Koranonderzoek / De islam van de rotsen

U bekijkt nu: pagina 1 van 2.

Dissidente islamologen stellen spectaculaire vragen bij de ontstaansgeschiedenis van de islam. Deel zes van een serie: de islam ontluikt in de rotsen.

reacties (10)
print
stuur artikel door

De theorieën van dissidente islamologen doen denken aan revoluties in de kosmologie. Ze dwingen om verschijnselen in een totaal andere samenhang te zien. Dat is soms even moeilijk als het is voor mensen, die geloven in de platte aarde, zich voor te stellen dat de wereld een bol is, die tollend om de zon draait.

Over een aantal dingen zijn de dissidente islamologen, hun voorzichtiger vakbroeders en de islamitische orthodoxie het wél eens. Niemand zal beweren dat de islam begin zevende eeuw al bestond. Verder onderschrijft iedereen, dat begin negende eeuw de islam al aardig zijn uiteindelijke vorm had aangenomen.

Het dispuut gaat over de tussentijd. De orthodoxie baseert zich op een soort vier-eenheid: De Koran, de biografieën van de profeet, zijn overgeleverde uitspraken (hadieth) en de oude geschiedschrijvers.

Uit de combinatie van die vier bronnen creëert de orthodoxie een pijlsnel verlopende heilsgeschiedenis, die begint met de eerste openbaringen aan Mohammed, 610 na Christus. Hij sterft in 632. Veertig jaar daarna is er, volgens de orthodoxie, een Arabisch, islamitisch wereldrijk, dat zich uitstrekt van Pakistan tot Spanje.

Kritische geleerden koppelen die vier ’bronnen’ (Koran, biografieën, hadieth, oude geschiedschrijvers) van elkaar los. Ze constateren bijvoorbeeld dat er in de Koran weinig steun is voor de levensbeschrijvingen van de profeet, van wie het in de Koran onduidelijk is of hij Mohammed heet.

Het wordt nog ingewikkelder als het klopt dat de Koran niet in 22 jaar is geopenbaard maar in een langdurig proces is ontstaan. De Duitse taalkundige Luxenberg denkt dat er tussen de ’Mekkaanse’ en ’Medinensische’ hoofdstukken minimaal een eeuw zit.

Als dat zo is dan moeten er meer profeten zijn geweest, die in de biografieën zijn samengesmolten. Je krijgt dan een discussie als over Homerus, de schepper van de Ilias en de Odyssee, die mogelijk ook een verzamelnaam is geweest voor meerdere dichters.

Luxenberg staat niet alleen. In de jaren zeventig al veroorzaakte de Amerikaanse koranonderzoeker John Wansbrough opschudding met zijn theorie dat de Koran in een proces van eeuwen is ontstaan. Volgens hem is de Koran een Arabische aanpassing van geschriften van een joods-christelijke sekte en is Mohammed een geconstrueerde persoon.

Luxenberg en Wansbrough krijgen steun vanuit de archeologie. De Israëlische archeologen Yehuda Nevo en Judith Koren onderzochten religieuze inscripties van gewone mensen in rotsen en vergeleken die met officiële opschriften op gebouwen. Het blijkt dat pas ruim een eeuw nadat volgens de biografen Mohammed overleed, de officiële inscripties duidelijk islamitisch zijn. De rotsinscripties van gewone mensen volgen die ontwikkeling pas zo’n veertig jaar later.

Nevo overleed in 1992, Koren maakte het door hen samen begonnen boek Crossroads to Islam (zie de Trouwsite) af. Het kwam uit in 2003. Ze deden onderzoek in de Israëlische Negev-woestijn. In rotsinscripties zien ze langzaam de islam ontluiken. Dat gebeurt geleidelijk en, opmerkelijk genoeg, niet voor maar juist na de stichting van het Arabische rijk. Dat laatste is een complete omdraaiing van het beeld, dat orthodoxe moslims hebben.

Voor hen geldt dat Arabische rijk juist als een inlossing van Gods beloften in de Koran. De veronderstelde grote veroveringen na Mohammeds dood, waarin de moslimlegers het Perzische en Byzantijnse rijk vernietigend versloegen zijn voor gelovigen even nauw met de Koran verbonden als de biografieën van de profeet.

Maar Nevo en Koren vinden er weinig archeologisch bewijs voor. Ze denken dat de Byzantijnen hun Midden-Oosterse bezittingen vrijwillig hebben afgestoten, waarna Arabieren het vacuüm opvulden. Tot dezelfde conclusie komt de Duitse Iranist Volker Popp, via analyse van antieke munten.

Het nieuwe, Arabische rijk wilde een eigen godsdienst. De Arabische vorsten, die zich pas later kaliefen noemden, hadden een ruime keus.

Het Midden-Oosten moet een soort laboratorium zijn geweest van monotheïstische groepen. Vele, maar lang niet alle, kunnen worden ondergebracht onder de noemers van christendom en jodendom, orthodox of ketters.

Anderen zijn geen joden of christenen maar wel monotheïsten. Volgens Nevo en Koren hebben de kaliefen uit die groepjes de islam ’bijeen gesmeed’. Daarbij kunnen diverse profetische tradities zijn samengebracht. Dat alles gebeurde van bovenaf, vandaar dat de nieuwe religieuze concepten eerst verschijnen in officiële opschriften en pas tientallen jaren later in de rotsin-scripties. Via taalkundige analyse van de inscripties onderscheiden Nevo en Koren drie periodes. De eerste noemen ze ’onbepaald monotheïstisch’, de tweede ’Mohammedaans’ en de derde islamitisch. De Mohammedaanse periode is een tussenvorm, de inscripties missen dan nog veel theologische uitdrukkingen van de latere islam maar wel komt Mohammed erin voor.

De inscripties in de derde periode vertonen de trekken van een voldragen islam met het bijpassende jargon. Dat begint halverwege de achtste eeuw, 120 jaar na de ’dood van de profeet’.

Een belangrijk keerpunt naar ’Mohammedanisme’ vormt de lange inscriptie in de Rotskoepel in Jeruzalem, gebouwd in 692, waar voor het eerst de uitspraak ’Mohammed is de gezant van God’ voorkomt.

Of Mohammed in die inscriptie al een eigennaam is, is de vraag.

Volgens Wansbrough, Nevo en Koren is de canonisatie van de Koran pas eind achtste eeuw voltooid. De ’Mohammed-campagne’ zou al een eeuw eerder zijn begonnen. Je zou dan haast verwachten dat de uiteindelijke korantekst vol met Mohammed zou staan, vanwege het belang dat de Arabische vorsten daarbij hadden. Dat is niet zo. Waren veel koranteksten eind zevende eeuw, al was de canonisatie nog niet voltooid, toch al te heilig om ze te veranderen? Zekerheid is er niet, omdat er geen kritische korantekst is, gebaseerd op de oudste handschriften. Het is zelfs onbekend of de oudste fragmenten de hele huidige tekst wel dekken.

Reacties (10)

hallo het is leuk en aardig dit allemaal.. maar jezus is en was een profeet.en hij zal komen ja weet je ook waar???? ga dat maar eens goed lezen???? en waarom hij zou terugkeren.en de prfeet mohammed (vrede zij met hem) is ons liefste profeet.ik zeg zelf je mag erin geloven doe je het niet,zul je het na de dood zelf ervaren...en niet zo negatief over het islam!!! kijk goed en vind waar het islam echt was begonnen en ontstaan.de (noor) was hij al(het licht) en denk goed de islam bestond allang al het is de eerste en het laatste geloof op aarde..

rosa, amsterdam op 02-11-2007, 12:02

De Koran is niet in één keer geopenbaard, maar gedurende een periode van 23 jaar. De Koran spreekt o.a. van de strijd tussen Perzen en Roem (Byzantijnen) en voorspelt de uitkomst van een veldslag tussen deze twee mogendheden die nog niet plaats had gevonden! Staat dit verhaal soms ook in de Bijbel? De Koran spreekt van Bakka, Mekka en Medina, Hoenayn en Jathrib! Staan deze namen ook in de Bijbel? De Koran spreekt van Zayd! Is hij ook een bijbelfiguur? De Koran spreekt over de veldslagen die de Profeet (vrede zij met hem) heeft gevoerd en spreekt over zijn overwinning! Staan deze veldslagen en overwinning ook in de Bijbel? De Koran spreekt van Al-Ahzaab! Komt dit woord ook voor in de Bijbel? Om niet te spreken van de tienduizenden overleveringen die de Soennah kent en die meestal geen enkele betrekking hebben op maar iets dat Bijbels is, en die vaak een plaatsgebonden karakter hebben (en waarin ook de namen van de metgezellen die deze overleveringen hebben verhaald voorkomen). Staat er, om een voorbeeld aan te halen, iets in de Bijbel over de bedevaart naar Mekka en de wijze waarop dat moet gebeuren? Verrichten de christenen het gebed op dezelfde wijze als de moslims? Mogen joodse en christelijke vrouwen erven? Worden christenen besneden? Wie de Koran en de Soennah bestudeert, kan duidelijk zien dat de Islam een originele godsdienst is die alle onzin en bijgeloven van andere religies verwerpt! Islam is een puriteinse godsdienst die alles terugvoert op de Schepper! Dat zegt genoeg……

Ricardo, op 09-05-2006, 17:07

Maleachi 4:1-6 Oude testament.... even goed lezen en beseffen wat er staat.... De Islam kan me wat.... voordat de dag des heren komt zend hij zijn laatste profeet Elia..... geen Mohammed staat er.... Liefde is het wapen.... man vrouw kind.. Genesis, God schiep de mens man en vrouw naar zijn gelijkenis..... Wie is kind en wie zijn de kinderen uit Maleachi...... denk verdorie na..... leg de Moslims met liefde uit waarom Christus de zoon van God is, u zou dat moeten begrijpen.. Christus is niet alleen Gods zoon, heeft u weleens daarbij stilgestaan?? Wie begint met zondigen in Eden? Eva toch? Raar eigenlijk, twee blaadjes terug schiep God de mens man en vrouw naar Zijn gelijkenis en wij mensen zondigen en blijven dat doen, omdat niemand wil zien en iedereen slaapt. alleen een aartsvijand zal zijn of haar kind ontkennen... Nu nog eens kijken naar de Islam. God maakt je rijk van Geest en niet van bankrekening..

Ron, Schiedam op 09-05-2006, 11:01

N.a.v. een reactie van een zekere Taoufik uit Zoetermeer, die het heeft over het Journal of Qur'anic Studies, ben ik gaan zoeken. De islamitische wetenschappelijke reactie op de theorieën van Luxenberg en de zijnen is te vinden op www.islamic-awareness.org/Quran/Text.mss Als leek kan ik dit niet beoordelen, maar het ziet er serieus uit en ik ben benieuwd naar de beoordeling ervan door Hans Jansen. En naar de reactie erop door de religieredactie van Trouw.

Jan, Amsterdam op 19-04-2006, 10:58

Allereerst wat belangrijk is om te weten is dat christoph luxenberg helemaal geen duitse wetenschapper is. Hij is een christen van libanese afkomst. Interessant is ook het stuk in the Journal of Quranic Studies dat korte metten maakt met de hypothese van chistoph en companen. Het is een theorie vol speculaties en vooroordelen. Bovendien is de theorie helemaal geen wetenschappelijk onderbouwd stuk. Alle bronnen die al kritisch bestudeerd zijn door vroegere wetenschappers ten tijde van de Islam worden als lariekoek afgedaan. Ze wissen de hele geschiedenis van de Islam en verzinnen zelf een verhaal. Het is net alsof mensen in Friesland de geschiedenis van China wissen en herschrijven en het dan de predikaat wetenschap geven. Feit is dat erkende en gerenomeerde wetenschappers zijn hypothese niet eens serieus nemen. Slechts orientalisten die de Islam bestuderen om het te proberen te ontkrachten (lees christenen, joden en anti-moslims) omarmen deze fabel.

Taoufik, Zoetermeer op 18-04-2006, 17:45

wat ik van de text begrijp is dat ze het hanif geloof, dat onder de arabieren tdestijds bestond, op een omslachtige wijze proberen uit te leggen. voor de rest is het onzin.. als je alle islamitische bronnen van elkaar apart gaat studeren, ben je net zo bezig als de vier blinden die een olifant proberen te beschrijven. succes..

Kahraman, Amsterdam op 18-04-2006, 10:59

De voorstelling van zaken in deze serie lijkt redelijk en historisch goed mogelijk. Het is jammer dat de lange inscriptie in de Rotskoepel in Jeruzalem, waar voor het eerst de uitspraak ?Mohammed is de gezant van God? voorkomt, en die volledig over Jezus zou gaan niet in zijn geheel aangehaald is. De duidelijkheid van de diverse oorsprong van wat de islam wordt zou daarmee duidelijker worden.

Gerdien de Jong, Houten op 14-04-2006, 09:51

Het is moeilijk voor te stellen dat Mohammed een geconstrueerde figuur is. In de eerste plaats komt hij in zijn biografie en in de hadiths vaak minder gunstig naar voren. Dat over die duivelsverzen en over de Safiya-affaire zou ik nooit hebben verzonnen voor een profeet die als perfect rolmodel moet gaan dienen. Verder stelt Herman Somers in "Een andere Mohammed" dat uit wat er over hem is overgeleverd uitstekend te reconstrueren valt dat hij aan acromegalie leed, veroorzaakt door een hypophysetumor. Een lange rij beschreven symptomen komt vrijwel perfect perfect overeen met wat je verwacht. Ze zullen toen niet de medische kennis hebben gehad om zoiets te construeren. Er moet dus wel degelijk minstens één bestaande figuur aan ten grondslag hebben gelegen.

kees, amsterdam op 12-04-2006, 17:07

Dit negatieve stuk over de Islam geschiedenis zou net zo goed over het Nieuwe Testament gelden. Omdat er toentertijd geen video en filmcameras bestonden werd alles het zij oraal/verbaal overgeleverd of geschreven in een oude taal. I.a.w. het is behoorlijk koffiedik kijken. Waarover de linguisten en theologen het waarschijnlijk nooit helemaal eens kunnen worden. Sowieso werden in de oude religieuse boeken ?politiek? bedreven omdat er geen scheiding was tussen de Kerk en de Staat. Religie was politiek en omgekeerd. Wat me tegen de borst stuit is de negatieve toon die weinig respect toont voor de Islam. Het past in de modieuse hetze tegen islam. Ironisch genoeg bewijst dit stuk dat "DE" eenduidige uniforme ?gevaarlijke? Islam niet bestaat. Net zo min als "HET" christendom een eenvoudige uniforme religie is. Gegeven de waas rondom alle religieen laat ons in hemelsnaam toleranter en liefdevoller met elkaar omgaan!

liang, den haag op 12-04-2006, 12:26

Interessant is nu om te weten of de moordpartijen die worden toegeschreven aan Mohammed nu wel of niet zijn gebeurd. Heeft hij die dichters laten vermoorden, zijn die 700 joden gekeeld? Die haat tegen joden, christenen, 'ongelovigen' moet toch ergens op gebaseerd zijn?

Johan, Groningen op 12-04-2006, 11:20