Kan raad Utrecht Wolfsen nog wel vertrouwen?

Misschien zijn de excuses van de burgemeester te lichtvaardig aanvaard.

Uitgevers die hun knopen tellen in tijden van crisis. Het is niet chic. Verstandiger is het de oren naar de hoofdredacteur en journalist te laten hangen en niet naar de burgemeester van Utrecht. Maar met de oliedomme actie van Uitgeverij Holland Combinatie, die zegt helemaal niet door Wolfsen onder druk te zijn gezet, is de persvrijheid natuurlijk niet in het geding. Dat zijn echt te grote woorden voor een incident dat ze bij Ons Utrecht met een straffe borrel onderling wel weten op te lossen. Trouwens, geen betere marketing dan een weggemoffelde oplage.

De persvrijheid is door de affaire-Wolfsen niet gemankeerd. De kwaliteit van het openbaar bestuur in Utrecht wel. Onbegrijpelijker is dat de gemeenteraad genoegen neemt met een sorry van een man die tijdens de persconferentie vorige week nog prima wist wanneer iets ’quatsch’ was en wanneer niet.

Hij wist dat heel goed, want hij was een oud-rechter. En die hebben een neusje voor ’quatsch’ – een prachtig woord dat in ere moet worden hersteld. Wolfsen wist geen passage aan te wijzen waarin Ons Utrecht over de schreef was gegaan. Het was de ’toon’. En de raad accepteerde dat.

Wat is dat ’ik-ben-oud-rechter-argument’ eigenlijk onfatsoenlijk en arrogant. En wat betekent die houding voor al die documenten, notulen, onderzoeken en rapportages waar het openbaar bestuur, ook in Utrecht, nu eenmaal op gefundeerd is?

Als de toon daarvan bij Wolfsen in het verkeerde keelgat schiet – wat gebeurt er dan mee? Hij hoeft niet eens met een buitenlijn een uitgever te bellen, een persoonlijk bezoekje aan de arme auteur in het gemeentehuis is dan genoeg om passages te schrappen, rapporten weg te gooien of notulen te deleten. Weg, verdwenen – uit het zicht van de raad en de Utrechtse samenleving.

Hoe vaak is dat eigenlijk al gebeurd? Kunnen we Wolfsen vertrouwen? De burgemeester die ervan overtuigd is als oud-rechter over een bijzondere gave te beschikken om de zin van onzin te scheiden? Is dat niet het type leiderschap waartegen de hele democratie zich verzet?

Het is vreemd dat de raad in Utrecht zo licht denkt over en genoegen neemt met een ’dom dom dom’ en een welgemeend ’sorry’. De raad, waarschijnlijk moe van afgetreden bestuurders, laat Wolfsen in het zadel zitten. Na drie wethouders (tweemaal GroenLinks, eenmaal ChristenUnie) te zijn verloren, was het genoeg. De continuïteit woog zwaarder dan de kwaliteit. PvdA, CDA en ChristenUnie haalden de VVD binnenboord om door te kunnen ’regeren’. Tegen deze achtergrond had Wolfsen geen beroerder moment kunnen kiezen om de uitgever van Ons Utrecht te bellen.

En nu zit er een vleugellamme raad met een onbetrouwbare voorzitter die de vrije hand krijgt om de ’toon’ van ambtelijke proza zo zuiver mogelijk te houden. Veel erger dan een aanval op de persvrijheid is een stadsbestuur dat niet naar behoren functioneert. En nog erger dan een slecht functionerend stadsbestuur is een bestuur dat de condities creëert waaronder die lage kwaliteit ook in stand blijft.

Er is maar één partij die hier garen bij spint – en dat is de knopen tellende uitgever die weet dat zijn krantje nog scherper in de pen klimt. Nog meer zullen ervan smullen en de slager om de hoek wil dan best een advertentie kopen. Dan is één oplage van 120.000 exemplaren een prima investering.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.