Calvijn-expositie biedt geen lichte kost

Koningin Beatrix wordt in de Grote Kerk in Dordrecht door de Calvijn-tentoonstelling geleid door hoogleraar kerkgeschiedenis Herman Selderhuis. Uiterst links Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr.© FOTO WERRY CRONE, TROUW

Koningin Beatrix opende gisteren de Calvijn-tentoonstelling in Dordrecht. Het is geen eenvoudige expositie.

„Mijn man is Turk en hij snapt niet waar ik hier mee bezig ben”, zegt een van de mensen achter de Calvijntentoonstelling in de Grote Kerk in Dordrecht. Het is de vraag of die echtgenoot er meer van snapt als hij de expositie ’Calvijn en wij’ bezoekt.

De eerste grote tentoonstelling over Calvijn en calvinisme in Nederland werd gisteravond geopend door koningin Beatrix, die opnieuw werd getrakteerd op een warm applaus. Dichter des Vaderlands Ramsey Nasr droeg een gedicht voor.

De opzet is simpel: aan de hand van een dag uit het leven van de reformator uit Genève krijgt de bezoeker zicht op wat hij deed – bidden om vier uur ’s morgens, prekenen schrijven, heel veel schrijven. Hij kreeg volgelingen en zijn naam vestigde zich als een isme in de Nederlanden – van Willem tot Beatrix van Oranje.

Terwijl de Berlijnse expositie de rol van Calvijn in Europa belicht, gaat het in Dordrecht om ’Calvijn en wij’, om onze eigen identiteit, die volgens premier Balkenende calvinistisch is.

Bij dat laatste plaatst de Dordtse expositie vraagtekens. Wat wij calvinistisch noemen, zoals matigheid, past ook onder andere noemers.

Wie het ’wij’ uit de ondertitel is, kunnen de makers moeilijk zeggen, stelt William den Boer van het Apeldoornse Instituut voor Reformatieonderzoek. Hij maakte de tekst over een conflict dat in Dordrecht anno 1618 en 1619 werd uitgevochten. Inzet was Calvijns ’dubbele predestinatie’: God beslist of je naar hemel of hel gaat, ongeacht je eigen inbreng. Het kost Den Boer moeite om de bezoekers uit te leggen dat de harde manier waarop die leer is geïnterpreteerd Calvijns bedoeling niet was.

Calvijn wordt in animaties sprekend opgevoerd, met zijn eigen teksten – die zo moeilijk zijn dat de minimumleeftijd voor de expositie 16 jaar is. Maar ook dan blijft het ingewikkeld. Neem de toelichting op Calvijns ’spiritualiteit’. „Hij is zich bewust van Gods toorn over de in opstand gekomen mens.” Begrijpt de niet-kerkelijke bezoeker dat?

Nee, erkent Den Boer, zelf orthodox calvinist. „Het blijft 16de eeuw, theologie en kerk. Simpeler kunnen we het niet maken.”

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.