Verlichting voor westerse geesten
Zenboeddhisme
-
- 1 / 2
-
© Trouw
U bekijkt nu: pagina 1 van 2.
Op Ameland hangen ze aan zijn lippen: Genpo Roshi brengt westerse boeddhist snelle verlichting.
De boot vanuit Holwerd is bijna leeg – het is geen seizoen voor toeristen op Ameland. Maar vakantiepark Klein Vaarwater doet al jaren goede zaken in de winterse januarimaand. Vorige week hadden bijna driehonderd gasten, mannen en vrouwen, jong, middelbaar en oud, uit vele Europese landen, de Verenigde Staten, Canada, Australië, hun intrek genomen in de bungalows.
Velen zijn er niet voor het eerst. De grote bijeenkomst van zenboeddhisten waarvoor zij zijn gekomen, is inmiddels een jaarlijks terugkerend evenement op het schilderachtige eiland. Je zou het een familiereünie kunnen noemen, van de sangha (boeddhistische gemeenschap) waartoe zij behoren, en die geleid wordt door de Amerikaanse pater familias Genpo Dennis Merzel Roshi, zijn mede-roshi’s (zenmeesters), leraren (sensei’s) en assistent-leraren (hoshi’s). Er zijn ook altijd nieuwelingen zoals ik, die gastvrij worden opgenomen in de familie, maar het ons-kent-ons gehalte is hoog.
Personeel komt er niet aan te pas deze dagen: de zenboeddhisten koken zelf, wassen af, maken schoon. Iedereen heeft een taak: ik veeg de eetzaal. De dagindeling is strak: tussen half zes ’s morgens en kwart over negen ’s avonds wordt een intensief programma afgewerkt: meditatiesessies, maaltijden, taken, diensten in het Japans – met gongs, belletjes en buigingen – en lezingen over de dharma (boeddhistische leer). Twee avonden staan in het teken van ceremoniële wijdingen: op vrijdag treden zeven leken officieel toe tot het boeddhisme, op zaterdag wordt er een aantal monniken gewijd.
De middagbijeenkomst van kwart voor vier tot kwart voor zes is elke dag bestemd voor de specialiteit van deze sangha: het Big Mind-Big Heart-proces – een uitvinding van Genpo Roshi, waarin hij oosterse, boeddhistische inzichten combineert met westerse psychotherapeutische inzichten. Genpo Roshi, die sinds de jaren zeventig zenleraar in Amerika is, heeft deze methode ontwikkeld omdat hij zen uit het klooster wilde halen, de wereld in, om meer mensen te kunnen bereiken.
„Het frustreerde mij enorm dat het zo lang duurde voordat mensen iets van verlichting ervoeren”, zegt Genpo Roshi in een interview dat ik met hem heb. „Daarom zocht ik een manier om zenwijsheid sneller toegankelijk te maken voor westerlingen. In Big Mind meng ik het beste van het Oosten en van het Westen. Deze benadering heeft beide iets te bieden: het boeddhisme maakt de psychotherapie spiritueler, en de psychotherapie maakt het boeddhisme, dat nog teveel onderdrukking van het ego kent, toegankelijker en gezonder. Boeddhisme doodt of ontkent het ego. Big Mind omarmt het ego, het helpt je het ego te leren kennen zodat je ermee kunt omgaan.”
De techniek van de Voice Dialogue, gebaseerd op de archetypen van Jung, is de westerse bijdrage aan Big Mind. Deze methode heeft als doel toegang te krijgen tot de innerlijke stemmen of subpersoonlijkheden, die in onze psyche leven: de vele verschillende kwaliteiten, eigenschappen, beelden en emoties die deel uitmaken van onze persoonlijkheid. De stemmen hebben ook namen, zoals ’de beschermer’, ’de controleur’, ’het gekwetste kind’, ’de criticus’, ’de scepticus’, ’angst’, ’woede’, ’vertrouwen’. Vanuit de boeddhistische spiritualiteit heeft Genpo Roshi aan deze aardse stemmen een aantal transcendente stemmen toegevoegd, waartoe volgens hem ook iedere mens toegang heeft, als hij ze ’uitnodigt’ om zich te uiten. Hij noemt ze onder meer ’de Weg’, ’onmetelijke geest (Big Mind)’, ’grenzeloos hart (Big Heart)’, ’compassie’.
Met sommige van deze stemmen zijn we vertrouwd, omdat we ze ons hebben toegeëigend, andere drukken we weg. Die hebben we ’onteigend’ en naar de kelder van onze psyche verbannen. Meestal zijn dat de stemmen die we liever niet horen, omdat we ze negatief beoordelen, zoals jaloezie en woede. Maar het kan ook om een positieve eigenschap gaan, zoals compassie, waarvan we denken dat mensen als Mandela en Moeder Teresa die wél hebben, maar wij niet.
Uitgangspunt van de Voice Dialogue-techniek en ook van het Bid Mind-proces is dat deze innerlijke stemmen – zowel de toegeëigende als de onteigende, de dualistische en de transcendente, positieve en negatieve – in iedere mens aanwezig zijn en ’gehoord’ willen worden. Door al die stemmen om de beurt aan het woord te laten komen, vooral ook de stemmen ’in de kelder’, gaan mensen zich krachtiger en heler voelen, is de theorie, en kunnen zij soms in een oogwenk een verlichtingservaring krijgen, waarvoor een boeddhist jarenlang op een meditatiekussen moet zitten.
Big Mind is een soort rollenspel, zegt Genpo Roshi, maar wel een serieus spel. Hoe wordt het gespeeld? Voor de met driehonderd man gevulde sportzaal van Klein Vaarwater zit Genpo Roshi in spijkerbroek en T-shirt op een hoge stoel, zodat hij de massa kan overzien. Dan begint hij: „Ik zou nu graag willen praten met de stem van de beschermer.” In de volle zaal gaan meerdere handen omhoog. De eerste kandidaat krijgt een loopmicrofoon in de hand gedrukt. „Wie ben jij?”, vraagt Genpo Roshi. „Ik ben de stem van de beschermer”, luidt het antwoord. „Juist. Wat ben je niet?” „Ik ben niet het zelf.” „Correct. Wat is jouw taak?” „Mijn taak is het zelf te beschermen.” „Hoe doe je dat?”
Zo gaat dat nog even, totdat Genpo Roshi vraagt of hij met een andere stem mag spreken, bijvoorbeeld die van de controleur. De persoon met wie hij het spel speelt, gaat even verzitten of zet een stap opzij, zegt: ’Ik ben de stem van de controleur’, en dan beginnen de vragen weer.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
- Toon heel artikel
- vorige pagina
- 1
- 2
- volgende pagina
Dennis Genpo Merzel Roshi zenmeester
Dennis Merzel is in 1944 in Brooklyn geboren. Hij werd wedstrijdzwemmer en leraar. In 1965 won hij met het All-American waterpoloteam goud op de Maccabese Spelen in Israël. In 1971 – hij had een zooitje gemaakt van zijn jonge leven – kreeg hij in de woestijn een ervaring, die hij spiritueel ontwaken noemde. Hij trok zich tien maanden terug in de bergen van Californië. In 1972 ging hij in zentraining in Zen Center Los Angeles, bij de Japanse meester Taizan Maezumi, die hij in 1995 opvolgde. In 1973 werd hij monnik, in 1980 ’roshi’, zenmeester. Sinds de jaren tachtig trekt hij de wereld rond, vooral door Europa. Hij zette een internationaal netwerk van zengroepen op. In 1993 werd hij in Salt Lake City, abt van het Kanzeon Zen Center – tegenwoordig Big Mind Western Zen Center. In 1999 ontwikkelde hij het Big Mind-proces, waarover hij sindsdien wereldwijd workshops geeft.
Reacties (26)
Toch jammer dat sommigen zo negatief zijn. Ik wil niet zeggen dat ik me aangetrokken voel door wat deze meneer predikt, maar dat houdt niet automatisch in dat hij slechts onzin verkoopt.
Daargelaten dat ik me wel in sommige van deze argumenten kan vinden, lijkt het me vooral erg verstandig om er niet over te oordelen en blij te zijn voor die mensen die baat vinden bij deze filosofie.
Laten we eerlijk wezen, voor ieder wat wils, en dus kennelijk zijn er best nog wat mensen die zich beter voelen bij het beoefenen van deze meneer zijn methodes. Ik zie persoonlijk het kwaad niet dat daarin schuilt.
Marc Baas, Italia op 27-05-2010, 16:21
@ eris, Klazinaveen (09-02;15:24)
Ik zal uw bijdrage toevoegen aan m'n collectie 'non sequiturs'.
Ted Schrey, Montreal op 10-02-2010, 12:19
Beste Ted Schrey,
Waarschijnlijk weet je niet eens waar montreal ligt en als je toch niets anders te doen hebt, lees dan eens een goed boek.
Wellicht iets over bakken van eieren op hete platen en schaaldieren op sterk water.
eris, Klazienaveen op 09-02-2010, 15:24
@ Nathalie, Merchtem (25-01;09:14)
Sorry, Nathalie, ik was elders ge(pre)occupeerd. Dat 'leden werven' was maar een (flauw) grapje.
"Oordeel niet over wat u niet kent" zal ik niet persoonlijk nemen en dat bedoelt u ook niet op die manier, want anders zou u uw eigen advies en wijsheid niet volgen.
Ik heb geen idee hoe grondig men iets moet 'kennen' voordat een oordeel mogelijk wordt. Ik vermoed evenwel dat men van 'oordeel' tot 'oordeel' beweegt om tot kennis te komen. De uitdrukking is een kliesjee--waarvoor in spirituele zaken geen plaats zou moeten kunnen zijn.
'Verlichting' is al te vaak een kwestie van comfortabele kliesjees.
Ted Schrey, Montreal op 29-01-2010, 23:48
@ manon, veghel (29-01:09:40)
Zo onschuldig is 't nou ook allemaal weer niet.
De 'aanbidding' van zo'n traditionele, vaak oosterse (wat je ver haalt is lekker) leider/meester lijkt me vele malen sterker--en ongezonder, want afhankelijkmakend en infantiliserend--dan men in traditionele eredienstenm tegenkomt.
Het hangen aan de Meester's lippen mag dan goed voelen, het is en blijft hangen.
Het 'inruilen' van ego wordt gecompenseerd met persoonlijkheids-verering--zonder dat de 'disciple' zich dat beseft.
En hoe sterker het ego, hoe sterker de verering. Dat spreekt vanzelf. Zie ook de noodzaak dit soort van bijgeloof te verdedigen.
Ted Schrey, Montreal op 29-01-2010, 23:48
De 10 dagen kosten tussen de 695 dollar en 895 dollar all inn
is tussen de 497 en 641 euro En zeer redelijke prijs lijkt mij gezien de kosten van het huren en eten ! Een Roshi of meester is nooit zelfverklaard Maar wordt aangewezen door zijn Roshi die op zijn plaats weer is aan gewezen door zijn Roshi Dit wordt de lineage genoemd en staat garant voor de kennis van je meester. De leerling kiest de meester die bij hem/haar past. Heb je geen behoefte aan een leraar dan doe ja dat niet . Zo simpel kan het leven zijn.
manon, veghel op 29-01-2010, 09:40
Als mensen mij betichten van het verspreiden van leugens, dan ga ik daar tegen in verweer, dat sommige door een 'roze bril' kijken is prima, ik heb daar niets op tegen, maar als zelfs een feit ontkent wordt! (verblijfskosten), dat bedrag dat ik noemde is echter geen verzinsel, dit bedrag kan zelfs nog hoger uitvallen, Boeddha vroeg niets voor zijn kennis, bovenstaand persoon heeft immers deze kennis ook gratis gekregen, bepaalde groepen mensen, worden hiervan uitgesloten omdat ze dit niet kunnen betalen, dan raak ik teleurgesteld
De Sumerische mythologie inspireert mij enorm vertalingen van Samuel Noah Kramer, zijn heel bijzonder, ook he
BBGdeVendt, Hilversum op 26-01-2010, 21:17
Beste BBGdeVendt ik meen uit uw reactie te snappen waar hem voor u de schoen wringt; u heeft niet zoveel met Genpo of 'geloof', maar tegelijkertijd genoeg aversie om die te spuien. Uit andere reacties van lezers maak ik op dat zij inspiratie vinden in het werk van Genpo Roshi of door het wandelen langs het strand. Zoveel mensen, zoveel verschillende meningen. Wat mij nieuwsgierig maakt is de vraag waar u zich door geinspireerd voelt? Wat vindt u zo boeiend dat men u er elk tijdstip van de dag voor wakker mag maken?
evert van de ven, beek ubbergen op 26-01-2010, 14:20
Helaas kunnen sommige mensen niet tegen kritiek, zoals Irene Bakker, kritiek tegen haar 'meester', is een persoonlijke aanval 'en iedereen heeft het mis', het begint bijna op geloof te lijken....
Ik denk dat u het zelf niet eens weet wat de prijzen zijn, mij voor leugenaar uit maken siert u echter niet, check de website (u weet dit wel te vinden) en zie zelf ,wellicht betaalt u een ander tarief ( u behoort immers tot het clubje) Feit blijft dat, elkaar benoemen maakt iemand nog geen meester, al krijgen ze 4 zegels!, deze 'kennis' bestaat uit theorie, en is niet te toetsen....(helaas moet ik nu stoppen met schrijven)
BBGdeVendt, Hilversum op 26-01-2010, 09:13
Een gezonde dosis scepsis kan nooit kwaad. Maar dan wel op grond van juiste informatie. Daarom (vooral voor BBGdeVendt): de kosten / suggested(!) donation voor 'Ameland' waren niet $1495 maar $695 =
? 490 voor 8 dagen, incl verblijfskosten. Verder is Genpo Merzel Roshi geen 'zelfgekroond meester', maar werd hij in 1980 benoemd tot de 2e successor van Zenmeester Maezumi Roshi in een eeuwenoude formele overdrachtslijn-lineage (niet in 1995, zoals vermeld staat)
Ik was zelf aanvankelijk behoorlijk sceptisch over het Big Mind proces. Intussen werk ik er al jaren mee, zowel met groepen als individueel en ben enthousiast over de effecten ervan!
Irène Kyojo Bakker, Groningen op 25-01-2010, 22:12
@Robbert uit Utrecht. Je hebt gelijk. Uit de 5e eeuw...ook niet misselijk :-)
Connie, Almere op 25-01-2010, 22:10
@ eevert van de ven, beek ubbergen (24-01;18:04)
U zegt het heel mooi. Niettemin, de gekte van de wereld en de spiegel waar we onszelf in zouden zien duiden op een werkelijkheid die al te menselijk is. Ik vermoed dat dit een erg onplezierige realiteit kan zijn; het lijkt me geen toeval dat massa-amusement en afleiding zo populair zijn.
Ik ben niet helemaal onbekend met 'spiritualiteit'; ik ben het nu en dan tegengekomen gedurende de vijftig jaar dat ik yoga beoefen --en konkludeer dat momenten van 'epiphany' precies momenten zijn omdat ze haaks op de zgn alledaagse werkelijheid staan. Net er voorbij ligt de waanzin.
Ted Schrey, Montreal op 25-01-2010, 09:16
Ik zal komen met mijn bedenkingen, als ik die maar niet om half zes 's ochtends hoef uit te spreken. Want dan wil ik slapen.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 25-01-2010, 09:14
@ Ted: hoegenaamd niet. :-) Ik zeg alleen: oordeel niet over wat je niet kent.
Nathalie, Merchtem op 25-01-2010, 09:14
Beste Connie,
Zen is geen 2500 jaar oude traditie!
Groetjes, Robbert
Robbert, Utrecht op 24-01-2010, 22:03
Wat een mooi artikel.
Ongekend en onervaren maken onbemind.
(Nieuwe)Spiritualiteit is te ontdekken in de taal van het hart; een taal die ervaarbaar is als het denken even zwijgt. Je kunt niet ervaren en denken op hetzelfde moment. We zijn in alles dat we zien en horen altijd op zoek naar wat ons scheidt en zelden naar wat ons verbindt; we lachen bij het zien van de gekte in de wereld die doordraait en we zijn vergeten dat wij zelf die wereld scheppen en in de spiegel kijken van onze eigen gekte.
Openstaan voor nieuwe ervaringen is onontbeerlijke om onze gekte te her- en erkennen en een gezondere samenleving te scheppen.
evert van de ven, beek ubbergen op 24-01-2010, 18:04
Ah! Nathalie werft leden! Wat zijn de kosten? En hoe vergelijkt de ervaring van de retraite met bijv. uren lang in je eentje langs het strand te wandelen, op zoek naar alles en niets--in de hoop deze allebei te ontmoeten?
Ted Schrey, Montreal op 24-01-2010, 11:21
Weer iemand die zichzelf tot 'meester' gekroond heeft, voor de prijs hoef je het zeker niet te laten voor 8 dagen spirituele praatjes aanhoren betaal je $1495,- (dat is ongeveer $187,- per dag), inderdaad je raakt heel wat 'balast' kwijt.....
BBGdeVendt, Hilversum op 24-01-2010, 11:19
Ik zou zeggen... neem al jullie bedenkingen mee naar de bijeenkomst volgend jaar, en dan zullen we elkaar nog eens spreken.
Nathalie, Merchtem op 23-01-2010, 19:24
Ten tweede verklaar ik hierbij Nanne Scholtens nog veel Verlichtenderder (sic) dan mezelf.
Ted Schrey, Montreal op 23-01-2010, 11:21
Snel verlicht, snel weer dicht. Big Mind gaat niet over snelle verlichting. Het is een techniek om je geest te onderzoeken, diep geworteld in de 2500 jaar oude Zen traditie. De 'transcendente stemmen' - big mind, non-thinking mind - helpen mij bij mijn meditatie. Ik merk dat ik daardoor sneller de onrust / verveling / afleiding achter me kan laten. De techniek helpt mij de wereld, mensen om me heen, mezelf vanuit verschillende perspectieven te zien. Daardoor groeit begrip en compassie. De jaarlijkse Ameland retraite is voor mij een buitengewoon waardevolle ervaring.
Connie, Almere op 23-01-2010, 11:12
Allereerst verklaar ik Ted voor Verlicht. Gelukgewenst.
Daarnaast: Alleen mensen die niet verlicht willen worden noch dat zoeken kunnen verlicht worden.
Onthechting? Wordt t eerst maar es onthecht van al die rare 'leraren', van je groepje, van je zucht naar verlichting en vooral 'onthecht' van t hebzuchtig-snelle: instant verlichting.
Dat is alles niets anders dan wat die bankiers in de afgelopen jaren aangewakkerd hebben: Big (& Easy) Money!
Al kan dit nu met meneer Merzel minder kwaad.
En ik neem ook aan dat t allemaal gratis is, - verlichting en de weg erheen, bij Rosghi Merzel!?
Hij is vast Joods!
Nanne Scholtens, Bergen op Zoom op 22-01-2010, 22:47
Is men niet een beetje erg veel(therapeutisch?) met zichzelf bezig (het verhaal over de werkverdeling bevalt me -eerlijk gezegd- nog het best!)
joost tibosch sr, valkenswaard op 22-01-2010, 17:33
Mooi verslag. Omarmen van je ego is inderdaad iets westers /Amerikaans en spiritueel is een begrip waar je veel kanten mee opkan. Ook de kant van het misbruik omdat veel eenzame mensen behoefte hebben aan erkenning.
ndv, amsterdam op 22-01-2010, 10:29
Om half zes 's ochtends ben ik nog minder spiritueel dan overdag. Daarentegen ben ik 's avonds laat, dus als alle sessies voorbij zijn, op mijn best. Dus deze toestand is aan mij niet besteed.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 22-01-2010, 10:24
Vrijwel de enige 'snelle verlichting' die ik ken is de gloeilamp.
Ook lijkt 't me dat als men zich niet beseft wat men gezegd heeft, of zegt, men duidelijk aan het zwetsen geweest is, of is.
Afgezien daarvan ben ik dol op Ameland.
Ted Schrey, Montreal op 22-01-2010, 10:24
Plaats een reactie
Stuur artikel door