Plots viel Ytsma’s geloof in duigen
Boele Ytsma.© Trouw
Gerelateerde artikelen
U bekijkt nu: pagina 1 van 2.
In 1988 was hij ineens zijn geloof kwijt. Pastor Boele Ytsma schreef er een boek over. „Theologie is een spel van woorden en beelden, maar als die een scheiding veroorzaken wordt theologie levensgevaarlijk.”
Vanuit zijn werkkamer in de pastorie is nog net de kerktoren van de orthodoxe Gereformeerde Bondsgemeente te zien. „Daar mag ik af en toe ook voorgaan”, zegt Boele Ytsma (40). „Al ben ik daar iets te licht voor.” Hoe zeer de pastor van de gereformeerde kerk (PKN) in Siddeburen het ook als zijn roeping ziet om de kloof tussen vrijzinnigheid en orthodoxie te overbruggen, toch wordt in het interview steeds weer duidelijk hoe moeilijk het is om hierover te spreken zonder ’etiketjes’ te plakken op verschillende vormen van geloven.
Op zijn visitekaartje staat: ’Boele P. Ytsma - Pastor/Verbinder’. ’Verbinder’ had ook ’bruggenbouwer’ kunnen zijn. Zelf heeft de geboren Fries op een pijnlijke manier kennis gemaakt met de kloof tussen evangelisch-orthodoxe en vrijzinnige gelovigen. Hij vat zijn eigen biografie kort samen: „Ik ben van radicaal-evangelisch, via mild-evangelisch, bijna-ongelovig en tegen-wil-en-dank-gelovig naar behoorlijk vrijzinnig gegaan.” Weer die ’etiketjes’ en misschien wel de onmogelijkheid om ze te ontwijken in het gesprek over de twee kampen waarin christenen volgens Ytsma bezig zijn om „met pionnetjes het eigen gelijk af te bakenen.” Daar moet een eind aan komen, vindt hij, want „er worden alleen mensen overtuigd die al overtuigd waren.” En: „Uiteindelijk is het evangelie het kind van de rekening.”
In 1998 – Ytsma leidde samen met zijn vrouw het bezinningscentrum Beth Tikwah, dat hij na zijn studie theologie aan de Evangelische Hogeschool in Amersfoort en de VU in Amsterdam had opgericht – raakte hij van de een op de andere dag zijn geloof kwijt. Of zoals hij zelf zegt, stortte zijn ’kathedraal van zeker weten’ in. „Daarvoor was ik een rotsvaste gelovige waar veel mensen zich aan vast hielden.” Terugkijkend ziet hij dat zijn kathedraal al eerder barsten was gaan vertonen. Als gevolg van wat hij ’gevaarlijke ervaringen’ noemt. Bijvoorbeeld „ontmoetingen met prachtige mensen die niet in Jezus geloofden en dus naar de hel zouden gaan. Ik kon niet geloven dat God niet van die mensen houdt.”
Ytsma bleef nog even werken op het bezinningscentrum. Een moeilijke tijd waarin hij zich eenzaam voelde, omringd door mensen wier kathedraal nog overeind stond en die hem soms keihard buitensloten en veroordeelden. In het EO programma ’Herberg de Verandering’ van Andries Knevel vertelde eind vorig jaar Ytsma over die moeilijke periode. Kijkers konden zien hoe hij Knevel de hand schudde als ’broeder’ in het geloof. Voor de vrijzinnig geworden pastor een ’genezende handdruk’ omdat de man wiens hand hij schudde voor hem het symbool was van het orthodoxe christendom dat hem zo pijnlijk had laten vallen en verketterd.
Toen Ytsma werd uitgenodigd voor dat programma dacht hij dat het een grap was. Op zijn weblog had hij zich scherp uitgelaten over de EO-coryfee en andere voormannen van een evangelisch geloven waar hij, in zijn eigen woorden, ’bang van werd’. Ytsma: „Op de radio hoorde ik in een programma van Knevel een bespreking van het boek van Klaas Hendrikse ’Geloven in een God die niet bestaat’. Onder andere Van Kampen gaf daarin zijn mening, hoewel hij het boek niet had gelezen. Hij zegt over Hendrikse, en ik citeer: ’Je zou met hem naar het CWI moeten gaan en zeggen: dit is een arbeidsongeschikte predikant, want hij is geestelijk gehandicapt – hij kan niet geloven wat hij verkondigen moet. Dan moet hij misschien asbestplaten gaan verkopen of zo: gewoon een beroerd product met verve aan de man brengen.’ Toen ik dat hoorde zat ik huilend achter de computer. Ik krijg er nog steeds kippenvel van.”
De tijd na het ineenstorten van zijn ’kathedraal van zeker weten’ was voor Ytsma niet alleen maar een moeilijke tijd. Hij ontdekte ook dat een leven zonder God hem niet, zoals hij vreesde, ‘ongelukkig en liederlijk’ maakte: „Ik merkte dat, in de woorden van Maarten ’t Hart, wie God verlaat niets heeft te vrezen.” Drie jaar lang zag hij geen kerk van binnen, bad hij niet en las hij niet in de Bijbel. „Dat kan ik iedereen aanbevelen”, zegt hij. Het leverde hem een nieuwe kijk op God op. „Ik kwam erachter dat de Bijbel vertelt wat God doet, niet wie God is. Buiten ervaringen met God wordt er bar weinig over God gezegd.”
Ytsma pakt een bijbel van de tafel, slaat hem open en zegt: „De betekenis van wat er in de Bijbel staat komt tot stand in de ruimte tussen de Bijbel en mij”. Hij beweegt zijn hand heen en weer tussen het boek en zichzelf. Hij gaat verder: „Veel orthodoxen gooien de betekenis van de Bijbel over het boek heen.” Hij beeldt dat uit door met een hand iets onzichtbaars over het boek heen te gooien. „Alsof er eeuwige waarheden achter het boek liggen. Dat lijkt op een goochelaar die vergeet dat het konijn dat hij uit zijn hoed haalt er door hem zelf is ingestopt. Als ik dit zeg, lijkt het misschien alsof ik een overstap heb gemaakt van orthodox naar vrijzinnig, maar wat ik wil zeggen is: waar het om gaat is dat we als gemeenschap rond een open Bijbel samenkomen.”
Dat laatste is volgens Ytsma precies wat een kerk hoort te zijn. En daarbij mag de naam Jezus best genoemd worden. Sterker nog: die naam wil hij niet kwijt. „Kerk zijn staat of valt met het noemen van de naam Jezus. Dat is voor mij de minimale voorwaarde.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
- Toon heel artikel
- vorige pagina
- 1
- 2
- volgende pagina
Het manifest van een twijfelaar
Deze week verschijnt bij ’Van de kaart – Manifest van een gepassioneerde
twijfelaar’ (Uitgeverij Boekencentrum). Hierin vertelt Boele Ytsma hoe de
twijfel zijn rotsvaste geloof in deed storten en wat er uit de ruïnes van
zijn ’kathedraal van zeker weten’ met veel moeite weer werd opgebouwd: een
zoekend geloof met ruimte voor kritische vragen.
Ytsma houdt binnenkort op als gewoon predikant. Hij wil zich storten op projecten ’in het begeleiden van processen rond gemeenteopbouw’.
Zijn weblog zoekendgeloven.nl wordt veel gelezen en hij is actief in de emerging church-beweging, een vrij orthodoxe stroming.
Reacties (17)
Stalin en Pol Pot moordden niet uit Atheistische overtuiging maar uit politiek/sociale overtuiging. Kim Il Sung werd en wordt gezien als een God en ook nog steeds aanbeden in Noord Korea. Daar komt nog eens bij dat de meeste grote private filantropen Atheist zijn (Bill Gates, Warren Buffett.....). Je hebt goede en slechte mensen, goede mensen doen alleen slechte dingen vanuit religieuze overtuiging.
JW Smit, Tokio op 17-06-2009, 09:35
En ik heb nooit ontkend dat Stalin en Pol Pot gruwelijke massamoordenaars waren. Dus wie is nu degene die woorden verdraait? Joop is, net als andere christenen, een jijbakker. Ik ben geen communist. Met de redenering Stalin was een communist, Stalin was een atheïst (twijfelachtig) dus elke atheïst is verantwoordelijk voor Stalins massamoorden maakt Joop zich schuldig aan zwartmakerij. En uiteraard gaat hij niet in op 1700 jaar moorden in naam van zijn katholieke geloof - want hij prachtig en menslievend. Daarentegen ben ik maar gewoontjes en menselijk.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 30-05-2009, 00:18
Ik heb geen causaal verband gelegd tussen liefdevol katholiek zijn en het feit dat Stalin etc. tientallen miljoenen doden op hun geweten hebben. Ik heb slechts duidelijk gemaakt dat de atheïsten de grootste massamoordenaars uit de geschiedenis zijn. Dat ze dat ontkennen, is logisch: mensen die geen hogere autoriteit erkennen, maken hun eigen belang tot maatstaf en nemen het met de waarheid (feiten) niet zo nauw. Kijk maar naar het communisme - en naar uzelf, M. Nieuweboer. Dat U uw verdraaiing van mijn woorden als gebrek aan logica presenteert, hoort wellicht bij het misdadig zwart maken van tegenstanders waarop atheïsten patent hebben.
Joop, San Francisco op 28-05-2009, 19:13
Een katholiek vindt zichzelf prachtig en liefdevol katholiek omdat Pol Pot en Stalin miljoenen doden op hun naam hebben staan. Ik moet de eerste atheïst nog tegenkomen die zich aan zulke wanlogica en arrogantie schuldig maakt. Hoe zat dat ook al weer met de zonde en de eerste steen? Afijn, zie verder Smit uit Schagen. Joop is één van die vele christenen.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 28-05-2009, 08:00
M. Hendriks, ik maak mezelf helemaal niets wijs. Integendeel, ik kijk naar de historische feiten en blaat i.t.t. de overgrote meerderheid der Nederlanders de cliché's van onbelezen journalisten niet kritiekloos na. Omdat ik (uit eigen ervaring én door kritische studie) weet wat het katholicisme inhoudt, weet ik dat wat er tegenwoordig zoal over gezegd wordt je reinste onzin is, ja een lastercampagne. Over moslims heb ik me geen moment uitgelaten. De moorddadigheid van het antichristelijk liberalisme (denk maar eens aan de Franse revolutie) moet echter met alle nodige duidelijkheid aan de kaak gesteld worden. Dat gebeurt nog veel te weinig.
Joop, San Francisco op 28-05-2009, 08:00
God, verpersoonlijkt in Jezus, haat de zonde, maar heeft de zondaren lief. God houdt van Zijn kinderen, zoals u van uw kinderen houdt, met al hun fouten en zwakheden. Als mijn wiegje in Marokko had gestaan en ik een gelovig moslim was geweest, dan had God mij liefgehad. Wij zijn allemaal kinderen van God; velen zijn verloren zonen en dochters. De moeder van de zonde is de Hoogmoed. Veel christenen hebben daar veel last van. Dat blijkt maar al te vaak uit hun daden, hoe dapper ze hun hoogmoed ook proberen te verbergen onder een dun laagje deemoed.
Theo L. Smit, Schagen op 28-05-2009, 00:07
Beste Joop uit San-Fransico, maakt u zichzelf maar niets wijs. De geschiedenis van de (Katholieke) kerk is er een die in bloed is gedrenkt. Hoe velen moesten niet sneuvelen omdat ze het ware geloof niet hadden aangenomen, vele eeuwen geleden? De Islam is er niets bij, ook al doet de huidige opinie daarover je anders geloven. Nee, je bent niet een goed mens omdat je christen bent, maar hooguit omdat je mens bent, een humaan mens. Het voorbeeld van Jezus is echter en helaas! niet het voorbeeld van de Kerk!
M. Hendriks, Den Haag op 28-05-2009, 00:05
Tjonge, wat is de reactie van M. Nieuweboer uit Suriname origineel. Hij/zij vergeet gemakshalve de tientallen miljoenen doden die het atheïsme op zijn geweten heeft: door communisme (Stalin, Mao, Pol Pot), kapitalisme en liberalisme (uitbuiting van de derde wereld, honderdduizenden kindermoorden elk jaar door abortus). In Nederland zijn de atheïstische euthanasiasten van D '66 al overgegaan tot het op grote schaal doden van wilsonbekwamen. Ik heb er gelukkig niets mee te maken, ik ben als goede, liefhebbende katholiek opgevoed. Nog commentaar, M. Nieuweboer?
Joop, San Francisco op 27-05-2009, 08:33
Ik lees telkens weer dat onder de christenen zoveel prachtige mensen te vinden zijn. Is dat zo? Waarom slaan ze elkaar dan al 2000 jaar de hersenen in als de ene christen net een iets ander dogma aanhangt dan de ander? Ik vermoed dat nergens zoveel liefdeloze huwelijken voorkomen als onder christenen die niet mogen scheiden. De kinderen zijn daar het eerste slachtoffer van.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 27-05-2009, 01:54
Het gesprek met Ytsma leest als een verademing. Een bruggenbouwer, een verbinder die zoekt naar het verhaal achter de vele dogma's aan beide zijden van de kerk. Van de kaart? Nee, midden in de roos!
Kooswan, Woerden op 25-05-2009, 22:49
Wat is het toch vreselijk jammer dat iemands leven zo onder druk van het (ware) geloof staat! Het Evangelie is een BLIJDE boodschap! Waar is die BLIJHEID bij deze dominee? Twijfel is een goede motivatie om op zoek te gaan,om vanuit eigen ervaring te kiezen, maar als de twijfel angstig maakt, onzeker, boos of somber en die twijfel houdt aan, dan lijkt mij de boodschap niet begrepen.
God is Liefde en als je in vertrouwen je laat liefhebben door Hem, verdwijnt de twijfel en maakt plaats voor Liefde in vrijheid en blijheid.
Ontvang die Liefde en heb lief, Hem, JEZELF en je naaste als jezelf.
Anne, Amsterdam op 25-05-2009, 16:24
De indruk die ik uit dit artikel krijg is weer eens "te veel Jezus en te weinig God". Wie denkt dat Jezus essentieel is voor geloof in de God van de Bijbel zegt eigenlijk dat de joden een inferieur geloof hebben, en daar geloof ik niets van.
De Bijbel vertelt ons niet zozeer weinig over het karakter van God als dat God er als weinig democratisch in naar voren komt, en dat bevalt veel mensen niet. Toch zul je dat moeten accepteren; als je tenminste uit zelfbelang gelooft en niet om een theologisch vraagstuk op te lossen.
s.b, Zwolle op 25-05-2009, 16:16
Ik lees telkens weer dat onder de ongelovigen zoveel "prachtige mensen" te vinden zijn. Is dat zo? Sinds Nederland massaal het christendom losliet, is bijv. echtscheiding aan de orde van de dag. Hoe kunnen we nog van een liefdevolle samenleving spreken, als mensen elkaar niet meer trouw kunnen of willen zijn? Hoe kunnen we van liefdevolle mensen spreken, als ze het geluk van hun kinderen opofferen aan hun zelfzucht?
Joop, San Francisco op 25-05-2009, 16:15
Boele heeft echt een verhaal te vertellen, en het is een aangrijpend verhaal. Ik kan iedereen het boek aanraden.
peTer
relirel.nl
peTer, Rotterdam op 25-05-2009, 16:10
Misschien een aardig beginpunt voor de twijfelaar (in elk geval voor mij zelf, met een tamelijk gereformeerde achtergrond...) is het uitgangspunt dat de bijbel neemt voor God. Het is alleen een God van goed en kwaad en moraal, en in de slipstream daarvan schuld, boete en vergeving. De meeste andere zaken in het leven lijken hem volgens de bijbel niet te interesseren. Zelf vind ik dit behoorlijk beknellend en ik heb het idee dat veel meer mensen niet uit de voeten kunnen met dit uitgangspunt. Zelf ben ik in elk geval al ruim drie jaar niet meer in de kerk geweest.
L. Koopmans, Amsterdam op 25-05-2009, 11:45
1. het "ik" (de (on) gelovige) staat nog steeds erg centraal.
2. net als gelovigen als knevel blijft een kern: "dit (zoeken ditmaal) is mijn zekerheid en dit zal ik (veroodelend en gelijkhebbend en ik-aan-de-goede-kant) uitdragen."
3. en ik benadruk nog maar: 'dit zal ik uitdragen' -- "ik kom ermee in de krant,met mijn afgewezen zijn en mijn verongelijktheid en het niuewe (zoek)licht wat ik nu gevonden heb."
Wat is er nu veranderd bij de dominee ? de slinger is alleen de andere kant op gegaan.
Nanne, Bergen op Zoom op 25-05-2009, 11:41
Twijfelen mag best, maar Ytsma is zijn geloof natuurlijk nooit echt kwijt geweest. Wie dat overkomt gelooft namelijk niet meer en wordt minstens agnost. Daar is in dit stukje niets van terug te vinden. Over atheïsme zal ik het maar helemaal niet hebben. Even voor de duidelijkheid: een agnost is geen twijfelaar, maar iemand die toegeeft dat hij het niet weet en het nooit zal weten.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 25-05-2009, 09:00
Plaats een reactie
Stuur artikel door