Het is wel degelijk de schuld van de managers (opinie)
Managers in het onderwijs moeten niet klagen dat zij onder vuur liggen. Ze hebben genoeg fouten gemaakt.
Gerelateerde artikelen
Twee jaar lang hebben de kranten bol gestaan van de kritiek op de omvang van de managementlagen in het onderwijs. Duidelijk is gemaakt dat managers ver af staan van de werkvloer van studenten en docenten. Ze sturen uitsluitend aan de hand van financiële criteria, reageren op perverse prikkels in de financiering van het onderwijs. Managers intimideren het personeel dat zelf het onderwijs wil inrichten. Ze dreigen met ontslag en koesteren vooral hun eigen gouden handdruk. Zo luidt de aanklacht.
De managers hebben niet zonder arrogantie weerwerk gegeven, in het hoger beroepsonderwijs aangevoerd door de legendarische oud-vakbondsvoorzitter Doekle Terpstra.
Inmiddels zijn de feiten tot de samenleving doorgedrongen. Uit de politiek komen signalen om het management een flinke kop kleiner te maken en het onderwijs terug te geven aan docenten en leerlingen, de kwaliteit te verbeteren en de vakmatig opgeleide leraren weer een ereplaats in de scholen te geven.
De managers worden in de verdediging gedrongen. Management in het onderwijs is niet langer een groeisector en verscheidene managers kiezen wijselijk het hazenpad. Allemaal positieve ontwikkelingen.
Manager Cil Wigmans, bestuursvoorzitter van de SCOPE Scholengroep in Alphen aan de Rijn denkt er anders over. In Trouw (Podium, 1 augustus) stelt hij dat managers juist gedreven onderwijsmensen zijn. Hij vindt dat ze slachtoffer zijn geworden van het streven naar grootschaligheid van Den Haag. Een opmerkelijk standpunt.
Wigmans verklaart het gedrag van de managers door te wijzen op de Haagse besluiten over fusies, schaalvergroting en het beperken van de financiële speelruimte van scholen. Maar klopt dat? Allereerst: de managers in het onderwijs hebben met grote gretigheid de Haagse programma’s uitgevoerd. Zij hebben niet geprotesteerd tegen de financiële prikkel waardoor zij meer geld krijgen naarmate er meer leerlingen slagen. Met enthousiasme hebben zij meegedaan aan het geven van spookcijfers voor spookvakken en het inschrijven van spookstudenten.
De managers hebben ook de schaalvergroting omarmd als een voertuig voor het vergroten van hun aantal en als een legitimatie voor het streven naar financieel rendement. De kwaliteit van het onderwijs hebben zij verwaarloosd door de leraren alleen maar perspectief te bieden als zij zich aansluiten bij de kaste van de managers. Als de managers werkelijk tegen het Haagse beleid waren geweest, hadden zij geen verantwoordelijkheid moeten nemen.
Er is nog een tweede gezichtspunt. De managers zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid. Zij waren niet verplicht de leraren op te dragen voor aantrekkelijke cijfers te zorgen, zij waren niet verplicht grote bedragen te investeren in de eigen secundaire arbeidsvoorwaarden, zoals een Jaguarlease ten koste van de middelen voor het dagelijkse onderwijs.
Zij waren niet verplicht meer aandacht te schenken aan lokale fusies dan aan de leerlingen, zij waren niet verplicht grote gebouwen neer te zetten ten koste van kleinschalige onderwijsvormen. Evenmin waren de managers verplicht zorg te dragen voor enorme reserves, waardoor het begeleiden van docenten achterwege bleef en bekwame eerstegraads docenten zijn vervangen door goedkope coaches zonder vakkennis.
Voor de uitvoering van het rampzalige beleid ligt derhalve wel degelijk een zware verantwoordelijkheid bij de managers. De helaas te vroeg overleden drs. Anne Marie Oudemans heeft met behulp van de door haar ontwikkelde ’bureaucratiemeter’ laten zien dat de verhouding tussen management en de werkers op de werkvloer volledig is doorgeschoten. Ook daarvoor zijn de managers als bestuursvoorzitter Cil Wigmans volledig verantwoordelijk. Het was niet de bedoeling van onderwijsminister Maria van der Hoeven, die in de vorige kabinetsperiode de autonomie bij het onderwijsveld heeft gelegd. Daarvan hebben de managers op grote schaal misbruik gemaakt.
De nieuwe minister Plasterk en staatssecretaris Van Bijsterveld moeten hun beleid met kracht voortzetten, juist nu managers zich ziek melden, ontslag nemen en ontslag krijgen. Dan komt de inhoud van het onderwijs weer in handen van onderwijsgevenden en studenten.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (29)
Meneer Heertje is een van die weinige economen die ook nog in gewone mensentaal kunnen denken en spreken. Economen denken veelal in context-loze cijfertjes en hebben geen kaas gegeten van sociaal-maatschappelijke causaliteiten. Als er maar geld uitkomt! Geeft niet hoe, noch met welk gevolg. Bar en boos is dat. En toch worden ze voor veel geld ingehuurd door politici die zelf nog veel minder kunnen. Dat is een gevaarlijke combinatie, zoals we nu wereldwijd om ons heen zien. En dan die marketing-jongens! Alsof wij burgers simpel en achterlijk zijn.
Sophia Tabak, Utrecht op 19-08-2007, 20:44
Meneer Plasterk krijgt nu alles op zijn bordje wat zijn voorgangers hebben laten liggen. Ga d?r maar an staan! Gelukkig is hij niet afhankelijk van zijn inkomen uit een pluche-post. Hoe kan iemand nou minister van OCW worden die Nota Bene de gymnasia wilde afschaffen, of het Geschiedenisonderwijs. Dat verzin je toch niet!? Waar halen ?ze? zulke mensen vandaan? Is het een wonder dat het met ons onderwijs zo deerniswekkend gesteld is? Juist die kinderen die het het hardste nodig hebben, komen niet aan hun trekken. Een generatie is grotendeels tussen wal en schip gevallen. Kunnen ?ze? nog rustig slapen?
Chantal de Boer, Wageningen op 17-08-2007, 16:40
Wij ? enkele ex-docenten - zijn benieuwd wat die commissie (jawel, alweer een commissie) Rinnooy Kan of kan ?ie ?t niet, voor aanbevelingen produceert. Veel fiducie dat zij echte grondige maatregelen zal voorstellen, hebben we niet. Daarvoor zitter er te veel (politieke) ?vrindjes? op allerlei lucratieve posten in het netwerk. En steeds maar weer die nadruk op meer GELD. Alsof we het daarom alleen of zelfs vooral, deden. Waaraan verdienen wij zulke politici? Nu, in de kommkommertijd, schrijven de krante weer over ons Onderwijs. Straks zijn we vast weer even snel vergeten.
Yasmine de Groot, Schiedam op 17-08-2007, 02:52
Nu worden wij ? ik ben ook het obderwijs gestapt met pijn in m?n ziel ? Nota Bene door ?het ministerie? gesmeekt om weer terug te komen! Voor de kinderen zou ik het zo doen, maar niet voor verzakende en graaiende managers (noch voor ego-trippende politici). Ik werk nu alweer enige tijd voor mezelf en dat bevalt me uitstekend; geen gehijg van ijdele en opgeblazen managers in m?n nek! Hoger salaris is maar ten dele aan de orde. Het onderwijs ga je in uit liefde voor het vak, en omdat je onze kinderen wilt toerusten voor de toekomst. Laat het ministerie maar eerst iets doen aan die verwaten managers.
Christine van der Mast, Dordrecht op 17-08-2007, 02:52
Geld - en dus MACHT - bij managers weghalen, zal zwaar werk zijn, maar moet toch gebeuren, anders verandert er hehelmaal niet. De voorgangers van ministers Plasterk hebben steeds meer zeggenschap van zich afgeschoven. Dus ook geen ministers-verant¬woor¬delijkheid meer. Daarom staat iedereen nu machteloos, maar onze jeugd gaat er wel aan kapot! Dat merken we nu al, maar later nog veel meer. Politici zijn overal gelijk: veel geschreeuw, en zo min mogelijk wol!
Yilmaz Goezul, Schiedam op 13-08-2007, 15:45
In 100 woorden iets zinnigs beargumenteren is een aanfluiting,doch: Verander de geldstroom in het onderwijs en álles is opgelost. I.p.v. het geld van de overheid aan het management te geven, kan het aan de professionals gegeven worden,de leraren. Behalve een mooie personeelsdag vieren vanwege de aankomst van de jaarlijkse overheidsbijdrage,doet dit lerarencollectief niets met het geld, doch geeft het door hun aangestelde management de opdracht de gelden goed te besteden. Alles blijft dus gewoon precies hetzelfde als nu, alleen is het management nu in dienst van de leraren. En zullen de managers aan hun bazen verantwoording moeten afleggen.
barabas, Groningen op 10-08-2007, 20:04
In navolging van de sport,leefde in bestuurlijk Nederland de gedachte dat we behoefte hadden aan topbestuur. Gewoon bestuur was niet goed genoeg meer. Inmiddels is bestuur met al haar managementlagen een dictatuur geworden, waarin managers elkaar mooi praten en graaien in de hun toevertrouwde geldstromen maar steeds verder afstaan van het echte werk. Dit geldt vooal voor de publieke sector, o.a. het onderwijs. Terwijl iedereen weet dat er in het onderwijs eigenlijk niets te managen valt. Voor goed onderwijs is alleen nodig: Goede leraren, leerlingen, gebouw, concierge, administratie en een rector die álle namen van zijn leerlingen kent!
barabas, groningen op 10-08-2007, 20:03
Zowel managers als politici zijn specialisten in het ontwijken en verdoezelen van hun verantwoordelijkheden; ze schuiven zo veel mogelijk af, maar zijn echter al te happig op het grote geld. Een ijkpunt, vergelijkingsmaatstaf voor hun prestaties ontbreekt en ter verantwoording roepen lukt of helpt niet. Ministers kun je ook al niet ontslaan, die komen na de volgende verkiezing gewoon terug, desnoods op een ander departement; een lachertje. Wat een democratisch systeem! En dat wil ?men? nota bene exporteren naar onbeschaafde gebieden. Daar houden ze liever hun eigen troep en corruptie. Groot gelijk!
Aafke Hellwig, Bloemendaal op 10-08-2007, 15:10
Zulke schamele voorbeelden / rolmodellen als ikzelf heb meegemaakt in de persoon van managers, zal ik mijn kinderen nooit voorhouden. Ik ben vier jaar geleden met tegenzin uit het onderwijs gestapt vanwege de gebakken lucht verkopende (interim-)managers en vind dat nog steeds een beetje jammer. Nu werk ik echter met veel plezier in het bedrijfsleven, bij een organisatie waar managers wel degelijk moeten laten zien wat ze kunnen en niet vrijblijvend kunnen knoeien, zoals in ons onderwijs. Doodzonde, dat gezwatel van die nitwits! Maar 'de politiek' zie ik als EERSTschuldige.
Maaike Mulder, Goes op 09-08-2007, 20:05
Ontneem de manager zijn/haar voornaamste instrument: de OUTPUT-financiering! Want: Welles-Nietes! En intussen blijft ons onderwijs afkalven. Iedere MANAGER (vakbonds en politieke incluis!) die boter op haar/zijn hoofd heeft, wil nu bij de winnende partij horen (dat typeert hen juist zo). Maak ze vele koppen kleiner tot op het gnoom-formaat waar zij thuishoren. Maar vooral: verander het systeem van de onzalige OUTPUT-financiering EERST!
Antionnette Klaren, Terneuzen op 08-08-2007, 16:27
Ik werk sinds 1978 als docent in het hoger onderwijs. Helaas is dit artikel feitelijk geheel juist.
Johan Sterk, Amsterdam op 07-08-2007, 08:39
Merkwaardig artikel. Ik dacht dat er niets mis was met een goede manager. En er bestaan goede managers, zoals er ook goede hoogleraren bestaan, en goede leraren.
Bukowsky, Santiago op 06-08-2007, 21:39
Hier wordt wel een erg negatief beeld geschetst van het hoger onderwijs. Leerlingen in het HBO hebben behoefte aan voorbeelden van maatschappelijk succes. En wie voldoen prima aan de criteria van succes? Juist, de goed verdienende managers van hun eigen scholen! Wees nou eerlijk, een verzuurde net niet overspannen slecht verdienende docent kan deze rol toch niet vervullen. Bovendien, het gaat helemaal niet om kennis, het gaat om macht. En dat kan je niet vroeg genoeg leren. Dank aan alle managers.
Pierre Jansen, Biervliet op 06-08-2007, 16:37
Los van de inhoud: de manier waarop de heer Heertje schrijft, is de oude manier, waardoor kampen polariseren, strijd aangaan en de politiek dus uiteindelijk met hooguit lichte maatregelen komt, waardoor vervolgens altijd de sterksten (bijv. de managers) winnen. Zo gaat het al eeuwen en het wordt tijd dat er ook in Trouw ruimte komt voor nieuwe leiders, die blijk geven niet te willen polariseren met termen als spook, spook, spook en daardoor ieders hersenen aan 't werk zetten, maar die in staat zijn mensen in het hart te raken. Het stuk van Heertje raakt niemand werkelijk. Het is een politiek stuk, feitelijk puur ego-gericht.
Wim Hogenkamp, Dalfsen op 06-08-2007, 12:10
Manager zijn betekend niet dat je bekwaam bent. Vroeger klommen mensen van laag naar hoog op en wisten vaak wat er in de praktijk speelde. Van buiten aangetrokken afgestudeerde mensen hebben geen massa op het gebeuren wat ze moeten sturen, en houden vooral zichzelf in stand. Maar managers zijn niet alleen verantwoordelijk voor de huidige kwaliteit. Uit psychiatrische denktanks komen leermethoden, de leer en reken"stoornissen" en andere pseudoclassificaties en de miljoenen pillen waarmee we kinderen drogeren, allen uit de koker van de belanghebbenden achter deze branche. Alles verpakt in bureaucratie, een geplande aanval, en dit zijn feiten!!!
Theo Stam, Amsterdam op 06-08-2007, 12:09
Heertjes artikel kan niet worden gezien als een adequate reactie op dat van Wigmans, die schrijft vanuit het perspectief van het voortgezet onderwijs. In het v.o. zijn wel degelijk zeer veel betrokken managers bezig met hart voor het onderwijs, niet zelden met nog een lesgevende taak dus 'met de poten in de modder', niet zelden gedwongen ook met de poten door andermans modder te waden c.q. de kastanjes uit het vuur te halen voor bijv. eerstegraadsdocenten die net zoveel of meer verdienen dan zijzelf, niet zelden zich het vuur uit de sloffen lopend om de tent draaiend te houden. Het zijn werkelijk niet alleen docenten die onderwijs maken.
Theo, Zoetermeer op 06-08-2007, 12:03
De noodkreet uit InHolland komt mij bekend voor. Ook wij in Zeeland kregen plots een burgemeester geparachuteerd. Zonder onderwijservaring of affiniteit en interesse, slechts op zoek naar een ander baantje. Het is aan een buitenstaander nauwelijks uit te leggen wat voor enorme puinhoop dat heeft veroorzaakt. Voor mij staat vast dat het HBO wordt bestuurd als de maffia. Compleet met onderlinge afrekeningen, omerta, (financiele) fraude, persoonsverheerlijking en met aan de top de dodelijke wurggreep van politieke benoemingen. Dit komt de komende 10 jaar zeker niet goed. Marco Eversdijk
marco eversdijk, kapelle op 06-08-2007, 12:03
Het artikel is merendeel juist. Het probleem is echter, dat de huidige situatie is ontstaan door druk uit "denHaag". Geef die de opdracht om de regelgeving te decimeren. Maak het werk van de manager meetbaar en geef vooral de studenten geen inspraak in de opleidingen.Het bedrijfsleven kent de vraag en omvang hiervan beter. Het systeem is een product van de vraag. Verander de vraag en het product zal zich aanpassen. Managers werken voor geld, maak het managen gelijk betaald aan het salaris van docenten,krijgen we er een boel goede docenten bij. Ik zou ook gaan managen als het salaris er beter van werd,gezins idealen gaan tenslotte voor.
Cees, Weesp op 06-08-2007, 12:03
In het artikel en de reacties mis ik de factor Medezeggenschaps Raad. Wat is er gebeurd dat deze alle hier bekritiseerde directievoorstellen hebben goedgekeurd?
R. van Lent, Spijkenisse op 06-08-2007, 12:02
Tja Wrakhout komt vanzelf boven drijven.
John Tab, Bussum op 06-08-2007, 12:01
Probleem is natuurlijk niet een manager meer of minder, maar de wijze van organisatie. Door de stalinistische organisatie komen alle prikkels van boven, uitgedacht door onkundige ambtenaren/ministers. Dit leidt dan al snel tot 'pervers zijn' van prikkels. Ik zou zeggen dat een goede dosis concurrentie beter werkt: leerlingen gaan naar scholen met hoge slagingspercentage, maar waarvan het diploma niet gedevalueerd wordt om dit percentage op te krikken. Gek dat niemand het daarover heeft. In plaats daarvan worden de goeden weer op één hoop gegooid met door randvoorwaarden geschapen slechten. Net als eerder bij docenten gebeurde... Slaap lekker!
Martijn A., A'dam op 06-08-2007, 12:01
Het is beslist niet alleen de schuld van de managers, hoewel de meeste klachten vanaf de werkvloer zich op hen richten. Het is ten diepste de schuld van een kleine politiek-bestuurlijk-universitaire elite die sinds het midden van de jaren 60 aan kracht in samenwerking heeft gewonnen, en die het onderwijs tot in de haarvaten heeft aangetast met het ene na het andere salvo aan plannen, die binnen de kortse keren moesten worden gerealiseerd, en die ook nog eens vaak onderling strijdig bleken te zijn. Hierdoor is, uitgezonderd in de conservatieve regio's van het veld, het systeem gedesintegreerd, zodat een total collapse onvermijdelijk is.
Bert, Groningen op 06-08-2007, 12:01
De manager Hij werkt vanuit de "rapporten"werkelijkheid van de toekomst naar het onzekere hier en nu De leraar werkt vanuit het zekere hier en nu naar een onzekere toekomst Precies, u raadt het al, de kloof De leraar met zijn poten tussen de studenten en de complexe realiteit De manager met zijn geordende modellen en meetcriteria die altijd kloppen Maar ja is dat nu niet het probleem Wat de leraar meet wil de manager niet weten en wat de manager denkt te weten kan de leraar niet meten. Politiek, wanneer wilt u weer weten wat de werkelijkheid is?
henk grotenhuis, dordrecht op 06-08-2007, 09:44
Het onderwijs is de afgelopen 20 jaar om zeep gebracht. Vanachter bureaus heeft men allerlei zaken 'ontwikkeld'. Vooral ten behoeve van de portomonnee van de docent of mananger. Het is te idioot voor woorden dat scholen grote financiele reserves hebben. Met maar een doel, te dienen als gouden handdruk voor een zoveelste 'netwerker'. De ROC's zijn een nationale ramp. Weinig daadwerkelijke lessen, veel gewauwel door omhoog gevallen docenten. Onderwijs, het overdragen van kennis, moet een roeping zijn. En dan mag je goed beloond worden. Tegenwoordig gaan de vergaderingen niet meer over hoe onderwijs te geven, maar hoe kunnen we de poet verdelen,
Denise, Utrecht op 06-08-2007, 09:44
Het is als bij de Betuwelijn, opeenvolgende ministers met meer ego dan hersens en -in dit geval- geen benul van onderwijs, hebben zich op het onderwijs mogen uitleven, net als uitgewerkte vakbondsbestuurders die een baantje zochten. Ziehier het resultaat: terwijl zij nu universiteiten, steden, raden of onduidelijke bureaucratische instellingen besturen, is het onderwijs naar de knoppen. Het is flauw dat de managers te verwijten. Zij zijn de producten van onze politieke banenmachine, en voeren het beleid van de politici uit. En we leren er niets van, want nu mag de ambitieuze en onrustige Geert Dales weer een hogeschool over de rand duwen.
c.h.slechte, schiedam op 06-08-2007, 09:44
Managers dienen in feite alleen zichzelf. Als ze hun best doen is dat alleen omdat ze hogerop willen, en niet omdat de 'zaak' er beter door gaat draaien. Mensen op de werkvloer hebben meteen door of ze te maken hebben met een goede manager hebben of niet. Zo simpel is dat. De remedie ? Bij gebleken ongeschiktheid gewoon en volstrekt negeren, stug volharden in je eigen eigenwijsheden, en liefst zodanig dat je ook je andere collega's daarin meetrekt. Op deze manier kan men de directie, mits die beschikt over enige visie zover krijgen dat ze wat selectiever te werk gaat wanneer er een manager moet worden aangesteld.
jimbo, oss op 06-08-2007, 09:22
Prof. Heertje heeft volkomen gelijk. Als voorbeeld noem ik HS Inholland. Een product van ongelimiteerde fusiedrift onder de bezielende leiding van voormalig CvB voorzitter Jos Elbers. Naast een aan grootheidswaan grenzende schaalgrootte moest en zou Inholland óók nog eens het uithangbord van "het nieuwe leren" worden. Hogeschoolbreed dus. Wie de berichten heeft gevolgd weet waar dat toe geleid heeft. Allemaal de verantwoordelijkheid van dhr Elbers c.s. Inmiddels is er een nieuw opperhoofd, Geert Dales. En wat wil hij? Internationalisering! Managers verantwoordelijk? Hoe durven we dat te zeggen? Ze kunnen er toch helemaal niets aan doen?
G. Verhoef, Almere op 06-08-2007, 08:59
Dit artikel geeft de nog niet gesaneerde vakman/vrouw onderwijsgevende een hart onder de riem. De job-hoppende manager mag de productiesector onderwijs verlaten, gamma wetenschappers/onderwijstheoretici mogen te rade gaan bij wetenschapsfilosofen en psychologen/pedagogen kunnen ?Integrated Models of Cognitive Systems? gaan omarmen: emergentie binnen het onderwijs is zoek. Gamma wetenschappers kunnen bèta gericht probleemoplossend denken qua abstractieniveau niet bevatten, compenseren hun onkunde oneindig zwetsend. Onderwijsgevenden trekken hun hoofden tussen de schouders en wachten onzeker de volgende modekreten af.
Wolter, Haren (Gn) op 06-08-2007, 08:58
Het is allereerst de schuld van de regeringen die steeds op schaalvergroting aandrongen, niet omdat het zo goed is , maar om te bezuinigen. Daar is destijds genoeg over gezegd. Managers die er eenmaal zitten, en die komen vanzelf met schaalvergroting, gaan eigen belang nastreven, los van het veld. Dat samenspel van de burokoelies bij MvO en de managers van leerfabrieken is desastreus, zoals ook het verdwijnen van ambachtscholen een ramp is. Vmbo, zowel als oude Mavo, leiden nergens voor op.
R. Tombalakian, Riel op 06-08-2007, 08:56
Plaats een reactie
Stuur artikel door