Ga direct naar de content

Podium
16 februari 2008
Cas Wouters, socioloog aan de Universiteit Utrecht

Plasterk ziet seksuele spoken (opinie)

Politici debatteren over uitwassen en baseren daar het beleid op.  

De ’geseksualiseerde jeugdcultuur’ die minister Plasterk zorgen baart, komt slechts sporadisch voor.

In de emancipatienota ’Meer kansen voor vrouwen’ liet minister Plasterk zich onlangs bezorgd uit over de ’geseksualiseerde jeugdcultuur’. Al schrijft de minister dat sommige vrouwen die seksualisering als een bevrijding ervaren, toch ligt de nadruk veruit op de negatieve kant ervan.

Uit verschillende recente onderzoeken blijkt dat groepsverkrachtingen, loverboys, ongewenste seks via internet en meer van dergelijke uitwassen beperkt blijven tot de rand van de samenleving. De overgrote meerderheid van de jeugd is daar niet bij betrokken, noch is er sprake van moreel verval.

Wie op grond van uitwassen onder kleine randgroepen vreest dat er iets ernstig mis is met de seksuele moraal van de Nederlandse jeugd, is bevangen door morele paniek. Dat geldt vooral voor autoriteiten die uitwassen aan de rand willen aangrijpen om er algemeen beleid op te baseren. Het gaat om ouderen die vrezen de controle over jongeren te verliezen. Hun angst lokaliseren ze bij de jeugd: die kan vast geen ’nee’ zeggen tegen de nieuwe verleidingen.

Al meer dan een eeuw – vrijwel iedere keer nadat het emancipatieproces van jongeren, vrouwen en seksualiteit in een versnelling raakte – steekt dit angstig wantrouwen de kop op.

De Roaring Twenties bijvoorbeeld gaven zo’n versnelling te zien. Meisjes van goeden huize onttrokken zich toen aan het ouderlijk toezicht door naar openbare danslokalen te gaan. De morele opwinding daarover was zo heftig dat de regering een onderzoek liet instellen. De auteurs van het dansrapport stelden voor om jongeren en vooral meisjes te beschermen door elk danslokaal te voorzien van toezichthoudende dansmeesters. Vertrouwen in hun zelfbeheersing ontbrak, immers: ’haalt men de tucht weg, dan spuit de seksualiteit naar buiten’. Die reactie op de seksualisering van het dansen doet nu belachelijk aan.

Een ander moment, minder lang geleden, was in 1984, toen een ministeriële nota over seksueel geweld zich keerde tegen pornografie en tegen het ’proces van pornografisering in de media, in de reclame en in de zogenaamde massalectuur’. Emancipatie was wel oké, maar de bijbehorende seksualisering niet. Door seksualisering en emancipatie (van vrouwen en hun seksualiteit) zo lijnrecht tegenover elkaar te stellen, is het vrijwel onmogelijk ze te zien als twee deelontwikkelingen in hetzelfde proces.

De nota over seksueel geweld had dezelfde status als het regeringsrapport over het dansvraagstuk uit 1931 en als de recente emancipatienota van minister Plasterk. Alle drie geven namens de regering uiting aan bezorgdheid over de jeugd te midden van processen als seksualisering, informalisering en democratisering. De drie rapporten bieden zicht op drie momenten van versnelling in die processen: naarmate vrouwen en jongeren zich aan het machtsoverwicht van mannen en ouderen/ouders onttrokken, werden de omgangsvormen informeler en erotischer of seksueler.

Het zijn overgangsperiodes met snel opschuivende vrijheidsgraden en wellustgrenzen. En telkens bleken veruit de meeste vrouwen en jongeren in staat zichzelf te beschermen, dwang te vermijden en te koersen op wederzijdse instemming overeenkomstig het principe dat ’nee’ vóór gaat. De basis van die zelfbescherming ligt thuis, in een opvoeding gericht op het stimuleren daarvan.

Vanwege het directe verband tussen vrouwenemancipatie en seksualisering zullen pogingen om de seksualisering in te dammen al gauw de vrouwenemancipatie aantasten. Het lijkt daarom effectiever het beleid te richten op het ondersteunen van ouders. Zij kunnen hun kinderen stimuleren vrijmoedig en gezaghebbend ’nee’ te zeggen.

Minister Plasterk, daarentegen, wil jongeren beschermen tegen uitwassen van seksualisering door ouders te ’ondersteunen bij het stellen van normen of grenzen’. Hier ligt de nadruk eenzijdig op repressie: ouders steunen hun kinderen te leren gehoorzamen.

Toch heeft leren gehoorzamen maar voor betrekkelijk kleine groepen probleemjongeren prioriteit. Voor de overgrote meerderheid is doortastende zelfsturing belangrijker. Dit beleid is dus gericht op de rand terwijl het als algemeen jeugdbeleid wordt gepresenteerd.

Onlangs is de EO begonnen met een serie over zeven jongeren die 40 dagen lang aan seksuele onthouding doen en zo ten voorbeeld worden gesteld aan de jeugd. In een persconferentie zei de directeur van de EO dat seks „een consumptieartikel is geworden. Meisjes geven hun lichaam weg voor een breezer.” Later bleek uit een onderzoek van dezelfde EO dat 84 procent van de respondenten zegt seksueel trouw te zijn.

De moraalridders die in de nota ’Meer kansen voor vrouwen’ aan het woord komen doen weinig anders dan de EO: ze baseren hun morele verontwaardiging op misstanden aan de rand en suggereren voortdurend dat ze voorkomen in het hele land. Vallen ze door de mand, dan zet de angst die ze aanbliezen zich om in wantrouwen jegens hun gezag – een averechts effect. Vertrouwen komt te voet en gaat te paard.

Ook loze dreigementen met ’keiharde maatregelen’ stimuleren een gezagscrisis. Zo opperde minister Rouvoet onlangs het plan om de televisievertoning van een al 35 jaar beroemde pornofilm te verbieden. De jeugd leren gehoorzamen was hem niet genoeg, nee, hij wilde hen ook de mogelijkheid ontnemen om niet te gehoorzamen.

Dit preventief ingrijpen tot achter de voordeur vloog collega Plasterk naar de kee. Hij beet terug dat daarvan geen sprake kan zijn. De winnaar is ’Deep Throat’, de gezagsdragers leden gezichtsverlies.

© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.

Reacties (12)

Eerlijk gezegd zie ik de huidige bewindslieden nietsanders doen dan op diverse dossiers op hun ministeriële "bek" gaan.De C van beide christelijke partijen wil zoveel invloednemen op de samenleving dat het eerder lachwekkendis dan geloofwaardig.De politiek moet zich eens bezighouden met zakenwaar ze voor zijn aangesteld,en niet met zaken waar-van zij denken dat ze voor zijn aangesteld,dan zijn weal een heel stuk verder.Maate men zich in Den Haag maar zo druk over de fun-damentele grondrechten zoals bescherming van deprivacy.Nu begint NL beetje bij beetje een politiestaat te worden en dat allemaal voor z.g veiligheid.

Hans, Maastricht op 26-02-2008, 12:01

Het grote probleem lijkt mij niet de seksualisering zelf, maar de rol die vrouwen hierin mogen spelen. De pimpvideo's waarop wordt gedoeld, degraderen jonge vrouwen tot gewillige hoeren die niets anders kunnen dan mooi zijn en zich laten nemen. Dat is het probleem. Ik denk niet dat Nederlanders na programma's als 'Seks voor de Buch' nog snel geshockeerd zijn en dat niemand derhalve wakker ligt van Deep Throat. Het probleem is slechts de ongelijkwaardige rol van man en vrouw. Alsof de zwarte man die zich onderdrukt voelt, een ander (de zwarte vrouw) moet onderdrukken om eigen status (als pimp) te verwerven.

henk, den haag op 25-02-2008, 15:20

De Deep Throat discussie bestaat niet echt. Het is een monoloog vanuit de zogenaamd kritische jaren '60 generatie, gericht naar het nauwelijks reagerende Christelijke volksdeel. ...Jasper, Arnhem, (16-02-2008, 10:26 uur)lol!!!geeft ook aan wat het intellectuele nivo is van de nederlandse tv.Blijft nog wel de vraag hoe dat zit met een gratis 24 uur per dag pornokanaal zoals digitenne je dat voorschotelt.Verder was ik het ook erg eens met het vervolg van Jaspers verhaal.

niels, groningen op 24-02-2008, 13:05

Wat gaat er toch door het hoofd van zo'n "Volmaakte heilige van alle aardse geneugten ""bevrijde"" ziel" bij het zien van een erotisch getinte video-clip/film ?.Zal het de frustratie zijn wat men zelf allemaal heeft moeten opgegeven voor ZIJN/HAAR moraal?.Dat er meteen naar verboden moet worden gegrepen. Waarom grijpt men niet naar de eigen afstands bediening ?, wat menig kijker doet. De moraal op het binnenhof hoeft toch niet de moraal in het hele land te zijn ?.

Zapper, hilversum op 17-02-2008, 15:09

Misschien is de grootste mode wel: de progressieveling uithangen. Het is niet de eerste keer dat pedofielen het recht claimen seks te mogen hebben met kinderen. Onder de vlag van de vooruitgang gebeurt er van alles. Voorlopig wordt er niets verboden. Ministers behoren aandacht te hebben voor breezerseks met 12- of 13-jarige meisjes. Voor loverboys die meisjes van 15 exploiteren en hun leven kapot maken. Lacherig wordt er ook gedaan over comazuipen. Veel tieners lopen een hersenbeschadiging op door overmatig alcoholgebruik. De weed is tegenwoordig zo sterk dat deze drug op den duur een psychose kan veroorzaken. Gezellig toch? Moet kunnen!

albert van der vliet, amsterdam op 17-02-2008, 10:02

Prachtartikel! En dat van een socioloog, de wonderen zijn blijkbaar nog niet de wereld uit. Ter aanvulling nog dit aardige artikel uit de NYTimes: well.blogs.nytimes.com/2008/02/15/inside-the-mind-of-the-boy-dating-your-daughter/Het hele idee dat meisjes 'iets weg te geven hebben', i.t.t. de jongens, is welbeschouwd een principieel seksistisch concept en een relict uit het pre-pil tijdperk dat zorgvuldig door het huidig feminisme gekoesterd wordt...

H.R. Krol, Haarlem op 16-02-2008, 22:10

De moraalridders, ik heb er genoeg van. Vanaf de verderflijkheid van Elvis, via de schandelijke haren van de Beatles & de Stones (a way of life you know), het weren van Wolkers uit bibliotheken, het gemopper over Phil Bloom - ze moeten eens leren naar zichzelf te kijken. Bangelijke trutten.

R Coenen, Tirgu Mures op 16-02-2008, 22:06

ik als jongere vind wel dat de verloedering en seksualisering van de maatschapij zijn doorgeslagen

milo, haarlem op 16-02-2008, 21:57

Eindelijk een terecht kritisch oordeel over de schaamteloze vertrutting van deze tijd. Telkens wordt in de media en door politici de indruk gewekt dat de jeugd louter seksueel geladen clips krijgt voorgeschoteld. Toen ik onlangs de huidige top-40 doornam via You-Tube bleek slechts een zeer klein percentage enigszins in de buurt te komen van de pooierclips die we keer op keer te zien krijgen in items op de publieke omroep die het vertekende beeld van seksualisering moeten bevestigen. Ook in een absurd onderzoek dat gisteren alle media haalde, werden weer videos gebruikt die nog zelden de clipzenders halen. Conclusie: 'Don't believe the hype'.

Marco, Capelle a/d IJssel op 16-02-2008, 14:15

De winnaar is ?Deep Throat?, de gezagsdragers leden gezichtsverlies. Dat is ook volkomen terecht, hoe je ook denk over die film. Niemand wordt verplicht naar die film te kijken en het past niet in onze democratie uitzending ervan te verbieden. Ook vind ik alle aandacht die aan de zgn. verseksualizering van onze maatschappij besteedt wordt nogal overdreven. Waar ik meer waarde aan zou hechten is dat jeugdige personen op tijd goed voorgelicht worden en ook gewezen worden op de gevaren die op de loer liggen, zoals loverboys.

Jan Hamer, Didam op 16-02-2008, 14:15

De Deep Throat discussie bestaat niet echt. Het is een monoloog vanuit de zogenaamd kritische jaren '60 generatie, gericht naar het nauwelijks reagerende Christelijke volksdeel. Feit is dat een antieke film als Deep Throat vrijwel niemand shockeert, behalve misschien het feit dat de mode in die tijd nogal harig was. Als ik naar de jeugd kijk, vind ik wel dat de pooiercultuur een slechte invloed heeft. Misschien is het een randverschijnsel, maar we moeten toch zorgen dat onschuldige meisjes hier niet intrappen. Eigenschappen als intelligentie en zelfrespect moeten daarom meer waardering krijgen.

Jasper, Arnhem op 16-02-2008, 13:57

In theorie kan ik mij wel vinden in het stuk van Cas Wouters over moral panic rond de vermeende seksualisering van onze cultuur. In praktijk - ik werk als docent - merk ik echter dat er qua seks wel degelijk wat veranderd is onder de jeugd. 'Breezerseks' en groepsverkrachting mogen randverschijnselen zijn, in een stad als Rotterdam komen zij wel degelijk voor. Jongeren experimenteren vroeger en meer met seks. Dat is prima, maar alleen voor zover zij, meisjes en jongens, hun eigen grenzen kennen en kunnen bewaken. Desgevraagd geven mijn leerlingen (H/V!) aan dat seks weinig of niks te maken heeft met liefde, macht of moraal. Dat baart zorg.

Alderik Visser, Utrecht op 16-02-2008, 13:36

Plaats een reactie

U hebt geen naam ingevoerd.

U hebt geen woonplaats ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

U hebt geen reactie ingevoerd.

Uw reactie is te lang.

Gebruik maximaal 650 tekens. U heeft nog 650 tekens. Lees ons reglement

Stuur artikel door

Verstuur dit artikel naar

U hebt de naam van de ontvanger niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

Uw gegevens

U hebt de naam van de zender niet ingevoerd.

U hebt geen (geldig) e-mailadres ingevoerd.

counter
Opinie

Podium

Het woord zegt het al; 'podium' is het onderdeel van Trouw waar het vrije woord klinkt. Het gaat om opiniërende gastbijdragen van specialisten of vakdeskundigen.

Opinie

Columnisten

De een is hoogleraar Nederlandse geschiedenis, de ander is televisierecensent en weer een ander is politiek journalist. Allen hebben ze één ding gemeen: columns schrijven.

Opinie

Commentaar

Van maandag tot en met zaterdag staat in dagblad Trouw het redactioneel commentaar. De hoofdredactie schrijft deze opiniërende analyse over onderwerpen uit de krant.

Opinie

Spotprenten

Tekenaars Len Munnik, Tom Janssen en Berend Vonk geven om de beurt hun visie op de wereld, gegoten in 16 bij 12 centimeter. Hier vindt u de tekeningen van de afgelopen week.

Opinie

Polderpeil

Is de PvdA te elitair? Is naaktzwemmen aanstootgevend? Hoe zinvol zijn gruwelijke beelden in de krant? Laat uw stem horen en bekijk de uitslagen van eerdere peilingen.

Weblogs

De blogs van Trouw

Vanuit diverse plekken op de wereld bloggen correspondenten over de meest uiteenlopende zaken. Maar ook op de Amsterdamse redactie worden blogs getikt.

Opinie

Brief Hoofdredacteur

De hoofdredacteur van Trouw geeft in een column wekelijks zijn visie op keuzes in de krant, wat er speelt binnen de redactie en onder de lezers.