Dit land dankt zo veel aan Calvijn
Premier Jan Peter Balkenende© ANP
Gerelateerde artikelen
Het Calvijnjaar is een kans om de grote denker Calvijn te eren. Calvijn zonder clichés heeft actuele betekenis, zelfs voor de kredietcrisis.
’Niet in wat het calvinisme uit het verleden overnam, maar in wat het nieuw schiep, moet de diepe grondtrek gezocht (worden) van zijn karakter”. Met deze woorden zette Abraham Kuyper zich in een van zijn zogeheten Stone-lezingen (1898) af tegen de in zijn ogen a-historische en clichématige beoordeling van Calvijn en het calvinisme. Anno 2009, het jaar waarin de vijfhonderdste geboortedag van Calvijn groots wordt herdacht, stemmen deze woorden nog steeds tot nadenken.
’Calvinistisch’, aldus Van Dale, dat is ’niet uitbundig, sober, rechtlijnig en dogmatisch’. Dat beeld is diep ingesleten in het collectieve bewustzijn. Een Nederlandse journalist noemde het eten van een dropje zelfs ooit ’calvinistisch snoepen’. Zijn redenering: „Een snoepje is zoet, een snoepje is zwierig en een snoepje is kleurig. Het echte dropje daarentegen is zout, ingetogen en zwart: het is een calvinistisch snoepje”.
Het net begonnen Calvijnjaar biedt volop mogelijkheden om deze en andere hardnekkige stereotypen te doorbreken. Daar is ook reden voor, want Calvijns gedachtengoed blijft relevant en actueel. Dat geldt heel direct voor al die mensen die, zoals ik, in de gereformeerde traditie staan. Maar het geldt ook breder voor de samenleving als geheel.
Een kernvraag daarbij is deze: hoe verhoudt het clichébeeld van Nederland als ’benepen’ calvinistisch land zich tot het reëlere beeld van Nederland als een open en pluriforme samenleving en een optelsom van ideeën en tradities? Een internationaal georiënteerd land dat al heel vroeg in de geschiedenis recht en vrijheid hoog in het vaandel had staan? „Ik wil burger zijn van de ganse wereld”, schreef Erasmus. Ook dat is ’typisch Nederlands’.
Mijn stelling is dat het open en vrije karakter van de Nederlandse samenleving niet tegenstrijdig is aan het werk van Calvijn en het calvinisme, maar er eerder schatplichtig aan is. Het begin van de verklaring daarvoor ligt in de persoon van Calvijn zelf. Hij was theologisch en juridisch geschoold, thuis in de klassieke literatuur en kenner van de humanistische bronnenkritiek van zijn tijd. Die wetenschappelijke veelzijdigheid combineerde hij met een opvallend sterke internationale oriëntatie. Zo onderhield hij nauwe contacten met geestverwanten in Frankrijk, het Duitse Rijk, Polen, Engeland, Schotland en de Lage Landen, onder wie Marnix van Sint Aldegonde.
Vanuit deze achtergrond ontwikkelde Calvijn zijn gedachtengoed in een bijbels gefundeerde theologie. Tegelijkertijd heeft het in zijn maatschappelijke consequenties grote betekenis gehad, vooral voor de ontwikkeling van de democratie en de moderne markteconomie.
Een van de kernpunten in het denken van Calvijn is de ’eigen verantwoordelijkheid’, het uitgangspunt dat elk mens op aarde persoonlijk verantwoordelijk is ten opzichte van God voor zijn eigen keuzes en gedrag. „Eenieder beproeve zichzelf”, zegt het klassieke avondmaalsformulier daarover.
Daarmee stelde Calvijn de bestaande maatschappelijke orde principieel ter discussie, want de eigen verantwoordelijkheid van het individu was vijfhonderd jaar geleden niet vanzelfsprekend. Net zomin als het daaruit voortvloeiende recht van mensen om hun eigen kerkelijke ambtsdragers te kiezen en zich te verzetten tegen een onrechtvaardige overheid.
Die nadruk op de eigen verantwoordelijkheid heeft door de eeuwen heen ook het onderzoekende en kritische karakter van het calvinisme bepaald. Verantwoordelijkheid vereist immers dat mensen zelf kritisch nadenken. Calvijn vroeg bijvoorbeeld van zijn volgelingen dat zij de Bijbel konden lezen en gaf zo een enorme stimulans aan de alfabetisering van de samenleving.
Voor Calvijn was het oude niet per se beter dan het nieuwe. Integendeel. Elke nieuwe ontwikkeling vroeg in zijn ogen om een open afweging, rationeel en moreel.
Is het dus toeval dat juist in landen met een calvinistische traditie als Nederland, de Verenigde Staten en Groot-Brittannië de democratie zo sterk is geworteld? Nee, want de basis voor een krachtige democratie ligt in verantwoordelijke, zelfstandige en geëmancipeerde burgers die maatschappelijke verantwoordelijkheid kunnen en willen dragen. Dat kernpunt in het denken van Calvijn is in Nederland door niemand sterker verwoord en in praktijk gebracht dan door Abraham Kuyper, de grote emancipator van de ’kleine luyden’.
Het gedachtengoed van Calvijn houdt zelfs verband met de opkomst van de moderne markteconomie. De socioloog Max Weber legde dat verband al meer dan een eeuw geleden vast in zijn befaamde Weber-these, die stelt dat de protestantse ethiek het kapitalisme bevordert. Hard werken en sober leven was in het calvinisme een bijbelse opdracht die dagelijks in praktijk moest worden gebracht. Geformuleerd in 21ste-eeuwse termen leverde dat ’investeringskapitaal’ op voor een gezonde economie.
Bekend is hoe Calvijn brak met het verbod op het vragen van rente op uitgeleend geld. Hij verzette zich fel tegen woekerpraktijken. Maar met geld verdienen en vooruitkomen in de wereld was in zijn rationele opvatting weinig mis, mits de winsten via herinvestering ook ten goede kwamen aan anderen en latere generaties. Geen excessieve zelfverrijking dus, maar ook geen onverantwoorde schuldopbouw. Het kortetermijnbelang van het individu is in de calvinistische traditie nu eenmaal ondergeschikt aan het langetermijnbelang van de samenleving.
Van dit morele uitgangspunt is het maar een kleine stap naar de huidige financiële en economische crisis. In de kern is dat immers ook een morele crisis, die is veroorzaakt door hebzucht, gelddenken en egoïstisch handelen, gericht op de korte termijn, door mensen en financiële instellingen die in hun streven naar alsmaar méér onverantwoord grote risico’s namen.
Als de kredietcrisis één ding duidelijk maakt, dan is dat de noodzaak om de morele ankerpunten in de economie te versterken. De lange termijn vraagt om een evenwichtiger financieel systeem zonder ’schuldbubble’ voor de volgende generatie. Het gedachtengoed van Calvijn kan daarbij, ook na vijfhonderd jaar, goede diensten bewijzen.
Dit Calvijnjaar is een goede gelegenheid om de blik op het calvinisme te verruimen naar wat het – in de woorden van Abraham Kuyper– ’nieuw schiep’. Calvijn zonder clichés heeft, met alle historische nuances die mogelijk zijn, blijvende betekenis voor onze samenleving.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (89)
Wat mij in dit artiken van JPB opvalt is dat Abraham Kuiper hierin wordt voorgesteld als de "Nederlandse Calvijn". Mede door het toedoen van deze geweldige Abraham was in 1886 de doliantie een feit waardoor de Gereformeerde kerk zich splitse in de Nederlands Hervormde Kerk en Gereformeerde kerken in Nederland.
Hoedemaker ging niet met Abrahan Kuiper mee. Hoedemaker hield niet van clubjes zodat hij koos voor heel de Kerk en heel het volk.
Het heeft bijna 120 jaar geduurd voordat men het gedachtegoed van Hoedemaker erkende en beide kerken zich weer herenigde tot de PKN ( Protestandse Kerk )in 2005. Politiek en Godsdienst blijft boeiend.
Kees Krul, Enkhuizen op 26-10-2009, 11:36
Sjonge-jonge, als je al die felle reactie leest dan moet je toch de conclusie trekken dat "het nederlandse volk" helemaal niet bestaat!
JD, K'wijk op 07-02-2009, 11:04
Balkenende houdt ervan pal te staan voor dingen, daadkracht te tonen. Daar gaat onmiskenbaar een bepaalde kracht uit. Maar toch neem ik hem maar half serieus. Want die daadkrachtige stijl kost ook wat. Die bereikt hij door de werkelijkheid – soms ontoelaatbaar – te versimpelen. Hij is geneigd daar ideologie van te maken.
Balkenende's afschildering van Calvijn als politieke vernieuwer is daarvan een voorbeeld. Binnenkerkelijk heeft Calvijn waarschijnlijk inderdaad bijgedragen aan modernisering maar de uitbreiding van die bijdrage naar het politieke vlak is te kort door de bocht.
Échte moderniteit is zelfkritischer.
Naud van der Ven, Zaandam op 23-01-2009, 16:53
Kijk naar Uw minister van Financiën meneer Balkenende..
De SCHULD BUBBLE die hij weer aan het bijvullen is zal voor de komende ( nabije) toekomst ook ons land de das om doen..
Jammer dat Particuliere banken het handje maar hoeven op te houden en ..Ta daahh..!! daar is het geld..en dat de leraren en zorginstellingen het voor de poorten van de hel moeten weghalen ..met mondjes maat
Hoe A sociaal kan je zijn als regering..
Misschien 1 Miljardje ?? voor de voedsel banken ..??
Kan je toch wel missen Wouter...??
Kun je zien voor welke werkgever Jij en J P aan het waken zijn..
Niet voor het volk
Maar voor de echte macht in dit land ( DE BANK).!
Rene Strobos, Groningen op 22-01-2009, 15:03
Jammer dat in dit artikel de geweldige betekenis van Calvijn onderbelicht blijft. Calvijn heeft grote invloed gehad in het Europa van de 17e eeuw, vooral in protestants-Nederland. Protestants-Nederland heeft dat gedachtengoed overgedragen aan Engeland en vanuit Engeland heeft het een blijvend invloed uitgeoefend op de Verenigde Staten. Zonder het Europese protestantisme uit de 17e eeuw en zonder Calvijn is het huidige Amerika ondenkbaar.
Alleen al daarom zouden we als Nederlanders een beetje trots moeten zijn op onze geschiedenis. Maar daar denken heel veel hedendaagse azijnpissers van vaderlandse bodem anders over.
Johan Kloosterman, Harlingen op 21-01-2009, 17:51
Calvijn. Wat wil JPB de inwoners van Nederland met dit artikel vertellen? Waarom heeft JPB het nodig als gereformeerde man zijn voorkeur hiervoor uit te spreken?
Ik heb toch altijd gemeend dat in Nederland kerk en staat is gescheiden!
Ik begin me zo langzamerhand zeer onbehaaglijk te voelen met een man als JPB als premier van Nederland.
Er zijn nl. meer oorlogen ontstaan door uitspraken omtrent het geloof (en het fanatiek uitdragen daarvan).
Meneer JPB zou u zich a.u.b. bezig willen houden met zaken als bijv. verantwoording afleggen betreffende de IRAK-oorlog?
werkhoven.ij, harlingen op 19-01-2009, 21:47
Aan de Nederduits gereformeerde kerk, die Calvinistische spruit in Zuid Afrika is oa de apartheid te danken, en op basis van Calvijn is ook de slavenhandel gerechtvaardigd. Fijne jongens die Calvinisten...
Tuyo, Utrecht op 19-01-2009, 16:13
we houden toch kerk en staat gescheiden !
corn., veendam op 17-01-2009, 18:28
Het in staat zijn grote internationals te bouwen is een calvinistische (on)deugd: Alle arbeiders tegelijkertijd de hoofden naar rechts en dan tegelijkertijd naar links, juist zoals de langeafstandsschaatsers doen met handen op de rug. Schaken, in zondagsontheiliging uit verveling geleerd, is een andere calvinistische ondeugd. Bij Joden ging dat zo op de sabbath...want schaken is geen werken.
kuijk, berchem op 17-01-2009, 15:08
Mijn C-factor is 33..... (beetje hoog vind ik)
dré oudman, appingedam op 14-01-2009, 23:58
Dit land;en wie is dat dan wel? Ja,weleens gehoord van Calvijn en Zwinglie. Eigenlijk meer van Maarten Luther. Op de kerkdeur rammen en je uitspreken tegen dogma's en religieuze onderdrukking. Beter een overtuigde ketter dan een gezapige gelovige. Heb ik iets aan Calvijn gehad. Geen idee. Mijn opvoeding lag nog in de moederschoot der Heilige Roomse Kerk. Niet verkeerd maar net als met een bevalling moet de vrucht zich losmaken van de moederschoot en de werkelijkheid van de wereld gaan ervaren. Mijn ouders en vele anderen hebben mijn gedachten en alles wat ik ben bepaald. Dank is op zijn plaats. Maar; Calvijn is en blijft een vreemde voor mij.
J.P.M. Ruitenberg, Binnenhof Grootebroek op 13-01-2009, 19:32
Vol verwachting zie ik uit naar de aankondiging van het Knoxjaar alhier...
Trudeau, Sarnia Canada op 13-01-2009, 19:30
Ik weet eerlijk gezegd niet goed wat ik met dit artikel aan moet. Het lijkt een combinatie van een soort wetenschappelijk artikel gecombineerd met wat algemeenheden. Er zitten ook nogal wat tegenstrijdigheden in. Ik moet zeggen dat ik echter "hard werken en sober leven" als boodschap wat mager vind voor een premier. Ik mis ambitie, "we gaan er flink tegen aan" en innovatiekracht. De lucht van het een hele week lang spruitjes eten thuis kwam me weer in de neus na het lezen van het stuk.....
Tony de Bree, Oegstgeest op 13-01-2009, 18:00
Calvijn mocht zeilen op zondag? En ik mocht niet voetballen of honkballen? Heb jarenlang een psychiater geraadpleegd en nu weet ik het dan eindelijk...
Trudeau, Sarnia Canada op 13-01-2009, 17:46
Calvinisme druist in tegen de stelregel van de leer van jezus, namelijk liefde, en daarom zouden mensen tegen Calvinisme moeten zijn .Het gaat erom dat God de liefde is.
Nicole uit Groningen
Nicole Dijkstra, Groningen op 13-01-2009, 14:43
Gelukkig is 't het Darwinjaar.
Ik word er namelijk niet graag aan herinnerd dat we met Balkenende niet in de jaren 50 maar zowat in de middeleeuwen zijn beland.
Stelletje Anti-Evolutionairen.
doortje, arnhem op 13-01-2009, 09:28
Hoewel het artikel opzich interessant is, is het verbazingwekkend dat onze premier hier op dit moment zijn tijd aan besteedt. Juist nu zijn er zoveel problemen waar hij zich mee bezig zou moeten houden: Zo vallen er bommen op Gaza, waar de lokale bevolking geen kant op kan. Door de financiele cursus komen wereldwijd steeds meer mensen in de knel. De Europese energietoeleveranties zijn onzeker en het maatschappelijke en duurzame klimaat in Nederland is ernstig aan verbetering toe. Het is te betreuren dat de leider van ons land filosofeert over het Calvijnjaar inplaats van te zoeken naar de oplossingen die we juist nu zo hard behoeven.
Emilie, Amsterdam op 13-01-2009, 09:23
Het calvinisme is een zegen voor dit land geweest! Het heeft ons de Gereformeerde Kerken opgeleverd, de Vrije Universiteit, de Anti-Revolutionaire Partij, de NCRV, Trouw ... jammer dat al deze instellingen tegenwoordig verlegen zijn met hun calvinisitsche wortels. Gelukkig hebben wij een premier die openlijk zijn sympathie voor Calvijn en zijn grootste 'discipel' Abraham Kuyper belijdt! Ik ondersteun hem hierin van harte en uit volle overtuiging. Laten wij teruggrijpen op het calvinisme en u zult zien: het zal weer zoveel beter met dit land gaan. Het (neo)calvinisme is hét antwoord op de uitdagingen van deze tijd. Dat zou Trouw moeten weten!
Gereformeerde, Midden des lands op 12-01-2009, 22:47
Kan men Calvijn van jodenhaat en antisemitisme beschuldigen? Hij wees het jodendom van het zogenaamde Oude Testament af ten voordele van het Nieuwe. Dit ten onrechte. De beelden en verhalen van de evangeliën zijn in hoge mate ontleend aan de eeuwen oudere teksten. Jezus was een gelovige jood. De eerste christenen in Palestina, Syrië, Egypte hadden geen evangeliën. Zij leefden met het godsvertrouwen van de profeten, van de joden in de ballingschap. Het ging Calvijn niet om het ras, niet om semieten, zoals dat wel voor de nazi's gold.
jac van dam, nijmegen op 12-01-2009, 22:44
Mij valt wel op dat de meeste zure reacties toch van de anti-Calvinisten komt.... Je moet een historisch persoon altijd zien als kind van zijn tijd, zo ook Calvijn. En dan valt er bij hem best iets goeds te ontdekken.
Calvin en Hobbes, Apeldoorn op 12-01-2009, 22:42
Balkenende vraagt ons om de grootste anti-semiet ooit, Calvijn, te eren? Walgelijk.
Egor van Elven, Rotterdam op 12-01-2009, 17:38
het aangeven en eisen van de dood van michel servet, het door zijn toedoen alleen al in geneve op de brandstapel brengen van twintig onschuldige mensen, zijn haat tegen alles wat joods was, zijn vervolging van goochelaars en wichelroeders, het tegengas geven aan godsdienstvrijheid, zijn veelwijverij en zijn alcoholmisbruik; dat alles maakt mij onpasselijk bij het lezen van bovenstaand epistel over jean cauvin.
mark van stramproy, hongkong op 12-01-2009, 14:31
Heel opmerkelijk deze steun van Balkenende en het CDA voor Calvijn. Hij is te beschouwen als een terrorist avant la lettre. Tegen verdraagzaamheid, tegen humanisme, tegen compromissen. Lijkt me heel dicht bij de denkbeelden van El Qajda en soortgenoten te komen.
Kunnen we dat nu ook in Nederland verwachten?
Jan, Bussum op 12-01-2009, 11:59
Hoewel het artikel interessant is, is het ongelofelijk dat premier Balkenende zijn tijd aan het Calvijnjaar besteedt, terwijl er zoveel meer urgente zaken spelen. Er vallen bommen op Gaza, waar de burgers geen kant op kunnen. De financiele crisis brengt bedrijven en hun medewerkers in de knel. Steeds meer mensen in ontwikkelingslanden duiken onder de armoedegrens. De energiezekerheid van Europa is onzeker en het maatschappelijke en duurzame klimaat in Nederland is ernstig toe aan verbetering.
Een uitleg van hetgeen Nederland aan Calvijn te danken zou in deze tijd geen hoofdzaak voor de premier moeten zijn, het zoeken naar oplossingen wel.
Emilie, Amsterdam op 12-01-2009, 11:44
Quote Balkie: "Bekend is hoe Calvijn brak met het verbod op het vragen van rente op uitgeleend geld."
Nou we zien de gevolgen vooral in de zo door JP geprezen democratieen in NoordAmerika en Europa.
Respect voor de moslims: geen rente berekenen.Ze laten zich niet afbrengen van hun eergevoel en eigenwaarde. Voor zgn "christenen" geldt: "Ik weet wat u doet, hoe u niet koud bent en niet warm. Was u maar koud of warm! Maar nu u lauw bent in plaats van warm of koud, zal ik u uitspuwen.U zegt dat u rijk bent, dat u alles hebt wat u wilt en niets meer nodig hebt. U beseft niet hoe ongelukkig u bent, hoe armzalig, berooid, blind en naakt. (Openb:3)
G. van Bennekom, Montfort op 12-01-2009, 11:07
In plaats van holle frases als ‘Calvijns gedachtengoed blijft relevant en actueel’ te debiteren, zou Balkenende er beter aan hebben gedaan dit soort stereotypen inhoud te hebben gegeven. Deste meer omdat hij ‘het clichébeeld van Nederland als een benepen calvinistiche land’ meent te moeten weerleggen met de woorden van een rooms-katholiek priester, Erasmus. En de door hem aangehaalde calvinist Marnix van Sint Aldegonde leverde alles behalve een bijdrage aan ‘het open en vrije karakter van de Nederlandse samenleving’. Integendeel. Maar goed, deze premier tracht de werkelijkheid wel vaker af te dekken door zich te bezondigen aan mythevorming.
Meopta, Nijmegen op 12-01-2009, 08:56
"Het gedachtengoed van Calvijn houdt zelfs verband met de opkomst van de moderne markteconomie. De socioloog Max Weber legde dat verband al meer dan een eeuw geleden vast in zijn befaamde Weber-these, die stelt dat de protestantse ethiek het kapitalisme bevordert."
Hoewel het mooi kan deze 'Weber-these' beter omgedraaid worden. Het protestantisme kwam met name op daar waar Europeanen al een belang hadden bij het verbreken van de pre-kapitalistische verbanden, de economische belangen van bepaalde groepen zorgden voor vruchtbare grond waar het protestantisme op floreerde.
Jan Wetering, Willemsluis op 12-01-2009, 08:56
Als een gepromoveerd academicus, notabene ex-deeltijdhoogleraar bij de VU, bij gebrek aan beter omhooggevallen tot MP, als moraliserend cultuurhistoricus gaat schrijven, mag je toch wel iets verwachten... Iets meer dan een bijelkaar-gegoogled stukje peptalk voor het gereformeerde volksdeel, vol mallotige statements en misunderstandings. Laat deze brave calvinistische borst maar eens met zijn eigen verantwoordelijkheid voor Irak verschijnen voor een parlementaire vierschaar - zonder vrees voor de brandstapel maar wel voor algemene hoongelach.
Oudeis, Zottegem op 12-01-2009, 08:56
Als ik dan toch het beleid van deze regering wil veroordelen, om zijn afgeknepenheid en zijn wil, om al het genieten in dit land terug te dringen (roken, drinken, koffieshop, paddo's, het terugdringen van reclame met een beetje bloot, etc.etc. etc., en ik mag het woord calvinistisch niet meer gebruiken vanwege frivoliteit van de man, dan stel ik voor het scheldwoord calvinistisch te vervangen door het nieuwe scheldwoord 'rouwvoeterig' het komt nl. op het zelfde neer, benepen, zuinig, veroordelend, onderdrukkend, etc. etc.etc.
Herman N., Amsterdam op 12-01-2009, 08:56
En was het Calvinisme in Noord-Amerika, dankzij zijn invloed op het ontstaan van de demokratie, dan ook verantwoordelijk voor het uitroeien van de Indianen en het terugdringen en marginaliseren van de overgebleven Indianen in reservaten? en natuurlijk voor het bestrijden van de natuurgodsdienst van de Indianen.
We kunnen veel zeggen over de Indianen, maar de Calvinisten waren ook geen lekkere jongens. (als variatie op het grapje van Hans Teeuwen: je kan veel zeggen over de Joden, maar de Duitsers waren ook geen lekkere jongens).
Herman N., Amsterdam op 12-01-2009, 08:56
Geeft Trouw nu ook al diavoorstellingen van Balkenende op zijn site?
Dennis, Babylon op 11-01-2009, 23:35
In het begin van de 17e eeuw had Nederland, dankzij alle nieuwe ingrediënten uit de hele wereld, de beste keuken van Europa. Toen het Calvinisme voet aan de grond kreeg moest het eten soberder, en vanaf dat moment stelde de Nederlandse keuken niets meer voor. De reformatie en de soberheid begon trouwens eigenlijk al vier eeuwen vòòr Calvijn, met de Waldenzen. Zij predikten al eeuwenlang tegen de rijkdom van de Rooms-Katholieke geestelijken. Toen de spilzieke renaissancepausen het echt veel te bont maakten en daarom op grote schaal aflaten en kardinaalsposities gingen verkopen kwamen de anti-Roomse krachten in Noord-Europa vanzelf op gang.
Hans, Amsterdam op 11-01-2009, 19:52
Ik neem me nu echt voor om de eigen teksten van Calvijn te proeven. Vooraleer iemand reageert en oordeelt moet die iemand dat natuurlijk ook al gedaan hebben. Kennelijk wordt Calvijn goed gelezen en ligt ie op menig nachtkastje!!!
Mooi.
wiljan45, rotterdam op 11-01-2009, 19:52
Ik ben niet verder gekomen dan: „Ik wil burger zijn van de ganse wereld”, schreef Erasmus." Welja. Meneer B, kent u het Joodse woord 'chutzpa'? Dat is wat dit is. U trekt een van de verklaarde tegenstanders van de reformatie bij uw eigen calvinisme en gaat er nog groots op ook. Echt, een gotspe. Nu weet ik pas echt wat voor ... ons land leidt. Vult u zelf maar in.
VNCcc, Amsterdam op 11-01-2009, 17:51
Als Calvijn nu leefde zou hij onmiddellijk CDA-er worden.
Jille Eilander, Eelde op 11-01-2009, 17:49
Wat hij verbaal uitkraamt in de media is hartverscheurend en zintuigtergend.
Wat hij schrijft is nog erger.
Kan de RVD deze man niet beter tegen zichzelf beschermen of is hij nu zo ver heen dat hij elke goeie raad in de wind slaat?
luca, utrecht op 11-01-2009, 17:49
Gerichtheid op eigenheid en een naar de wereld gekeerdheid passen bij Calvijn en bij de Nederlandse traditie. Die aandacht voor eigenheid zorgde voor voldoende weerbaarheid om datgene wat als waardevol werd beschouwd te verdedigen. Een open samenleving die zichzelf alleen maar als zoete inval laat gebruiken en weerbaarheid verwaarloost zal op termijn zijn openheid niet kunnen handhaven en zal invloeden toelaten die na verloop van tijd over die openheid heenwalsen. Dat valt nu te herkennen. Openheid en weerbaarheid zijn zo beide van belang. Door weerbaarheid af te doen als ouderwets en benepen zullen de openheid en vrijheid teloor gaan.
J.J. van der Gulik, Andijk op 11-01-2009, 17:49
De premier van Nederland die Calvijn verheerlijkt. En daarmee andersdenkenden tegen de schenen trapt. Dat is nog eens bevorderlijk voor de saamhorigheid in ons land!
Amynta van Maasland, Limburg op 11-01-2009, 17:44
Mijnheer Balkenende
Hartelijk bedankt voor uw gedegen artikel, waarin u tot mijn grote vreugde ook de lijn legt naar het gedachtengoed van Abraham Kuyper.
Ook de democratische tendenzen in de Dordse kerkorde (1618) (kerkregering) en de democratieën in Noord-Amerika en in Nederland zelf zijn mee het gevolg van Calvijns invloed. Met de opmerking dat de credietcrisis ook en vooral een morele krisis is, slaat u naar mijn idee de spijker op zijn kop. De overheid is de dienaresse Gods, ons ten goede; daaruit volgt een gecontroleerde macht en een vertegenwoordigende democratie. Daarin krijgt niet iedere anti-christelijke zijn zin. Bedankt Calvijn!
J. Elsinga, Ermelo op 11-01-2009, 17:43
De essentie van de betekenis van Calvijn ligt, zoals Balkenende terecht stelt, in de persoonlijke verantwoordelijkheid. Het is het op tot het bot ondervraagd worden naar je motieven. Samen met het irenische harmoniemodel van Erasmus heeft ervoor gezord dat in Nederland een unieke samenleving ontstond, waarin verdraagzaamheid en democratie voorzichtig konden ontluiken, tegen de verdrukking van het absolutistiche Europa in. In Nederland werden midden 16e eeuw al geen heksen meer vervolgd. Gewetensvervolgden vonden hier toevlucht. De verlichtingsideeen, zoals Jonathan Israel heeft aangetoond, zijn in Nederland ontwikkeld.
Mede dankzij Calvijn!
Jan Tump, Den Haag op 11-01-2009, 17:42
Bart van de Hulsbeek, 16:55
Wat deze mijnheer allemaal beweert liet me een beetje schrikken.
Calvijn de schuld geven van de Beeldenstorm, en zelfs een link leggen tussen hem en de 80-jarige oorlog?
Dus de inwoners van de Noordelijke Provincieën hadden niet voor zichzelf op moeten komen? Als die Calvijn er niet was, waren er een stuk meer katholieken? Zijn dit de conclusies die ik hieruit moet trekken? En vervolgens ook de profeet Mohammed in hetzelfde rijtje scharen als Hitler. Wat een bekrompenheid.
Historiciteit is het plaatsen van gebeurtenissen uit het verleden in de juiste context. Wat calvijn deed was geen uitzondering in die tijd.
Rutger Stans, Zwolle op 11-01-2009, 17:42
Het stelt niet bepaald gerust dat onze 1e minister niets dan goeds te zeggen heeft over een 'vernieuwende' fanaticus die andersdenkenden dood wenste (over Servet: "als mijn gezag ook maar iets waard is, zal ik niet toestaan dat hij levend vertrekt") en op de brandstapel liet eindigen.
Marco Niessen, Amsterdam op 11-01-2009, 17:42
Al wie Calvijn terecht de dood van Servet verwijt, moet wel bedenken dat hij al door de katholieke inquisitie in Vienne ter dood was veroordeeld. Brandstapels brandden in de zestiende eeuw overal in Europa. En navolgers van Calvijn hebben in 1903 de dwaling al toegegeven in een monument voor Servet.
Overigens: de stelling van Weber dat calvinisme kapitalisme voortbrengt is kort door de bocht. Er is veel kapitalisme met een heel andere bron (zie de Oost-Aziatische economieën van de late twintigste eeuw), en er zijn zeer calvinistische landen geweest als Schotland en Zevenburgen, die nooit een eigen kapitalisme hebben ontwikkeld.
Bram Heringa, Teteringen op 11-01-2009, 17:41
Nee JPB, niet “Dit land dankt zo veel aan Calvijn”maar “NL kan Calvijn zo veel verwijten”(Zie onderst. reacties), zoals NL jou veel kan verwijten: een discriminerende (ouderen, alleenstaanden, bijstandsgerechtigden) niet-sociale politiek die funest is voor degenen die het, op welke wijze ook, slechter hebben getroffen dan jij; wat in jouw visie kennelijk niet kan: ik weet nu van wie jouw woorden “Eigen verantwoordelijkheid”komen, incl. de afbraak van het sociale zekerheidsstelsel door twee CDA-ministers: de rechten verkleinend en de plichten vergrotend: op naar een elite met een onderklasse van (werkende) armen aan de bedelstaf: eigen schuld!
Cornel, A. op 11-01-2009, 17:37
Geachte redactie,
Onze minister-president heeft alleen maar positieve invloeden van het calvinisme genoemd. Zo noemt hij als gevolg van het calvinisme een sterker verantwoordelijkheidsbesef en koppelt dit aan het klassieke zelfonderzoek uit het oude avondmaalsformulier. Het is algemeen bekend dat vroeger en soms nog wel mensen dit als een loodzware last ervaren hebben. Misschien wordt tegenwoordig op deze zwaarmoedige kant van het calvinisme te veel nadruk gelegd en als reactie daarop heeft hij dit aspect niet genoemd.
Overigens een aanwijzing aan de redactie. De afbeelding bij dit artikel is niet het portret van Calvijn, maar van Luther
J. Wilpshaar, Stadskanaal op 11-01-2009, 17:37
Doe mij maar Darwin.
EN JP; alles gebaseerd op een heilig boek is per definitie in de echte wereld van geen belang, hoe het denken en doen van gelovigen ook door de eeuwen heen is gecultiveerd of opgedrongen aan anderen.
Fijn dat er heel af en toe iets medemenselijks uit geloof is voortgekomen maar dat weegt niet op tegen de ellende die religie met zich meebrengt (zie Calvijn) Als je haatzaaien aan wil pakken begin dan bij religies. Graag politiek zonder geloof en denk eerst eens na voor je Calvijn een veer in zijn dooie reet stopt. Zonder geloof kun je namelijk wèl functioneren.
Lucifer van der Hoogte, Tilburg op 11-01-2009, 17:36
Sinds George W. (JPB's politieke en persoonlijke vriend) kijken we er niet meer van op dat een intellectueel vedergewicht het ver kan schoppen, en niet tot ieders heil... Maar sinds wanneer moet een intellectueel lichtgewicht ( die VOC-mentaliteit..!) met elk mallotig schrijfsel weer dwangmatig bewijzen dat hij alleen bij volstrekt gebrek aan gewicht omhoog gevallen is en daar voorlopig blijft zweven? Had de redactie hem niet voor de malle pretentie van dit dwaze stuk kunnen behoeden? U bent toch niet alleen elkaars christelijke broeder maar ook verstandige hoeder?
Nemo Oudeis, Grathem op 11-01-2009, 17:32
Misschien is een deel van het cynisme wat we in de politieke en journalistieke wereld terugvinden wel terug te leiden tot het mensbeeld dat Calvijn erop nahield: "Our nature is not only empty of all good, but also full of all evil, an evil that cannot be ide. It is "like a burning furnace, flaming and sparkling, or a spring endlessly gushing out water"
Alan Milchman, Alan Rosenberg, "Foucault and Heidegger", p.274
Tuur Demeester, Antwerpen op 11-01-2009, 17:32
Wat een hoop bekrompen reacties. Tuurlijk is het populair, en niet helemaal fout, om te schrijven over de afschuwelijke dood van Servet. Maar je gaat dan wel voorbij aan andere kanten van Calvijn, die zeker geen massamoordenaar was.
Piet de Boer, Leeuwarden op 11-01-2009, 00:59
Misschien komt Ephimenco's ongelukkigheid wel doordat hij één ding over het hoofd ziet: de onmenselijkheid en duivelse kwaadaardigheid van Hamas. Verwoeste vrouwen- en kinderlevens kunnen Hamas helemaal niets schelen. Het neemt alleen genoegen met de totale vernietiging van de joodse staat. Regeren in Gaza is voor Hamas helemaal geen eindstation. Hamas dwingt vrouwen zoveel mogelijk nieuwe jihad-strijders te baren. Hamas intimideert en manipuleert alles en iedereen, ook buitenlandse onderhandelaars en waarnemers. Het liegt en bedriegt alles bij elkaar. Met de zegen van Allah! En verdient daarom niet anders dan de totale vernietiging.
Dick Kraaij, Alphen aan den Rijn op 11-01-2009, 00:58
JP Balkenende memoreert: israel begaat geen oorlogsmisdaden en in Gaza is geen humanitaire crisis (het valt allemaal wel mee!) Dat de UN, UNRWA en het Rode Kruis daar anders over denken komt omdat zijn natuurlijk geindoctrineerd zijn door hamas en daarom hoeven we dat niet serieus te nemen en gaat over tot de orde van de dag. Zoals het NOS journaal zo mooi in beeld bracht: nederland op de schaats en boerenkool met worst is niet aan te slepen met dit mooie maar koude winterweer.
calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn, gaza, calvijn... slaap zacht.
renato schmidt, breda op 11-01-2009, 00:56
Een land wat nog meer te danken heeft - naast de onvolprezen V.O.C. - aan deze stijle griezel is Zuid-Afrika. Zuid-Afrika ? Ja zeker: Zuid-Afrika. Er bestaat een rechtstreeks en oorzakelijk verband tussen Calvijn en de Apartheid. De Dutch Reformed Churches hebben indertijd altijd graag zorg gedragen voor een theologische back-up van dit gedachtengoed.
Maria van Empel, Balkum op 11-01-2009, 00:55
Als je dit nuchter wilt bekijken en je gaat er vanuit dat Israel het volk van God moet zijn en je ziet hoe die zich tegenwoordig ernstig misdragen dan is het geen wonder meer dat het calvinisme met de visie over een of ander volk van God dat zich onwaardig aan zijn eigen God betoont, mee de prullenmand in kan.
Wim Hamhuis, Enschede op 11-01-2009, 00:55
Redactie, op deze site een reactie van Beatrix van Oranje.
U en ik weten dat zij in haar functie als Koningin, geen uitspraken mag doen, zoals bovenstaand.
Dus wie geeft zich voor haar uit?
Dit kan vervelende gevolgen hebben voor u.
Martha de Vor, Purmerend op 11-01-2009, 00:54
Het omgekeerde is waar. De kredietcrisis is grotendeels crisis van rentedragend kapitaal. Calvijn brak het verbod op het vragen van rente, waardoor het rentedragend kapitaal kon ontwikkelen. Calvijn is daarmee 1 van de ideologische pioniers geweest voor de ontstane kredietcrisis. En ook is het grootste deel van de gemaakte winsten opnieuw geinvesteerd en heeft de schuldenbubble veroorzaakt. Geld verdienen uit geldbezit met sparen om te kunnen accumuleren overgoten met een sterk individualistisch wereldbeeld is de perfecte ideologische mix van kapitalisme. Calvijn zal sterven als we het kapitalisme overwinnnen.
hugo gietelink, amsterdam op 11-01-2009, 00:54
Frappant dat de premier die oorlog voert tegen de intolerante, stenengooiende Taliban zelf de lof zingt van een intolerante, stenengooiende fundamentalist als Calvijn:
"God zou alle vogelwichelaars, goochelaars, raadplegers van beschermgeesten, Dodenbezweerders, aanhangers van magie en tovenaars veroordelen tot de doodstraf. En [...] God bepaalt dat Hij 'Zijn gezicht tegen eenieder zal richten, die personen volgen die beschermgeesten hebben of toveren' zodat zij afgesneden zullen worden van Zijn volk, dan beveelt Hij dat zij gestenigd zullen worden."
(Wikipedia)
Ik rest mijn kaas.
Han Jus, Bohemen op 11-01-2009, 00:54
Dit is nou precies de reden waarom zovele Katholieken zich niet meer herkennen in het CDA!
Han, Den Helder op 11-01-2009, 00:46
Het valt me op hoe weinig mensen hier de regels van goede communicatie kennen. Met ongegronde argumenten komen, op de man spelen (en niet op de feiten) met name op JPB. Menigeen noemt de clichebeelden van Calvijn. Daarmee bevestig je het artikel alleen maar. Mensen die slechts voor het hier en nu leven. 'maar goed: een ieder lette vooral op zijn eigen gedrag". Wie daartoe in staat is, is al Calvinistischer dan hij/zij denkt. En zo niet...... dan lijk je op een mens die zichzelf net in de spiegel heeft gezien, maar nu al weer is vergeten hoe hij eruit zag.
Dus: kom op en laat zien dat je ook steekhoudende tegenargumenten hebt!
jcj, wierden op 11-01-2009, 00:44
Calvijn ... de man die tegenstanders verzoop in het meer van Geneve. Nu opeens het boegbeeld van democratie, openheid en ruimdenkendheid. Laat me toch niet lachen. Dit noemen ze ook wel 'geschiedsvervalsing'.
voorheen calvinist, Groningen op 10-01-2009, 23:18
Wat we aan Calvijn te danken hebben is een verzuilde en verscheurde samenleving. Oja en natuurlijk ook de beeldenstorm, de moord op vele katholieken en indirect ook de tachtigjarige oorlog.
Zoals Balkenende schaamteloos selectief omgaat met het verheerlijken van Calvijn en zijn verwerpelijke denkbeelden, zo kan ook Mohammed of zelfs Hitler nog wel ergens betrapt worden op een sterke kant.
Ik vind dat de eerste minister met dit artikel de bijl aan de wortels van onze seculiere staat legt. Hij veronderstelt dat Calvijn de basis vormde van onze maatschappij en economie en zijn gedachtengoed de oplossing is van de kredietcrisis. Schandalig.
Bart van de Hulsbeek, Utrecht op 10-01-2009, 16:55
Wat is iedereen sinds het slechter gaat met de graaierijen toch opeens verschrikkelijk braaf.De laatste zinnen van Balkenende ben ik het helemaal mee eens, maar meneer is al zo'n 8 jaar premier, heeft alles zien gebeuren met die graaierijen, kende de achtergronden dronk een glas deed een plas en liet de zaak zoals die was. Hij is een zeer verantwoordelijk voor wat er op financieel gebied is gebeurd. Hij gebruikte het woord "verantwoordelijk" vele keren en Calvijn heeft ook veel met "verantwoordelijkheid". Dus geef antwoord: waarom heb je niks gedaan Balkie en kom je nu met je mooie verhalen? Wat denk je zelf goed te kunnen maken?
Jaap Punter, Roermond op 10-01-2009, 16:54
Mag ik even overslaan?
Kan niets vinden in het artikel wat mij aantrekt. Nadat ik zag wie de schrijver was, begreep ik ook meteen waarom het artikel zo uitbundig is. Straalt geheel van de man af, terwijl hij beter echt zou moeten nadenken wat goed is voor Nederland.
Als Katholiek, welke veel met andersdenkenden omgaat, kan ik me niet in die lovende woorden vinden. Doet me eerder gruwelen en zoals al eerder vermeld, sloeg ook mij de kou om het hart toen ik zag wie het geschreven had.
Begrijp echter nu wel beter de manier waarop de schrijver altijd naar voren treedt.
Janusz Krupa, Zuid Holland op 10-01-2009, 16:14
En toch, minister-president, was ook Calvijn naast al dat harde werken een christen die naastenliefde hoog in zijn vaandel had staan. Een valse profeet zoals u hoort niet met deze man te pronken.
Richard, Amersfoort op 10-01-2009, 16:13
Eng dat de schrijver zo over Calvijn denkt. Zéker gezien zijn openbare functie.
Janusz Krupa, Zuid Holland op 10-01-2009, 16:13
Het stuk is bijzonder oppervlakkig, het handelsmerk van JPB. Calvijn zei dat God niet te kennen was, en dat ben ik geheel met hem eens. Die opvatting relativeert elke godsdienst. En het zet vraagtekens bij elke stellige uitleg van de Bijbel. Hierdoor is Calvijn vooral een socioloog die de verantwoordelijkheid voor wat de mens van deze aarde maakt, bij de mens zelf legt. Vandaar ook zijn pleidooi voor de democratie. Ik vind dat JPB te weinig doet aan het verbeteren van ons onderwijs. Dat zou voor mij een reden zijn om JPB weg te sturen.
Timmermans, Coevorden op 10-01-2009, 16:13
Sinds wanneer heeft Nederland een democratische traditie ? De topmannen (per zuil) regelden het wel voor iedereen. Een trekje dat je in dit kabinet ook duidelijk ziet. De benoemingen komen nog steeds uit een klein elkaar benoemende groepje partijtijgers. 2% vd bevolking is nu lid van een partij wv 10% actief. In die groep worden de baantjes verdeeld. Toevallig worden er nu veel PvdA burgemeesters benoemd. Nederland is het enige Europese land met een benoemde burgemeester en "we" zijn er nog trots op ook. Zowat alle functies die er toe doen zijn in Nederland (in feite) benoemingen. Ga maar eens na. Zelfs de regering wordt hier niet gekozen.
Fred, Den Haag op 10-01-2009, 16:12
Sommigen denken aan Michael Servet, anderen aan de rechteloosheid van de katholieken, ik aan de vele heksen die op aanklagen van Calvijn op de Geneefse brandstapels terechtkwamen. Ja, die Calvijn was echt een fijne man, nog een graadje erger dan de toch al onverdraagzame Luther. Niet alleen beneden de grote rivieren heeft men bedenkingen tegen deze twee bigotte voormannen. Als we een Nederlandse held van 500 jaar geleden nodig hebben stel ik Erasmus voor.
M.Nieuweboer, Moengo Suriname op 10-01-2009, 16:12
Volgens mij hebt u expres het portret van Luther door Cranach geschilderd in 1529 geplaatst bij een artikel van J.P. Balkenende over Calvijn! Zoveel studie als de illustraties-uitzoeker heeft gemaakt van de portretten van Calvijn (er stond nb in Letter en Geest wèl een portret van die magere baarddrager) zoveel studie lijkt mij J.P. gemaakt te hebben van zijn onderwerp.
Wel maakt uw verzameling artikelen heel duidelijk hoe moeilijk het is een eensluidend oordeel te hebben over iemand die meer dan 500 jaar geleden is geboren. Dat is zeer lovenswaardig! Maar de schoenmaker JP moet maar bij zijn leest blijven.
C.W. Oorthuys, Dieren op 10-01-2009, 16:10
Waarom een foto van Luther bij een artikel over Calvijn?
P.Berghoef, Rotterdam op 10-01-2009, 16:10
Ik vraag me onder meer af hoe Calvijn de Solus Christus te verenigen met zijn idee dat hij degene was die door God geroepen was om de waarheid te verkondigen en de plicht had om deze waarheid te verdedigen, net als eens de oudtestamentische profeten dat hadden gedaan.
En ook welk deel van het gebod "gij zult niet moorden" hij niet begreep toen hij over Michael Servet "Si venerit, modo valeat mea autoritas, vivum exire nunquam patiar" zei en er vervolgens inderdaad voor zorgde dat Servet levend werd verbrand.
Het enige antwoord dat ik o.m. deze vragen kan bedenken, is dat Calvijn niets anders dan godsdienstwaanzinnige nr. zoveel was.
G. Janssen, Nijmegen op 10-01-2009, 14:50
Weber stelde niet zozeer dat hard werken en sober leven een roeping was voor calvinisten, dat gold immers ook al voor Lutheranen en joden, maar dat dit een uitweg bood voor de existentiële angst voor de dood die de predestinatieleer inhield. Maatschappelijk succes als bewijs voor het uitverkoren zijn. Eén historische nuancering wil ik ook nog aanbrengen, de ketterverbranding van Servet die in Genève op last van Calvijn plaats had.
Abraham Kuyper lijkt me een geschiktere kandidaat om te herdenken dan Calvijn.
rico, rotterdam op 10-01-2009, 14:36
Nou, wat moeten wij Calvijn dankbaar zijn zeg, ik lees bijv. op "zijn" wikipedia-pagina: "In zijn institutie werden de Joden door Calvijn zelfs de allerheftigste vijanden van Christus zelf genoemd". Is JPB het daar ook mee eens?
Bert Hapema, Aalten op 10-01-2009, 14:35
Heeft dit land niet meer aan Coornhert, Menno Simonsz, Camphuysen etc. te danken, JPB? Dat waren de ware verdedigers van de religieuze tolerantie, de humanistische traditie en het gewetensvolle kapitalisme. Vergeet JPB niet al te gemakkelijk dat de Calvinisten, eehn minderheid van de bevolking(!), niet alleen de doopsgezinden, de antitrinitariërs en vooral de roomsen een eeuw lang hardvochtig vervolgd en onderdrukt heeft en later gemarginaliseerd? Dat de calvinistische traditie in UK en USA weinig en in Scandinavië helemaal geen invloed had op de democratisering? Dat het calvinisme vijandig was aan alle levensvreugde(maar de kat
Ben Zot, Zottegem op 10-01-2009, 14:35
Hier in Brabant denken wij heel anders over uw zogenaamde held. Wij vinden het een zeer foute man. Maar ja, dat vinden wij ook van het vijandelijke koningshuis, de Oranjes. Nog steeds plukken wij de vruchten van de "bevrijding" door de Prinsen. Wat zouden wij toch graag nog eentiende betalen. Nu betalen we 70 % aan de roofridders in Den Haag.
Rowy, Tilburg op 10-01-2009, 14:33
Zou JPBalkenellende ook het modelstaatje Geneve zoals Calvijn dat schiep als voorbeeld voor ons land zien ? Compleet met de brandstapels voor andersdenkenden ?
mans, marseille op 10-01-2009, 14:33
Voor mij als limburger is Calvijn het teken van hoolandse onderdrukking. Dus JP, kijk eens wat verder dan de hollandse grenzen. Dit artikel is net zo beledigend voor niet protestanten als uw opmerking mbt de VOC mentaliteit. De VOC heeft geen glorie gebracht voor Limburg; alleen maar geweld.
limburger, heerlen op 10-01-2009, 14:32
Calvijn & michael servet: godsdienst maakt veel kapot. En ook dat gebeurt tegenwoordig nog veel.
zotter, zottegem op 10-01-2009, 14:32
Dit land dank zó weinig aan Jan-Peter Balkenende...
Beatrix van Oranje, Huis ten Bosch op 10-01-2009, 14:31
Is JP alleen premier voor half Nederland? Katholieken waren uitgesloten van openbare functies, pas vlak voor 1900 kon de eerste katholieke fractie worden gevormd. (Kiesrecht voor vrouwen was er toen nog steeds niet.) Dit terzijde: Met het geschiedkundig sausje is bijzonder zuinig (soberheid?) geschonken: NL is een democratie. In Nederland waren Calvinisten aan de macht, we danken democratie aan Calvijn. Waar het stuk werkelijk om draait is een betoog voor meer ruimte voor Calvinisme in de samenleving, (met het glazen-bol-argument dat het de kredietcrisis voorkomen en kan haar nu ook oplossen). @Ben Zot, ik ben minder onder de indruk.
Klaas Roodenburg, Zeist op 10-01-2009, 14:30
Ik kom uit het ooit katholieke Noord-Brabant, en daar hebben we heel weinig boodschap aan Calvijn.
J van Hoof, Eindhoven op 10-01-2009, 14:30
Waarom lees ik in dit artikel niets terug over vervolging van 'ketters' de executies van andersdenkenden (met als bekendste voorbeeld de executie van Michael Servet), zijn ziekelijke ideeen over dat op aarde net zo geleefd zo moeten wordern als in de hemel, wat inhield dat andersdenkenden werden gestraft.
Oh, wat hebben wij veel te danken aan deze man! Schandalig hoe Balkenende feiten niet vermeld en als JPB echt denkt dat deze man, een goed man was, dan is er iets grondig mis met hem. Wil JPB terug naar hoe het was in de de tijd van Calvijn, net zoals hij de V.O.C. mentaliteit terug wil?
Bas v G, Amsterdam op 10-01-2009, 14:29
Levensgevaarlijke mannen ziet deze mp als voorbeeld zeg, Calvijn (orhodoxe protestant, vrouwen achter het aanrecht) en Abraham Kuyper, die te vergelijken is met de wat agressievere versies van Osama Bin Laden. Nee, nederland is een echte open samenleving aan het worden.
Jan Slotboom, Dieren op 10-01-2009, 14:27
Treurig dat we in deze tijd gaan terug vallen op een 'denker' die 500 jaar geleden leefde. Hij schijnt aan de wieg te hebben gestaan van de parlementaire democratie, die nu op zijn eind loopt. Je kan ook zeggen dat hij het 'meten met twee maten' introduceerde. Tolerant naar eigen achterban, de brandstapel voor de rest. Nog steeds blijven we vasthouden aan het idee, dat we geschapen zijn door iets buiten onszelf, een God, die verkiest en veroordeelt. Dat verschaft ons een excuus, een alibi, om niet zelf verantwoordelijk te zijn, want als je dat bent, zet je iemand niet op de brandstapel, en speculeer je niet met andermans spaargeld.
Piet Vernooy, Amsterdam op 10-01-2009, 14:27
Smakelijk gelachen om deze schaamteloos selectieve geschiedsschrijving en vervolgens nog eens aan die arme Servet gedacht. Als deze nare en bekrompen fanatiekeling de inspiratie voor onze premier is wordt het me koud om het hart. Elders in deze krant vergelijkt iemand Calvijn zelfs met Obama. Hitler lijkt me meer op zijn plaats.
de witt, deventer op 10-01-2009, 14:17
Zou het mogelijk zijn dat Calvijn achterhaald is? Zouden de Calvinisnten kunnen overwegen hoe weer tot eenheid te komen met de aloude Moederkerk (Una, Sancta, Catholica, Romana)? Heeft ons aller Heer Jezus Christus niet gezegd dat Hij wil zijn "één Herder met één kudde"?
Laten we vooral voor elkaar bidden.
Jan Leechburch Auwers
Jan Leechburch Auwers, Tegelen op 10-01-2009, 14:16
Wat leuk het portret van Luther bij dit artikel over Calvijn in de krant te zien!
Ik vind Luther namelijk veel vrijer van geest dan Calvijn.
Gert Ruijer, Hilversum op 10-01-2009, 13:24
Als JPB dit stuk zelf geschreven heeft (en niet zijn jongste bediende van de VU), neem ik mijn ijsmuts (en hoed en pet) voor hem diep af. Knap stukje geschiedensinterpretatie ter meerdere glorie van Calvinus en JPB en CDA. Calvijn als de eerste en JPB (hopelijk) als de laatste van de christelijke salafisten. Want wat een naargeestige ellendeling was die Calvijn die het tolerante Geneve wilde hervormen tot een theocratische heilsstaat en daarvoor de ietwat andersdenkende Servet op de brandstapel zette en ieder die in G. zijn salafistische Institutiones niet onderschreef wilde uitbannen. Net als JPB.! (wordt vervolgd)
Ben Zot, Zottegem op 10-01-2009, 04:25
Blanco, zonder de naam van de auteur te kennen, begon ik te lezen. De passage over het 'calvinistisch snoepen' wekte wantrouwen. Hier was iemand bezig uit Calvijns gedachtengoed wél het zoete maar niet het zure weg te pikken. Aldus: "Het net begonnen Calvijnjaar biedt volop mogelijkheden om (-) hardnekkige stereotypen te doorbreken."
Gaandeweg werd zonneklaar waar de schrijver op uit was: het lozen van Calvijns pessimistische mensbeeld. Maar daarmee verdwijnt het hart uit zijn interessante leer.
Toen las ik de naam van de schrijver. Gelijk zag ik een raceauto brullend wegrijden, Calvijn achterlatend in een wolk van gore uitlaatgassen.
Egbert Bömers, Apeldoorn op 10-01-2009, 04:22
Volgens mij plaatst u een afbeelding van Luther bovenaan dit artikel.
Nu de betekenis van Calvijn:
Calvijn is van immense betekenis geweest voor de vorming van de parlementaire democratie. Hier in Nederland, en in Engeland via de puriteinen. Ouderlingen kregen de parlementaire macht om de predikant weg te sturen. Dat heeft het denken over de parlementaire democratie gestimuleerd.
Calvijn was niet de zuurpruim, zoals hij wordt afgeschilderd. Hij zeilde op zondag op het meer van Geneve.
Het calvinisme heeft van Calvijn, vooral in de 18e en 19e eeuw, een karikatuur gemaakt. Zijn woord kreeg meer gezag dan hij ooit goedgekeeurd zou hebben.
Jan Tump, Den Haag op 10-01-2009, 04:21
Plaats een reactie
Stuur artikel door