Rop Gonggrijp, hacker / Computers moet je niet vertrouwen

dezinvan

1 / 2

print
stuur artikel door

Bekende en minder bekende Nederlanders kiezen hun persoonlijke motto, leefregel of ultiem inspirerende zin.

’Tv en radio in de jaren tachtig waren een ramp: het beeld op de wereld werd bepaald door een paar tv- en radiozenders die de gebeurtenissen in de wereld aanzienlijk vervormden. Samen met een paar andere hackers wilde ik helpen om dat te veranderen. Met computers een netwerk opzetten waarmee iedere burger, iedere subcultuur zijn mening op het internet kon vormen en uiten: het was in 1990 nog een utopie. Maar we geloofden erin. Het lukte: we werden met XS4ALL de eerste internetprovider in Nederland, vanuit een flat in de Bijlmer. Met die stap gingen we van het schoppen tegen de maatschappij naar het bouwen van nieuwe mogelijkheden – dat ging natuurlijk wel eens ten koste van het schoppen.

Soms zijn er idealen die niet meer te realiseren zijn. Lange tijd vond ik de bescherming van persoonsgegevens iets om voor te strijden. Maar zo’n gevecht is inmiddels nutteloos; privacy als iets vanzelfsprekends bestaat niet meer. Ik probeer daarin realistisch te zijn: de wereld verandert, je kunt de tijd niet meer terugdraaien. Je moet dus zoeken naar wat je zelf, met de mogelijkheden die je hebt, kunt veranderen in plaats van een zinloze strijd te voeren. We hebben nu een bedrijf dat beveiligde telefoons maakt en verkoopt; klanten zijn zowel regeringen als activistische organisaties.

Iedere burger heeft het recht te weten hoe de overheid werkt, om machtsmisbruik te voorkomen. Openbaarheid van bestuur is daarbij essentieel. Toen bij de gemeenteraadsverkiezingen in Amsterdam in 2006 stemcomputers werden geïntroduceerd, ben ik samen met een vriend heel boos geworden. We vroegen aan de medewerkers van het stembureau of ze zelf de stemresultaten konden controleren: dat ging niet. Ze dachten dat het resultaat wel zou kloppen: het waren immers computers, wie zou daar kwaad mee willen? Uit die principiële verontwaardiging dat er bij de verkiezingen niets gecontroleerd kon worden, hebben we de actiegroep ’Wij vertrouwen stemcomputers niet’ opgericht. We ontdekten dat de stemsoftware bedrijfsgeheim is; de overheid was blijkbaar helemaal vergeten dat het om democratische verkiezingen ging. De resultaten uit die stemcomputers kwamen binnen bij computers van het bedrijf dat de verkiezingen mocht regelen – al die apparatuur zou te ingewikkeld zijn voor de gemeenteambtenaren. Toen we zelf een aantal stemcomputers kochten, ontdekten we dat ze heel eenvoudig te hacken waren. We lieten zien dat je met een aantal handige mensen de stemresultaten van een hele stad kunt beïnvloeden. Dat deed de overheid schrikken. In Amsterdam kon je bij de parlementsverkiezingen van 2006 gelukkig weer met het rode potlood stemmen. Bij het stemmen met papier en potlood zijn de ambtenaren in elk stembureau verantwoordelijk voor de eigen stembiljetten. Een decentrale lappendeken van vertrouwen – om het systeem grootschalig te foppen zou je tienduizenden mensen moeten laten frauderen.

Ik ben erg blij dat we met onze actie zo veel succes hebben gehad: inmiddels is er een groot onderzoek gestart en we blijven doorgaan met ons werk. Het is niet de bedoeling om de overheid tegen te werken, maar ze moet wel gecontroleerd worden.

Nederlanders zijn altijd bezig met wat hun buren doen, je kunt nu zelfs anoniem je buurman verklikken. Dat zie ik als een aanval op de solidariteit tussen burgers. Ik zou graag willen voorkomen dat mensen verworden tot willoze consumenten die geen eigen mening meer hebben. Essentieel is dat je het gevoel hebt dat wat je doet, belangrijk is. Dat kan het opzetten zijn van een actiegroep, maar ook een goed gesprek met vrienden op een feest. Want ook dat kan erg belangrijk zijn.”

Rop Gonggrijp (39) is mede-oprichter van de actiegroep Wij vertrouwen stemcomputers niet. Hij was hoofdredacteur van het hackerstijdschrift Hacktic, en hij was mede-oprichter van XS4ALL in 1993.