Alle ogen op je gericht
Dossier
Huizen omheind door muren, volle theehuizen zonder vrouwen en groepjes mannen op straat. Een door mannen gedomineerde cultuur; hier vanzelfsprekend, maar voor een westerse vrouw een hele opgave.
De prachtige bergen van Koerdistan, de droge zanderige lucht, de platte daken met satelietschotels erop en de traditionele kleding. Dit zijn de eerste indrukken die je krijgt als je door Noord-Irak rijdt. Maar de stoffige lucht went snel en ook de klederdracht wordt na verloop van tijd gewoon. Wat echter niet went en wat een belangrijk deel van de dagelijkse realiteit uitmaakt, is de alom aanwezige mannencultuur. Groepjes mannen beheersen het straatbeeld en al spoedig na aankomst merk je het verschil met de gedragsregels in Nederland. Een cultuur is vanzelfsprekend totdat je je in een andere cultuur begeeft. Dit blijkt al spoeding na mijn aankomst op het vliegveld van Irbil.
De vrouw die ik in het vliegtuig ontmoet, helpt mij langs de douane en introduceert mij met de Koerdische gastvrijheid. Al snel arriveert haar man en hij neemt de taak over. Hij regelt een taxi, helpt mij met mijn koffers en vraagt of er iets is wat hij nog voor mij kan doen. Ik vraag of hem of ik ergens sigaretten kan kopen. Hij kijkt me geschrokken aan: "Een vrouw hoort niet te roken op straat". Het is mijn eerste kennismaking met de mannencultuur. Om me heen staan zo'n twintig mannen te roken.
In Sulaymania gaan we naar een restaurant. Daar zijn onmiddellijk alle blikken op ons gericht. De zaal waar volop wordt gegeten, gerookt en thee wordt gedronken is geheel gevuld met mannen. Hoewel de meeste mannen de twee vrouwen die binnenkomen wel amusant lijken te vinden, moet ik me ergens overheen zetten om me op mijn gemak te voelen. De thee die wij na het diner gaan drinken, wordt genuttigd in de auto. Want als vrouw een theehuis binnen gaan, dat gaat te ver.
Op het werk word ik voorgesteld aan verschillende mannen. Hun vrouwen zijn niet te zien. Huizen zijn afgeschermd met dikke muren, mede om vrouwen tegen de blikken van nieuwsgierige buitenstaanders te beschermen. Zo blijven de twee werelden gescheiden. Op de bazar tel ik in de uren dat ik er ben twee vrouwen. Mannen doen de boodschappen en kopen de dingen die hun vrouwen nodig hebben; van kleding tot haarverf. Als een vrouw over straat loopt wordt ze langdurig nagekeken door groepjes mannen. Ogenschijnlijk doen die niets anders dan roken, thee drinken en praten over wat er zowel letterlijk als figuurlijk passeert.
Onder de oppervlakte van deze gescheiden werelden, is er overigens veel gaande. In het geniep hebben mannen affaires en zoeken vrouwen via sms-jes contact buiten hun besloten kring. Maar ondanks de affaires, willen mannen voor een huwelijk een ongeschonden meisje Als antropologe heb ik geleerd om culturele verschillen zonder waardeoordeel te onderzoeken. Maar als journaliste in spe en vooral als vrouw, blijft dit onderwerp mij achtervolgen. Hoewel mannen trots zijn op hun mooie Koerdische vrouwen, is er wel degelijk sprake van ongelijke behandeling.
Ik weet het, het zijn westerse ogen waarmee ik kijk. Het wordt nog een hele opgave om aan de maatstaven van een goede vrouw te voldoen.
Jenda Terpstra (23) is twee maanden lang stageaire bij het IMCK in Suleymania. Ze werkt er aan een Krant-in-de-klasproject voor Koerdische kranten en scholen, en aan een opiniepeiling over wat lezers willen lezen in hun kranten. Daarnaast loopt ze mee bij een deel van de journalistieke trainingen van het IMCK om het vak van journalist te leren.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (18)
Een heel goed stuk en ik kan als een Koerd bevestigen dat je observatie correct is. Waar ik me het meeste aan erger zijn de Koerden die gelijk in verdediging gaan and de waarheid niet willen accepteren. Doe dat laatste en dan pas kun je gaan werken aan de noodzakelijke veranderingen.
koerd, koerdistan op 13-02-2010, 16:34
ik ben een nederlandse getrouwde vrouw die al 6 jaar in sulaymania komt met haar man en twee kindjes en zwanger van de derde.
ik ben nooit lastig gevallen, wel bekeken omdat men niet vaak een westerse vrouw tegen komt.
ik word met respect behandelt, mannen laten de vrouwen zitten in een over volle bus en gaan zelf staan.
dat zie je niet in nl.
en koerden behandelen hun vrouwen met respect, u bent zeker niet bij een picknick plaats geweest.
mannen en vrouwen zitten gezellig door elkaar heen binnen de familie,en feesten ook samen. wat je vrijwel niet ziet binnen vele arabische culturen.
als ik naar buiten ging zag ik juist heel vrouwen.
mariska, amsterdam op 12-07-2009, 17:44
Beste Neurink,
Het zijn inderdaad westerse ogen vanwaar u naar de stad kijkt. Ik ben zelf vele malen er geweest en mijn ouders een half jaar geleden nog. Dit beeld wat u schetst klopt niet helemaal.
Het is niet zo dat vrouwen hun eigen boodschappen niet kunnen doen. Het is niet zo dat je in een restaurant achteraf geen thee kunt drinken als een vrouw.
Wat wel klopt is dat als je 'te bloot' gekleed bent je wordt nagekeken, voornamelijk omdat u een westerse vrouw bent, die zijn 'nieuw' in hun ogen.
Ik vind dat u een erg vertekend beeld heeft geleverd en dat u bewust of onbewust toch een groot deel van de bevolking over één kam heen scheert.
Kurd uit Slemani, in Nederland op 31-03-2009, 16:38
Ik ben deels met je eens dat er bepaalde rechten zijn die niet voor een vrouw bestemd zijn in Koerdistan, maar wat je beschrijft dat de man alle boodschappen doet,van kleding,klopt gewoon niet.Probeer wat kritischer te kijken, maar wel met een nieuw blik,anders dan de heersende opvattingen, dan zie je namelijk de werkelijkheid ook beter.Want ik weet niet anders dan dat mijn oma de boodschappen deed en dat het altijd onze moeders waren,met wie we gingen winkelen.En dan spreek ik over de jaren 70 en 80,laat staan nu,dat het land veel opener is dan toen.Probeer de werkelijkheid weer te geven en niet wat jij als werkelijkheid verwacht te zien
lizan , amsterdam op 11-03-2009, 22:08
Beste lezers,
het is verbijsterend hoe een stageaire die ik gevraagd heb haar verbazing met jullie te delen, wordt neergesabeld op een mening, en op een foutje (dat in de eindredactie is blijven zitten). Gaat het er niet om dat er andere werelden zijn buiten Nederland, en ik/wij die via deze weblog met jullie delen? Jenda komt er, want ze is nieuwsgierig. En ze pakt de kansen die ze krijgt. Geef haar die in Nederland ook, alsjeblieft.
Judit Neurink (correspondent Trouw, directeur Independent Media Centre in Kurdistan, dat functioneert met geld van Nederlandse n Europese ngo's, Koerdische media en... ja, Amerikaanse wederopbouwfondsen).
Judit Neurink, Suleymania op 02-03-2009, 01:50
Goed, herkenbaar stuk. Ook in Suez, Egypte, moest ik in de auto mijn kopje koffie drinken omdat er geen vrouwen in het koffiehuis kwamen. De deelname van vrouwen in de openbare ruimte is in de Islamitische wereld nog ver weg. Alhoewel de Egyptische vrouwen wel haar eigen boodschappen deden.
Anna Lont, Amsterdam op 28-02-2009, 12:51
Beste Jenda,
fantastisch dat je deze mogelijkheid wordt geboden. Het is een boeiend stuk en ik hoop snel meer te lezen.
Ik hoop dat je de "intelligente" (zoals dhr v Vliet) reacties niet serieus neemt.
Succes met je opleiding. Zo te lezen kom je er wel.
Groeten uit Lutjebroek
melvin, lutjebroek op 27-02-2009, 22:55
Jenda Terpstra had er goed aan gedaan als voor haar vertrek naar Irak het boekje van Tineke Bennema 'Checkpoint Jeruzalem' had gelezen. Dan zou de 'culture shock' misschien iets minder groot zijn geweest. Ze had dan ook veel geleerd over hoe Israëli's Palestijnen behandelen. Maar ja, bij Nederlandse meisjes is naïviteit troef. Een samenleving waarin Islam de overheersende godsdienst is, is hypocrieter dan hypocriet. Helaas weten islamieten geen onderscheid te maken tussen het aardse paradijs en Allah's paradijs. En zo lang eerzuchtige mannen hun pik belangrijker achten dan hun handen, zo lang zal het met Koerdistan nooit wat worden.
Johan Kloosterman, Harlingen op 27-02-2009, 22:47
Mevr. Terpstra geeft zelf aan dat ze de "mannencultuur" bekijkt met westerse ogen. Dit stuk gaat over hoe zij het ervaart. Ik vind het artikel op een boeiende/interessante manier geschreven. Het geeft goed de verschillen weer tussen culturen
Ik verbaas me over de negatieve dingen die over het artikel geschreven worden, temeer omdat ik het goed vind dat er op deze manier ervaring word opgedaan. Tegen Van Vliet wil ik nog zeggen dat een foutje menselijk is. Als u hierover valt, zonder inhoudelijk te reageren op het geschreven stuk, vraag ik mij af wat uw intenties zijn geweest. Ligt bij ons juist niet de taak leerlingen te stimuleren???
Mevr. Wittenberg, Veenendaal op 27-02-2009, 14:51
Meneer van de Vliet,
Het is 'jij wilt' en niet 'jij wil'. En jij wilt commentaar geven op spelfouten van anderen?
sophia, baku op 27-02-2009, 13:08
Van de Vliet,
Het is 'jij wilt' en niet 'jij wil'.
sophie, bakoe op 27-02-2009, 13:08
Hallo Jenda,
De reacties op jouw geschreven ervaringen zullen je wel helpen om je eigen weg te vinden in de journalistiek. Heel bijzonder dat je deze stage ervaring hebt kunnen en willen oppakken. Cultuurverschillen ervaren en kijken wat het met je doet zo objectief mogelijk ( want wie is objectief?) is een prachtige manier om te leren eerlijk naar je zelf te worden en in dat proces kun je ook leren objectief ( niet oordelend ) naar anderen te kijken. De moed heb je al, blijf vertrouwen!
Hartelijke groet!
Elly.
elly ter telgte, woerden op 27-02-2009, 12:59
Vraag ook eens naar de ontvoerde assyrische vrouwen door koerdische mannen. Die worden eerst ontvoerd, dan verkracht zodat ze onteerd zijn, gedwongen zich te bekeren tot de islam en dan moeten ze trouwen met hun verkrachter. En mochten ze zich verzetten wordt hun familie doelwit van geweld en moord. En nee, de koerdische autoriteiten zullen er niet tegen optreden. Het komt hun wel goed uit. Dit is overigens iets dat men doet met de vrouwen van alle niet-islamitische volken in Irak. Zo hou je ze op hun plaats.
rianna, hoofddorp op 27-02-2009, 11:25
(Reactie op Willem)
IMCK staat voor Independent Media Centre in Kurdistan.
Hoe leerzaam is het voor een stagiaire om aan den lijve te ondervinden hoe het leven en werken er in een mannencultuur aan toe gaat en hoe je je als vrouw hierin kunt begeven.
Mijn inziens heeft het artikel niets te maken met eenzijdige berichtgeving van de Nederlandse media, maar meer met een constatering van culturele verschillen.
Zal zij door deze ervaringen in de toekomst niet een uitstekende journaliste kunnen worden die berichtgevingen van verschillende kanten zal kunnen belichten?
M.T., D.R. op 27-02-2009, 00:00
Meneer van Vliet, ik weet niet of u dit leest maar het is wel een beetje overdreven en belachelijk dat u om een spel foutje zo'n reactie plaatst. Maar gelukkig maakt u vast nooit fouten!
Ik vind dit een heel goed stuk zeker voor iemand die nog in opleiding zit!
Sanna, gouda op 27-02-2009, 00:00
"wordt ik"
en jij wil journalist worden?
van Vliet, Amsterdam op 26-02-2009, 21:13
Laat je niet gek maken! Ik bedoel, je druk maken over intolerabele eenzijdige berichtgeving is zooo eighties!
Nederlandse opleidingsinstituten gaan er immers vanuit dat men intelligent genoeg is zelf een voorstelling over de andere keerzijde van het verhaal te kunnen maken. Bovendien: een leerling-journaliste die het lef heeft stage te lopen in Irak hoeft niet gefinancieerd te worden, die dopt haar eigen boontjes wel. Dat geldt niet voor de gemiddelde Nederlander die zijn/haar tijd verdoet achter de computer/in vermoeiende debatprogramma's/tijdens een borrel met zelfbewuste vrienden om voortdurend een mening te kunnen spuien over anderen.
sjkgrqhe, hrkguhqk op 26-02-2009, 16:17
Als je vaststelt, dat onze opleidinginstituten leerling-journalisten naar Irak sturen om stage te lopen, dan hoef je je toch ook niet te verbazen over de intolerabele eenzijdige berichtgeving door de nederlandse media ? Waar staat IMCK voor ? Wie betaalt dit ?
willem, amsterdam op 26-02-2009, 10:57
Plaats een reactie
Stuur artikel door