13:56
wel tekenend dat Trouw 3 predikanten aan het woord laat die afkomstig zijn uit de linkerkant van de kerk. Waarom niet een confessionele of orhodoxe voorganger geraadpleegd? Hij (in die kringen nog gen zij) zou een ander beeld hebben neergezet, namelijk van kerkdiensten die nog steeds goed bezocht worden.
de tegenstelling in de kop van het artikel is natuurlijk schijn. Mensen gaan hooguit 2 keer per jaar naar een pretpark, en dan blijven er nog 50 zondagen over voor kerkbezoek. O ja, een kerkdienst mag je gratis bijwonen. En vaak een kopje koffie met koekje - ook gratis! - na afloop.
Cristine, Dordrecht op 18-06-2009, 13:53
Ik moet eerlijk toegeven dat ik ook liever naar een doordeweekse bijbelkring ga, het gemeenteweekend, een gezamelijke maaltijd of een ander gezellig evenement, dan naar de saaie zondagse kerkdienst incl. lange preek.
Sanne, Den Haag op 18-06-2009, 13:53
Ik neem het mijn ouders altijd nog kwalijk, dat ik naar de kerk "mocht" (als je "moest" zei kon je een pak rammel krijgen). Ik ben dan ook nooit meer naar de kerk geweest.
joop gerritse, kalkar (ja, in Duitsland) op 18-06-2009, 12:51
Het volle evangelie van Jezus de Christus (Bijbel) moet verkondigd worden. En daar naar leven en handelen. Ik denk dat de mens verwend is en alleen het positieve aanhangt. En geen boodschap heeft dat wij zondaars zijn die verlossing vannode hebben.
Geart, Witmarsum op 18-06-2009, 12:03
Als je drie kinderen hebt met steeds ca. twee jaar ertussen, dan zit je minstens vijf jaar met een kind dat om 10-11u 's ochtends een slaapje moet doen. Dat kan lang niet in elke kerk-creche. Als de oudere kinderen dan nog verlegen zijn en niet alleen naar de kindernevendienst durven, kan er hoogstens 1 ouder naar de kerk. Dan is het al gauw aantrekkelijker om allebei thuis te blijven en gezellig samen naar het park te gaan. Zeker als er van de beide partners maar één is die zich tot de kerk aangetrokken voelt, wat volgens mij ook steeds vaker het geval is. Ik vraag me af of popmuziek in de kerk dan veel helpt.
Janne, Amsterdam op 18-06-2009, 11:40
Ook lastig is natuurlijk dat god niet bestaat. Wanneer gaat de kerk dat eens oplossen?
Frank Roos, Amsterdam op 18-06-2009, 09:45
Plaats een reactie
Stuur artikel door