Naar Arnhem voor Joops gele trui en ’De Bom’ van Doe Maar

Wat mag je van een Nationaal Historisch Museum in Arnhem verwachten? Antwoord: dat het een nationaal historisch museum wordt. Ik zal deze platitude toelichten.

Het museum draagt het epitheton ’nationaal’ . Dat betekent dat wat getoond wordt immanent moet zijn aan Nederland. Foto’s, schilderijen, installaties, etcetera, dienen te gaan over Nederlandse entiteiten. Te denken valt aan de Nederlandse Opstand, de watersnoodramp en het Europees Kampioenschap Voetbal in 1988. De canon van 50 vensters die Frits van Oostrom c.s. samenstelden kan hierbij als richtlijn dienen.

Het museum biedt tevens een uitstekende kans om deze mêlee aan historische hoogtepunten aan te vullen met missing links. Ik noem er een paar: Sinterklaas, de verzuiling, Toon Hermans en Johan Cruijff. Ja, de 20ste eeuw die zo ontzettend veel invloed op het heden heeft, zou er prima uitvoerig gepresenteerd kunnen worden. Bovendien kun je dynamiek brengen in de toch wel erg statische canon van Van Oostrom die als gestold feitenmateriaal in allerlei boeken het onderwijs heeft bereikt. Dit houdt in dat de permanent geëxposeerde collectie moet evolueren. Geschiedenis is een proces en geen product.

De collectie van het museum bezit ook het adjectief ’historisch’. Dat wil zeggen dat het museum spullen herbergt, en gewijd is aan mensen, die ’gebeurd zijn’ en in de meeste gevallen ’waar’ gebeurd zijn. De Nederlandse geschiedenis heeft ooit plaats gevonden en vindt ook vandaag nog plaats. Dit objectieve gegeven moet het uitgangspunt zijn voor de samenstelling van de collectie. Om de historicus Groen van Prinsterer aan te halen: ’Er is geschied’. Dit impliceert geen ruimte voor postmodernistische benaderingen, die veelal het subjectieve waarheidsbeginsel als middelpuntvliedende kracht bezitten. Het museum zet als het ware een muur om de historische werkelijkheid, want – zoals de geschiedschrijver Ranke formuleerde: Die Wahrheit kann nur Eine sein. Het spreekt voor zich dat de keus voor deze de facto voorlopige waarheid uitvoerig en serieus verantwoord wordt. Museumbezoekers zijn mondige burgers die in staat moeten zijn om de gepresenteerde waarheid te controleren.

Omdat geschiedenis chronologie is, zal de collectie op een chronologische wijze getoond moeten worden. De Nederlandse geschiedenis wordt van basisschool tot en met het HBO verplicht onderwezen in tien tijdvakken. En hoewel de geschiedenis zich niet in tien mootjes laat hakken, geven deze periodes een heldere en toegankelijke structuur voor de presentatie van dat wat Nederland tot Nederland maakt.

De directie en de medewerkers doen er goed aan om de collectie ook de moeite van het bewaren waard te maken. Maak er geen driedimensionale site van met leuke informatie over hoe het in Nederland was of hoe mensen het verleden hebben ervaren. Lok mensen met echte geschiedenis! In zijn collectie ligt het bestaansrecht van het museum.

Ik zou wel naar Arnhem willen komen om te luisteren naar de allereerste opname van het nummer ’De bom’ van Doe Maar, en even te voelen aan de gele trui van Joop Zoetemelk, die in 1980 de Tour de France won. Met zulke spullen in zijn collectie zal het museum zijn grootse doel bereiken: mensen overtuigen van de zin van geschiedenis.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.