Ga direct naar de content

Nieuws
18 juni 2006
Van onze redactie religie & filosofie

Hoogleraar hekelt ook universiteit

De Utrechtse hoogleraar Pieter van der Horst heeft in zijn gecensureerde afscheidsrede ook een ferme aanval gedaan op de Universiteit van Utrecht.

Prof. dr. Pieter W. van der Horst en het bestuur van de Universiteit Utrecht verschillen van mening over de inhoud van de oorspronkelijke tekst:

  • Lees hier de afscheidsrede, zoals uiteindelijk uitgesproken door Prof. dr. Pieter W. van der Horst.
  • Lees hier de oorspronkelijke versie, volgens Prof. dr. Pieter W. van der Horst.
  • Lees hier de oorspronkelijke versie, volgens de subfaculteit Godgeleerdheid van de universiteit Utrecht.
  • Lees hier de officiële reactie van de universiteit van vrijdag 16 juni.
  • Dat blijkt uit de tekst van zijn rede, die nu op de website van Trouw staat. Van der Horst, die Nieuw Testament doceerde, vindt het onjuist dat in een tijd, waarin antisemitisme toeneemt, de universiteit minder wetenschappers aanstelt voor joodse studiën.

    Ook wil hij dat bij de benoeming van islamologen gekeken wordt naar hun tendens.

    Zaterdag meldde Trouw dat de universiteit bezwaar had gemaakt tegen passages over nieuw antisemitisme in de islamitische wereld.

    De afscheidsrede van Van der Horst gaat over de mythe van ’joods kannibalisme’. Hij beschrijft eerst hoe diep het antisemitisme wortel heeft geschoten in de islamitische wereld en valt dan zijn eigen universiteit aan: „Wat doet de Universiteit van Utrecht? Terwijl Elie Wiesel ons keer op keer heeft voorgehouden dat er maar één remedie tegen jodenhaat is en dat is informatie en nog eens informatie, waardoor onzinnige vertekeningen van de werkelijkheid gecorrigeerd kunnen worden, besluit de Theologische Faculteit alhier het onderwijs en onderzoek in het jodendom te marginaliseren. Terwijl er hier in de tweede helft van de twintigste eeuw nog een fulltime hoogleraar jodendom met een fulltime medewerker was, rest er nu nog slechts een parttime universitair docent... Dit is in het huidige tijdsgewricht een totaal onverantwoord beleid... Ik stel hier met nadruk dat een theologische faculteit die... haar verantwoordelijkheid in de strijd tegen de jodenhaat door middel van onderwijs en onderzoek niet erkent, haar bestaansrecht moreel gesproken op het spel zet.

    Ik voeg hier nog aan toe dat...bij benoeming van islamologen aan de faculteit gelet moet worden op de signatuur... dat er niet iemand wordt benoemd van het politiek correcte soort islamologen waarvan Nederland er veel te veel heeft... maar een kritische islamoloog die de moed heeft ook de donkere kanten van de islam onder ogen te zien en studenten er weerbaar tegen te maken.”

    © Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

    Reacties (21)

    Het interesseert mij geen klap wat de "oorspronkelijke" versie van het afscheidscollege is geweest. Uit het interview in de Volkskrant begrijp ik dat er tijdens het gesprek sprake was van intimidatie. Of dat nu echt zo was of niet, dat het door Pieter van der Horst zo ervaren is, dat vind ik ernstig. Ik ben geneigd het te geloven, omdat het past wel in het huidige tijdsbeeld. De "linkse kerk" doet alles om moslims in onze samenleving te integreren. Op zich is dat goed, maar zij doet dat kritiekloos, zonder ruggengraat, met voorbij gaan algemene normen, waarden en mensenrechten. De "linkse kerk" bestaat uit mensen zonder ruggengraat, die liever collaboreren and zich verzetten. Voor zulke mensen heb ik alleen maar diepe verachting. En dat hebben moslims ook! Dit laat onverlet dat de staat Israel de Palestijnen groot onrecht heeft aangedaan en dat doet de staat Israel nog steeds. Dat moet rechtgezet worden, ook voor Palestijnse vluchtelingen, want zonder recht kan vrede niet bestaan.

    Coyette, Harlingen op 21-06-2006, 17:36

    Wellicht een tip voor mensen die vinden dat we de antisemitische tendenzen in de Arabische/moslimwereld te hardhandig en onsecuur aanpakken: http://www.trouw.nl/deverdieping/religie_filosofie/article351588.ece/Extremistisch_boek_Islamitisch%2C_tegen_Joden_en_te_koop

    Betty Jansen, Leiden op 21-06-2006, 17:12

    Het is dom dat de professor op deze manier inconsequent heeft gehandeld. Hij had beter de hele rede uit kunnen spreken of naderhand onmiddelijk ter beschikking kunnen stellen. Nu heeft hij zich in onnodige bochten moeten wringen. Feit blijft dat we ons moeten richten op de essentie van de zaak: het overduidelijk aanwezig zijnde antisemitisme in de Arabische wereld. We kunnen er niet omheen, maar we doen dat wel. We zijn bang voor de reactie van moslims en gaan daardoor te vaak overstag (zie ook de cartoon-kwestie). De islam zelf biedt ruimte voor dit antisemitisme. Het heeft niet alleen met de huidige Israelische politiek te maken, zoals moslims ons willen doen geloven. En wat Van Agt betreft: hij is het bijbels zicht op Israel helemaal kwijt. Wat mij betreft heeft hij zich gediskwalificeerd als volgeling van de Jood Jezus van Nazareth. Hij kan beter zijn spiritualiteit ontwikkelen in Japan. Als christen vind ik hem totaal ongeloofwaardig.

    Betty Jansen, Leiden op 21-06-2006, 11:13

    Erg jammer dat een hoogleraar met zoveel kennis en wijsheid zich verlaagt tot een oingenuancerd "onderbuik" betoog over het "onrecht" dat het Joodse volk en Israel wordt aangedaan.Natuurlijk antisemitisme is een kwaad dat wereldwijd nog schade aanricht maar in Islamtische landen gebeurt dat niet meer en niet minder dan in zogenaamde Westerse landen. Een hoogleraar die zijn eigen visie evenwichtig kan verbinden met de verhoudingen kiest geen woorden als de "politiek correcte linkse kerk" en angstbeelden als zou er een tweede holocaust op komst zijn.Wat rechtvaardigt dat ?Het opblazen van spelende Palestijnse kinderen omdat dit nodig is voor "de veiligheid" van Israel ?Deze rede is wel een heel erg magere en teleurstellende erfenis. En de buiten proprtionele aandacht zorgt er weer voor dat bijzaken uit hun verband worden gerukt en uitvergroot worden.Als zou er een "dramatisch" onrecht gebeuren. De geschiedkundigen die ons zullen bestuderen zullen weinig van ons leren.

    internetburger, Amsterdam op 21-06-2006, 11:11

    Onafhankelijke geestkracht. Mijn commentaar: Als je het bestuur van de Universiteit Utrecht zou geloven is er geen sprake van censuur. Prof. dr. Pieter W. van der Horst heeft volgens dat bestuur zelf zijn passages geschrapt nadat weliswaar druk daartoe op hem was uitgeoefend door het bestuur van de Universiteit Utrecht. Maar de Universiteit voert aan in een schriftelijke reactie naar dagblad Trouw dat geen verbod is opgelegd aan Van der Horst om zich te uiten. Het was hem alleen sterk ontraden. Hij had volgens het bestuur van de Universiteit Utrecht die druk geen invloed moeten laten hebben op zijn vrijheid van (academische) meningsuiting. Van der Horst heeft zelf slappe knieën getoond als ik het bestuur van de Universiteit Utrecht mag geloven. Maar ik geloof dat bestuur niet. Er is sprake geweest, las ik op 19 juni 2006 in de Volkskrant, van dreiging dat de rector zijn rectorale plichten had moeten uitvoeren om o.a. aan Van der Horst het uitspreken van zijn afscheidsrede te verbieden. Wat een angstig groepje leiders van zo?n universiteit blijkt naar voren te komen uit dit verhaal. Jammer en zeer ongezond. Bovendien fnuikend voor onafhankelijke geestkracht.

    C. Buizer, Voorschoten op 20-06-2006, 18:40

    Wat is het toch droevig dat een hoogleraar binnen de eigen universiteit niet eens meer mag zeggen wat hij middels al zijn denkwerk heeft geconstateerd. Alsof deze bizarre vorm van censuur nog niet erg genoeg is, wordt deze man op het eind van zijn lange dienstbaarheid aan dit onderwijsinstituut nog een keertje dramatisch vernederd. De filosoof Finkelkraut zei het al in 1998 in zijn rede in Rotterdam: men vermoordt niet de filosofie maar de filosoof. Ieder die iets durft te zeggen, filosoof, theoloog, historicus, als dit maar enigszins afwijkt van de opgelegde gangbare mening wordt er een karaktermoord of erger begaan. Heel droevig.

    Magda, Zandvliet op 20-06-2006, 11:26

    Het is een groot goed te leven in een land waar men vrijuit mag spreken. Betreurenswaardig ,dat de scheidend hoogleraar Pieter v.d.Horst,die wetenschappelijk gezien zijn sporen verdiend heeft,zijn bevindingen niet mag uitspreken omdat het unversitair bestuur zich laat leiden door angst. De opmerking dat de rede niet voldoende wetenschappelijk is lijkt daaruit voort te komen. Laten we onze ogen niet sluiten voor datgene wat we waarnemen. In de tweede wereldoorlog had de RUU ook een angstige rector magnificus(zie: ook al voelt men zich gewond,de utrechtse universiteit tijdens de duitse bezettig 1940-1945 door sander van walsum) Zou de geschiedenis zich herhalen? Ook toen wilde men zwijgen en dus vooral de bezetter niet bekritiseren. Of mogen we ons dat niet herinneren? het is onze plicht te leren van het verleden en daarom is geschiedenis onmisbaar. Ook die van het jodendom ,opdat wij niet vergeten!!!

    jeane kelder, op 20-06-2006, 11:24

    Uit sommige reacties blijkt dat sommige lezers niet begrijpen waar het in deze kwestie precies om gaat. Het gaat niet om de inhoud van zijn tekst, maar om de censuur die de RUU heeft toegepast. De argumentatie bestond eruit dat men niet in kon staan voor Van der Horsts veiligheid, omdat moslims hem wel eens mis zouden kunnen verstaan. Daar gaat het om. In de eerste plaats om de laffe houding van de rector en zijn adviseurs. En in de tweede plaats over de manier waarop over moslims wordt geoordeeld, alsof er zich een woedende, met kromzwaarden getooide menigte buiten de aula zou verzamelen wanneer iemand iets zegt dat hen niet bevalt. Die angst zegt overigens veel meer over de Utrechtse bestuurders dan over de moslimgemeenschap. Al had Van der Horst de grootst mogelijke onzin beweerd, dan nog geldt, en zeker binnen een academische situatie, zijn recht op vrije meningsuiting. Het Cidi heeft hier overigens nu eens niets mee te maken, de zaak is aan het rollen gebracht door het NIW.

    Daphne , Amsterdam op 20-06-2006, 11:13

    Bespeur ik hier een emotionele reactie, omdat, blijkbaar, op de redactie gedeelde opvattingen terecht worden afgedaan als onwetenschappelijk? Onwetenschappelijk is m.i. nog licht uitgedrukt. Van der Horst maakt zich schuldig aan precies het zelfde, als waar hij zijn 'tengenstanders' van beschuldigd. Subtieler misschien, maar zeker niet minder haatvol. Het zou ver bendeden peil zijn, om dit onder de noemer wetenschap te plaatsen. Zeer terecht dus dat de universiteit heeft besloten de wetenschappelijke standaard te verdedigen en heeft voorlomen dat de hoogleraar zijn controversiele opvattingen kon spuien onder titel van de universiteit. Van der Horst kan op prive titel, zeker nu hij vertokken is bij de universiteit, zo vaak zijn opvattingen verkondigen als hij wil. Zo lang hij binnen de wet blijft, natuurlijk. Maar hij en zijn ideologische medestanders moeten nu niet de zielepoot gaan uithangen, als anderen van hun recht gebruik maken om het hiermee hartgrondig oneens te zijn.

    Hans Vermeulen, Eindhoven op 20-06-2006, 11:13

    Inmiddels kunnen we op de site van de UU de echte tekst lezen van Van der Horst: toen hij Trouw de "ongecensureerde" tekst"leverde vergat hij kennelijk te zeggen dat hij ook naderhand nog wat wijzigingen aanbracht. In de echte tekst liet hij ondermeer weg dat:1)de Islam wel degelijk per definitie met Jodenhaat van doen heeft( zie Van der Horst's echte tekst over Palestina en de christenen) 2)Gretta en Dries "griezels" zijn en 3) dat de Palestijnse auteur Edward Said "omhooggevallen" is. In NRC laat hij nu weten dat hij dat niet zou hebben uitgesproken...Merkwaardige gang van zaken. De hoogleraar jankt nogal veel over censuur, maar heeft niet het lef om U de oorspronkelijke tekst te geven waarover de universiteit viel.

    s.van zeist, amsterdam op 20-06-2006, 11:00

    Met instemming citeer ik de slotregel van het commentaar van NRC Handelsblad van 190606: "Een rector magnificus die uit angst het openbare debat smoort, geeft een verkeerd voorbeeld aan de wetenschappelijke staf en de studenten." Volgens deze krant zouden de ingetrokken passages uit vd Horst's afscheidsrede Dries van A. en Gretta D. betreffen -in een eerste conceptversie vd rede die echter al ingetrokken wàs. Tot ik die ingetrokken passages gelezen heb vind ik het nog even lastig oordelen -over het CvB v.d. UU. De afscheidsrede zelf las ik (met dank aan Trouw) met bewondering en instemming. Mijn eigen islamitische vrienden (gevlucht uit Iran en Irak -en niet voor niets), delen mijn respect voor vd Horst -zij het stilzwijgend.

    Martin, Velp op 20-06-2006, 10:59

    Ik ben blij dat dit artikel verschenen is op de webpagina van Trouw zodat het goed onder de aandacht komt. Ik hoop dat de mentaliteitsverandering die deze auteur verlangt er ook komt. Het fundamentele gebrek aan onderzoeksmoraal wat heerst in onze politiek wordt hier op wetenschappelijke wijze aangetoond. Morele betrokkenheid bij een bevriende westerse natie (Israel) is in het politieke debat inmiddels bijna onaanvaardbaar. Hieruit blijkt waar je in ieder geval niet moet zijn als er problemen zijn in de wereld: Europa, waar alle vooruitstrevende idealen zijn opgeoferd ten bate van een goede nachtrust

    Bob , Groningen op 20-06-2006, 10:58

    Als je ernstige kritiek hebt op de instellng waar je werkt, dan moet je daar in de eerste plaats binnen die instelling op de barricaden. Ik vind het niet sterk om er in je afscheidsrede mee aan te komen. Immers, in een afscheidesrede praat je niet alleen tegen de universiteit, maar ook tegen de wereld in het algemeen. Het heeft daarom voor mij iets van het bevuilen van het eigen nest.

    J.K. Zuidweg, Buitenland op 20-06-2006, 10:29

    Volgens een bericht vandaag van de Universiteit Utrecht is de tekst die Trouw gepubliceerd heeft, niet de volledige tekst waarover met prof. Van der Horst is gesproken. De volledige tekst staat op de website van de theologische faculteit van de UU ( http://www.uu.nl/content/afscheidscollegepvdh.doc ). Het was m.i. eerlijker geweest de gewraakte tekst te publiceren in plaats van een gekuiste versie. Daarin staat bijvoorbeeld (p. 30) dat de Wereldraad van Kerken een 'self-serving instituut' is, alsmede een verwijzing naar "griezels als Gretta en Dries (wier achternamen ik uit weerzin weiger uit te spreken)!" Als de UU meent dat dit geen wetenschappelijke taal is, dan moet deze wetenschapper hen helaas gelijk geven.

    David Ingleby, Utrecht op 20-06-2006, 10:26

    Bravo voor deze man. Het moet nu maar eens duidelijk worden hoe ongelooflijk schandalig de Moslims zich gedragen jegens andersdenkenden.

    Hans, Uden op 20-06-2006, 10:20

    M Nieuweboer: er staat nergens dat antisemitisme inherent is aan islam. Er staat tevens nergens dat kritiek op Israel automatisch teken van antisemitisme is. Wat er aan de orde wordt gesteld is het schandalige meten met twee maten, waarbij het democratische, niet-racistische Israel, bevolkt door vluchtelingen van de Tsaren, Hitler, Stalin en zo ongeveer alle Arabische landen, alsmede 1.5 miljoen Palestijnen, tot een fascistische apartheid staat wordt verklaard terwijl men de ogen sluit voor de werkelijke, direct erfgenamen van de nazis in het Midden-Oosten, die daar al 60 jaar ook nog trots voor uitkomen. Wat betreft Turkije: het is geen toeval dat tegelijkertijd met de toenemende islamitische invloed in de Turkse politiek de verkoop van Mein Kampf daar grote vlucht heeft genomen, en de relatie met Turkije (hoewel beter dan met de Arabische landen) is danig bekoeld recentelijk.

    Egbert Heslinga, York op 20-06-2006, 10:19

    Deze afscheidsrede is een fraai mengsel van wetenschappelijke feiten en politieke propaganda. Niemand kan ontkennen, dat alle dictaturen in het MO antisemitisme gebruiken om zichzelf te rechtvaardigen. Maar daaruit volgt bepaald niet, dat kritiek op Israël gelijk staat aan antisemitisme - blz 28 en 29. Daaruit volgt evenmin, dat Huntingdons clash of civilizations een wetenschappelijk feit is. Tenslotte volgt daar niet uit, dat jodenhaat inherent is aan de islam - blz 27. Het propagandandistische doel van deze rede blijkt vooral uit het niet vermelden van een bondgenoot van Israël in de regio: Turkije. Kortom, de universiteit had groot gelijk bedenkingen te hebben over deze rede en zijn gebrek aan wetenschappelijk niveau. Rabiaat rechtse rakkers zullen mij er nu wel weer van beschuldigen te heulen met de vijand. In werkelijkheid ontnemen zij, zoals PW vd Horst ook doet, ons het zicht op de werkelijke vijand. Het resultaat is dan ook, dat de theocratie in Iran nog springlevend is.

    M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 19-06-2006, 11:38

    Veel materiaal vergelijkbaar met datgene dat door hoogleraar Pieter van der Horst wordt aangevoerd heb ik al lang geleden gelezen. Ik denk op basis van het materiaal (veelal historische verslagen) dat hij volledig gelijk heeft. Het feit dat van hem gevraagd werd zaken niet uit te spreken werpt een niet zo'n mooi licht op het universiteits bestuur. Ik denk dan ook dat dit bestuur eea heeft uit te leggen. Mocht Israel vanuit de diplomatie uitleg vragen zou ik dat volledig terecht vinden. Ofschoon ik nogal kritisch ben op Israel en van mening ben dat het Palestijnse volk een gelegenheid moet hebben te bewijzen dat ze als een redelijke natie staat kan bestaan naast Israel is 'anti zionisme' nogal vaak een dekmantel voor simpelweg abject anti semitisme. Dat dient ieder beschaafd persoon verre van zich te werpen. Dat het universiteitsbestuur de verdenking op zich heeft geladen het hier niet zo nauw mee te nemen is ronduit kwalijk.

    Peter Rutten, Haarlem op 19-06-2006, 11:37

    Het vooroordeel van het joods kannibalisme is al in de Middeleeuwen ontstaan. Deze vooroordelen vormen een duistere bladzijde in de geschiedenis van het Christendom. Het is goed dat te beseffen. Een professor van een universiteit moet dat kunnen zeggen, zeker als hij Nieuwtestamenticus is. Hij moet wijzen op het antisemitisme in de geschiedenis van het Christendom en tegelijk wijzen op deze tendenzen in de Islam. Dat lijk mij zelfs noodzakelijk om de Islam te behoeden voor het laten ontstaan van een nieuw "Auschwitz." De houding van de rector magnificus lijkt mij niet juist. Angst voor vervelende reacties lijkt mij een slechte raadgever. Universiteiten horen voorop te lopen waar het gaat om het bestrijden van vooroordelen. Dat het vak geschiedenis niet meer een verplicht vak is, steekt mij al jaren. Kennis van het verleden, kennis van het verleden van het Christendom is noodzakelijk om te beseffen waar wij nu staan,om te weten wat onze verantwoordelijkheid nu is. H. Schuur

    H. Schuur, Zuidwolde Gn op 19-06-2006, 11:37

    Ik denk dat prof. dr. van der Horst gelijk heeft. Anti-semitisme heeft, in een land waar je niet meer kritisch mag zijn, een goede voedingsbodem om wèl anti-semitisch te zijn. Dat is een rare gedachte, niet alleen raar maar ook beangstigend. En het is inderdaad zo dat in arabische landen, hun inwoners, fel anti-joods zijn. Dat is erg verontrustend. En infomratie, kennis is erg belangrijk om scheef gegroeide gedachten weer recht te kunnen zetten en daar is, nogmaals, studie/informatie voor nodig en die mag niet ontbreken op een universiteit.

    Wim, Zeist op 19-06-2006, 11:37

    Uitstekend artikel!!!!!

    Alex, Den haag op 19-06-2006, 11:35

    Plaats een reactie

    U hebt geen naam ingevoerd.

    U hebt geen woonplaats ingevoerd.

    U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

    U hebt geen reactie ingevoerd.

    Uw reactie is te lang.

    Gebruik maximaal 650 tekens. U heeft nog 650 tekens. Lees ons reglement

    Stuur artikel door

    Verstuur dit artikel naar

    U hebt de naam van de ontvanger niet ingevoerd.

    U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

    Uw gegevens

    U hebt de naam van de zender niet ingevoerd.

    U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

    counter
    Nieuws

    Gezangen en geloof

     Petrus Datheen (1531-1588)

    De rooms-katholieke kerk schoont het liederenbestand op. Hoe gevoelig het bezingen van het geloof kan liggen bleek in de achttiende eeuw onder de rook van Rotterdam.

    Trouw op tv

    Dros bij Schepper & co

    Lodewijk Dros belicht het nieuws van afgelopen week bij het NCRV-programma Schepper & co. Hij praat over de werkwijze van Cohen, Gordon bij de eo en geheimhouding van de paus.

    Get Microsoft Silverlight

    de zin van Alexander Pechtold, politicus

    Gelooft u ook in het leven vóór de dood?

    "Hans van Mierlo, de vorige week overleden oprichter van D66, zei altijd: ’Ik ben agnost, maar ik doe er al jaren niets aan.’ Dat vind ik een mooie verwoording. Eén van de hardnekkige vooroordelen over D66 is dat de partij antireligieus is.

    Letter & Geest

    Seculiere hufterigheid

    Mag een kerk in eigen huis haar eigen regels bepalen, ook als de staat en de samenleving die discriminerend vinden? Ja, stellen de vier auteurs op deze pagina’s.

    Dossier

    Misbruik rk kerk

    Tien paters van de salesiaanse orde in het Don Rua klooster in 's-Heerenberg zouden seksueel misbruik op hun geweten hebben.

    Tot voor kort waren zaken van seksueel misbruik in rooms-katholieke instellingen vooral bekend uit landen als de VS en Ierland. Nu zijn er ook in Nederland misstanden aan het licht gekomen.

    www.trouw.nl/rozekerk

    Is uw kerk roze?

    Waar zijn homo’s nog welkom voor ontvangen hostie? En in welke kerk wordt actie gevoerd voor gelijke rechten van homo’s en lesbiennes? Zet uw kerk op de kaart.

    Dossier

    Hostie-affaire

    In het roze geklede actievoerders wonen in de Sint Jan in den Bosch de mis bij.

    Door de weigering van de hostie aan een openlijke homoseksuele man in Reusel ontstond een rel. Activisten protesteerden tijdens de eucharistieviering in Den Bosch.

    Religie & Filosofie

    Zet uw eigen kerk op de kaart!

    Klik op de kop hierboven of hieronder op GROOT SCHERM om de kaart groot in beeld te krijgen. Daarna kunt u uw eigen kerk toevoegen door onder de beschrijving van een al geplaatste kerk te klikken op Voeg nieuwe kerk toe.

    Trouw TV

    Trouwlezers stellen Jesse Jackson vragen

    "Wij, de burgers, bepalen hoe geweldloos of gewelddadig we zijn", zei Jesse Jackson tijdens de Martin Luther King-lezing.

    Spiritualiteit

    De Maand van de Spiritualiteit

    Het thema van de Maand van de Spiritualiteit is 'Mijn wortels'. Trouw en de KRO volgen drie vrouwen die op zoek gaan naar hun wortels.

    Relitest

    Doe de Relitest

    Welke levensbeschouwing past bij mij? Heb ik religieuze wortels? Doe de Relitest en je weet het!

    Weblogs Religie en Filosofie

    Laatste lezersblogs

    Schrijft u graag? Begin een blog op het gebied van Religie en Filosofie of lees hier de blogs van andere gebruikers.