De pater en het meisje
© FOTO ARCHANGEL/HH
U bekijkt nu: pagina 1 van 3.
In het streng katholieke gezin waarin Gerard van Westerloo opgroeide waren priesters graag geziene gasten. Een van hen, pater Frits, geeft zijn puberzusje Tineke bijles Engels. Op een dag is de man plotseling verdwenen. Ruim vijftig jaar later gaat Van Westerloo op zoek naar de toedracht. Hij vindt de inmiddels hoogbejaarde priester terug in Duitsland, waar hij lange gesprekken met hem voert. „Ik wilde weten hoe het kon dat hij de zuiverheid en de kuisheid die hij ons voorhield in het gezelschap van Tineke vergat.”
Denk niet dat het eenvoudig was om de oude pater in Duitsland over Tineke aan de praat te krijgen. Ik was al een paar keer bij hem op bezoek geweest voor ik ter zake kwam. De vierde keer, op een zonnige dag in het voorjaar, reed ik naar hem toe met in mijn tas een brief die Tineke aan hem geschreven had. We zaten buiten aan zijn tuintafel en hij las de brief in stilte.
„Lieve Gerard”, stond erboven. „Je vroeg me de avond terug te halen waarop alles uitkwam wat ik de jaren daarvoor met Frits had beleefd. Ik kan je niet beloven dat er veel in mijn herinnering terug zal komen, maar ik doe mijn best. Dat rottige geheugen van mij heeft veel gebeurtenissen van vroeger gewoon uitgewist.
Daar gaan we. Ik lig te slapen in het kleine kamertje om de hoek van de achterkamer als ik ernstig gepraat hoor en even later uit mijn bed word gehaald. Er zitten drie mannen, priesters denk ik, aan tafel met mijn ouders te praten. Dan word ik uitgehoord over Frits en ik begin erg te huilen en vertel gedetailleerd wat er gebeurd is en hoeveel ik van hem houd. Ik weet echt niet meer woordelijk wat er besproken is, ik weet alleen nog dat ik vreselijk van streek was, ook omdat ik mijn eigen graf groef en dat niet tegen kon houden.
Ik kan mij niet herinneren dat mijn ouders iets deden om mij te helpen. Ze waren volledig op de hand van de priesters. Uiteindelijk had ik me ook niet zo best gedragen en had ik jaren stiekem erotische spelletjes gespeeld met een priester. Ze waren denk ik zeer teleurgesteld en woedend op de dochter die ze niet in de hand konden houden.
Na afloop van dit gesprek, waarvan ik me dus wel de strekking kan herinneren, weet ik nog de wanhoop en de tranen toen ik weer in bed was beland. In de ochtend heb ik geprobeerd contact te maken met Frits, maar dat is niet gelukt.
Ik heb altijd aangenomen dat hij weggewerkt is, maar het kan natuurlijk ook zo zijn dat ik niet meer doorverbonden werd in dat broederklooster. Ook op straat, waar we elkaar daarvoor wel tegenkwamen, heb ik hem niet meer gezien. Hij heeft mij toen niet opgezocht. Ik heb heel wat gehuild en op straat gezworven. Het voelde alsof ik geen huis meer had. Mijn ouders waren woedend en mijn vriend was weg.
Lieve Gerard, ik zou je zo graag willen helpen, maar ik denk dat ik bijna onder hypnose zou moeten om het me goed te herinneren. Sterkte met je boek. Liefs en een kus van Tineke.”
Als pater Frits de brief gelezen heeft is het geruime tijd stil. Hij mompelt dat het niet waar kan zijn en dat het zo niet gegaan is en dat hij het, als hij het zo leest, een drama vindt. Maar dat hij het zich zo niet herinnert.
„Deed u dan geen erotische spelletjes met Tineke?”, vraag ik hem.
„Wat heet erotische spelletjes?”, antwoordt hij.
En dat van die drie priesters in de huiskamer, zucht hij, dat kan toch niet waar zijn! Daar heeft hij nooit iets van vernomen. Dat had hij echt wel gehoord, als het zo was.
Nee, Tineke moet het allemaal anders ervaren hebben dan hijzelf. Het is gewoon niet waar wat zij schrijft.
Ik zeg dat hij natuurlijk alle vrijheid heeft om op mijn vragen geen antwoord te geven, maar dat het mij teleurstelt dat hij, een man van vijfentachtig, de ervaringen van Tineke eenvoudig ontkent, alsof die alleen in haar fantasie bestaan hebben.
Daar praten we lang over door. Maar een concreet antwoord op concrete vragen krijg ik die middag niet.
Laat die dag rijd ik, met een hoofd vol twijfel, terug naar huis. Kan het zijn dat al die erotische avonturen zich alleen maar in het hoofd van Tineke hebben afgespeeld? En dat de pater van toen wel degelijk de kuisheid naleefde die hij ons, zijn misdienaars, als de juiste levenshouding voorhield?
Thuis ligt er een mailtje uit Duitsland op me te wachten. Van pater Frits.
„Beste Gerard, na mijn eerste reactie wil ik nog even terugkomen op het laatste deel van ons gesprek, dat mij min of meer overdonderde, me wat sprakeloos maakte en me, als je het zo wilt zien, aan de noodrem liet trekken. Ik wil echter niet dat de indruk van leugen of kwaadsprekerij ontstaat, of dat ik mij aan mijn verantwoordelijkheid, zover nodig, wil onttrekken. Wat vanmiddag ter sprake kwam is een halve waarheid. Dat is geen beschuldiging, maar ook niet een pure zelfverdediging.
Ofschoon het altijd moeilijk is de hele waarheid te begrijpen (te doen begrijpen), doe ik een poging die je, hoop ik, niet als uitvlucht wilt opvatten. De hele waarheid is: groeiend vertrouwen (vertrouwelijkheid), eerlijke nieuwsgierigheid, en vooral respect. Verder niets van wat er in gezien kan worden!
Er is een reactie geweest. maar blijkbaar zonder ernstigere consequenties dan een grotere voorzichtigheid mijnerzijds. Groet je broers en Tineke van me. Zeg Tineke dat ik altijd van haar ben blijven houden! Hartelijke groet, Frits.”
Hij kondigt nog een tweede mailtje aan, dat twee dagen later in mijn postvakje opduikt.
„Beste Gerard, ik kom, zoals beloofd, tussendoor op je laatste mails terug. Eerst maar op die van 20 augustus. Natuurlijk is er een erotische kant geweest. Wanneer ik na vijftig jaar eraan terugdenk kan ik dat niet ontkennen, ook niet dat het ten aanzien van de toenmalige (en ook wel huidige) moraalbegrippen dicht aan een grens reikte. Niettemin blijven de waarden die ik aangaf voor mij geldig. Ik heb daar in mijn (zeer weinige) diepere relaties aan vastgehouden, ben nooit bang geweest de wet van trial-and-error voor mijn handelen aan te wenden, omdat ik ervan overtuigd was en nog ben, zó de waarheid dichter te benaderen.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
- Toon heel artikel
- vorige pagina
- 1
- 2
- 3
- volgende pagina
Gerard van Westerloo @ is schrijver en journalist. ’De pater en het meisje’ verschijnt komende week bij De Bezige Bij, Amsterdam (ISBN 9789023456834; 160 blz, €16,90). Vrijdag 12/2 wordt de auteur geïnterviewd door Geert Mak in SPUI 25 te Amsterdam (aanvang 20 uur, aanmelden via www.spui25.nl).
Reacties (13)
Volwassenen moeten gewoon met hun handen van kinderen afblijven!
Het is nooit goed te praten, want kinderen kun je van alles wijs maken, juist omdat het kinderen zijn.
Die weten dan niet beter of het is normaal wat die pedo's hun aandoen, maar later krijgen de meeste van die kinderen van toen veel problemen door de daden van die pedo's.
Ik heb er maar 1 woord voor en dat is WALGELIJK!
Irma van der Waarde, Spijkenisse op 08-03-2010, 22:04
Met een pijnlijk gevoel heb ik het relaas van Gerard vamn Westerloo gelezen. Als oudstudent van het vernoemde seminarie in Hulst heb ook ik kennis kunnen maken met pater Frits. Hij was een geliefd leraar Engels en zeer deskundig net als de in het verhaal voorkomende ex-pater van Olfen. Ik weet echter wel dat een medestudent, wiens naam, ik liever niet noem, hem kende als huisvriend en hem stiekem vond. Ik bespeur toch een zekere frustratie bij de auteur agv het seminarieleven in Hulst, maar dat kan ook iets van mijzelf zeggen.Ik kan persoolijk geen slechte gedachten overhouden aan pater Frits, maar heb wel begrip voor het gebeurde.
Paul Raes, Oss op 21-02-2010, 18:15
@Paulcjm: akkoord. De auteur citeert zijn zus wel, alleen vertrouwt hij haar zienswijze niet, omdat hij haar betreurde leven, met gering bewijs, aan p. Frits toeschrijft. @Marnix: zo cru als Van W. het bij Nova stelde, is de werkelijkheid zeker niet geweest; idem uw ?ontkenning van de lichamelijke natuur?. Geen kwaadaardigheid, maar onvermogen en onwetendheid. Onthechting, zelfdiscipline t.a.v. sex. was destijds noodzaak. Dat hierdoor krampachtig met seks werd omgegaan, is juist. Kon dat echt anders? Veel priesters zagen de psych. ellende wel degelijk. Zie Mgr. Bekkers. (p. Frits was emotioneel en qua zelfkennis nog een kind: onvolgroeid!)
Pieter, Lent op 10-02-2010, 17:32
Ik hoorde Gerard van Westerloo in NOVA het als volgt verwoorden: "Jongens van 12 die naar het seminarie gaan, en daar wordt ze geleerd te ontkennen dat er iets tussen hun benen zit...". Ik denk dat daar de kern van het probleem zit: het celibaat is een uitermate pervers verzinsel, dat een grove ontkenning belichaamt van de door God naar Zijn beeld geschapen (!) menselijke natuur. Maar een pater van begin 30 kun je in mijn ogen absoluut geen kind noemen ten opzichte van een meisje van 13!
Marnix, Emmen op 09-02-2010, 22:44
Pieter, Lent. Veel waardering voor uw reactie. Ik ben met u eens dat deze priester geen psychopathisch monster was. Hij lijkt oprecht in zijn verhaal en geeft bovendien blijk strijd te hebben geleverd tegen zijn gevoelens. Feit blijft echter dat dat niet voldoende gelukt is. Begrip voor priesters en veronachtzaming van de slachtoffers is helaas endemisch gebleken in de RK kerk. Begrip is wat mij betreft op zijn plaats, maar dan wel te beginnen bij de slachtoffers. Daarna kijken we verder, omdat ook naar dat verhaal geluisterd moet worden. En als we het over die volgorde eens zijn, dan no hard feelings !
Paulcjm, Eijsden op 09-02-2010, 20:59
@Paulcjm. Indien ik de indruk heb gewekt seksueel getint contact tussen kinderen en meerderjarigen goed te keuren, dan betreur ik dat. Op dit soort contacten rust terecht een taboe, en dat laat ik graag zo! De remedie van van Westerloo c.s. (jongeren al vroeg seksueel laten experimenteren en daarvoor slechts voorbehoedmiddelen aanbieden) is nogal hypocriet. Met cultuur, zelfdiscipline heeft dat niets van doen, en de onschadelijkheid ervan voor de kinderziel staat evenmin vast als de schadelijkheid van dat geëxperimenteer van pater! De schandpaal voor de oude man, opgericht door een bij uitstek ongedisciplineerde generatie, gaat daarom te ver.
Pieter, Lent op 09-02-2010, 19:51
En het enige waar Pieter uit Lent zich zorgen over maakt is een eventueel groeiend anti-papisme. Ook het feit dat hij spreekt over een kind-kind-relatie past naadloos in het doofpotbeleid van de katholieke kerk gedurende afgelopen decennia. Bent u toevallig Jezuïet ?
Paulcjm, Eijsden op 09-02-2010, 14:58
Vrouwelijke religieuzen kunnen in hun ongetrouwd zijn beter vrouw blijven dan priesters even onschadelijk hun manlijkheid kunnen beleven. Vrouwen zijn ook lijfelijk van zacht en van zorg. Priesters zouden meer broederlijk of ook vaderlijk kunnen leven, zonder seksueel actief te worden, maar hun lijfelijke mannelijkheid speelt nu eenmaal sneller en heftiger op. Ze hoeven niet minder zinnelijk te worden, maar dat zou altijd ook het tedere moeten inluiten. Een hele mooie gave maar ook een echte opgave.
Fred Keesen, Beesel op 09-02-2010, 11:14
Vrouwelijke religieuzen kunnen veel meer vanzelfsprekend bij hun geslachtelijkheid aansluiten dan manlijke. Ze zijn van nature en lijfelijk van zacht en van zo(r)gen. Voor mannen, met hun 'geslacht' als iets wat zich er wat meer buiten bij hangt,met een eigen driftmatigheid, is dat zo anders. Voor hen is het een hele, zij het rijke, opgave om juist daar ook echt persoon te zijn, een verantwoordelijk 'ik'. Om vanuit echte eerbied en blijdschap vrouwen en meisjes te ont-moeten. Echte liefde, die jezelf ook gelukkig maakt heeft altijd dat aspect van ontroering en eerbied. Nog veel te leren....
Fred Keesen, Beesel op 09-02-2010, 09:34
Jaren 1942-1946. Hetzelfde verhaal, alleen vond ik het fijn"gehoord te worden en aardig en!! ik had honger en kreeg brood en aandacht.Ik heb me in die tijd wel afgevraagd of dat nou kon, de H Hostie aanraken, diezelfde vingers die in mijn 14 jarig lijfje had zitten wroeten, die stonken toch.
Ik heb mijn dochters voorgehouden: "doe niets wat je niet wilt ook als zijn de praatjes mooi."
Hij is er mooi mee weg gekomen, ik heb er mijn hele leven mee gezeten.
Roodbol, Amersfoort op 08-02-2010, 16:59
Het blijft ranzig, en de conclusie (als kind heeft van Westerloo de autoriteit van soldaat-autoriteit pater Frits ten onrechte voor gezag versleten; pater Frits was door zijn opvoeding en vorming nog een kind!) komt niet uit de verf, althans niet in wat hier gepubliceerd is. Daar ben ik niet boos over, noch steek ik er de draak mee. Van Westerloo lijkt me mislukt in zijn poging om tot helderheid te komen, en dan blijft er een klef, voyeuristisch luchtje hangen dat iets dierbaars van met naam genoemde mensen bezoedeld, en slechts antipapisme sterkt. Als dat de bedoeling is? Wat helpt het ook, als het onderzoek geen relevant inzicht oplevert?
Pieter, Lent op 08-02-2010, 16:53
@Pieter
Ik begrijp niet waarom je zo boos en badinerend reageert. Ik vind dit juist een erg mild verhaal, tegen de teneur in. Dat het inderdaad iets is waar de auteur vragen over had en persoonlijk bij betrokken is, belooft juist een goed en interessant boek - en dat des te meer aangezien hij er mild en respectvol over schrijft.
Maarten, Amsterdam op 08-02-2010, 13:37
Met verbazing gelezen: is dit niet verklemdheid ten top van een jongetje dat wraak neemt op zijn conservatief superego? Waarom anders de gelukkige intiemsfeer van je geliefde zus en een oude man bezoedelen met kleffe vingers? Wat zij gedaan hebben is wellicht bij wet verboden, maar ook heel onschuldig: twee kinderen op onderzoek naar de uitwerking van erotiek en manipulatie op hun psyche en lichaam. Welk kind heeft niet hetzelfde onderzocht, alleen, of met leeftijdgenootjes? Het hele geval toont daarom slechts aan hoe sterk Van Westerloo zelf nog verstandelijk en emotioneel in de knoop zit. Of wil hij meeliften met de antipapistische hype?
Pieter, Lent op 06-02-2010, 19:25
Plaats een reactie
Stuur artikel door