Kritisch over Mohammed
-
- 1 / 2
-
Het duurde lang voordat er onder christenen een theologisch debat op gang kwam over de islam, de nieuwe religie die het Midden-Oosten vanaf de zevende eeuw stormenderhand veroverde. Pieter W. van der Horst bestudeerde het alleroudste christelijke document dat polemiseert met de islam, geschreven door Johannes van Damascus. „Hij drong direct door tot de kern van de zaak. Maar wel een kern die tot de dag van vandaag onbespreekbaar blijft.”
Hoewel volgens de islamitische overlevering de profeet Mohammed (569-632 na Chr.) al tijdens zijn leven met aanhangers roofovervallen pleegde op handelskaravanen die door Arabië trokken, vonden de grote veroveringsoorlogen toch pas na zijn dood plaats. De kolonisatie van het Midden-Oosten door Arabisch-islamitische legers in de decennia na 632 zou ingrijpende en blijvende gevolgen hebben voor het aldaar in die tijd dominante christendom. De overwegend christelijke, Byzantijnse cultuur in die streken kwam onder grote druk te staan.
Inmiddels is in onze eigen tijd door de recente radicalisering van de islam een groot deel van de christenen uit het Midden-Oosten verdreven. Maar hoe waren de vroegste christelijke reacties op de komst van de islam, in de eerste eeuw na de veroveringen?
Hoewel de meeste christenen diep ongelukkig waren met het nieuwe regime, kun je toch constateren dat sommige groeperingen aanvankelijk blij waren met de nieuwe heersers. Vooral de christenen wier denkbeelden afweken van de Byzantijnse orthodoxie, en ook Joden en Samaritanen die leden onder de onderdrukking en ontrechting van Byzantijnse zijde, hoopten op een betere behandeling dan ze gewend waren. Inderdaad mochten Joden, die van de christelijke overheid niet of nauwelijks toegang tot hun eigen heilige stad kregen, zich van de islamitische heersers weer in Jeruzalem vestigen – zij het met allerlei beperkingen. Veel Joden zagen de komst van de Arabische strijders als een bevrijding van het Byzantijnse juk. Ook niet-orthodoxe christenen waren aanvankelijk verheugd, omdat de islamieten hun onorthodoxe ideeën veel gemakkelijker tolereerden dan de Byzantijnse overheersers. Maar het gaat hier om uitzonderingen, en meestal was de vreugde van korte duur.
De grondtoon van de meeste reacties op de komst van de legers van Allah was er toch een van afschuw en woede. In de eeuw na de veroveringen kwam een stroom van joodse en christelijke apocalyptische literatuur op gang, waarin de islam werd gezien als de ’gruwel der verwoesting’ uit het bijbelboek Daniël en waarin de onderdrukte gelovigen werden getroost met de voorspelling dat het einde der tijden nu toch echt nabij was. God zou snel ingrijpen ten behoeve van zijn volk.
In de geschriften van christenen domineert heftige kritiek op islamitische strijders die slachtingen aanrichtten in kerken, kloosters platbrandden, kunstschatten stalen, kruisen kapotsloegen, iconen kapotschoten, krijgsgevangenen verkochten of tot slaaf maakten, Joden en christenen tot slavenarbeid dwongen. (Over dwangbekeringen lees je trouwens zelden.)
Een van de vroegste Joodse critici van de islam merkt rond 640 op: „Mohammed kan geen echte profeet zijn want echte profeten treden niet op met getrokken zwaard.” Ofwel: een echte profeet overtuigt door zijn boodschap, maar intimideert niet door dreiging met geweld. Rond 700 antwoordt een christelijke geleerde op de vraag van de islamitische heerser van Palestina, Abd al-Malik, wat hij van de religie der Arabieren vindt: „Het is een religie die zich alleen maar met het zwaard vestigt.” Ofwel: een religie die met geweld wordt opgedrongen kan nooit een werkelijk innerlijke overtuiging worden.
Niet toevallig staat in zowel de Joodse als de christelijke uitspraken ’het zwaard’ centraal. Het zijn de motieven van geweld, meedogenloosheid, roofzucht, en intimidatie die in deze eerste reacties de boventoon voeren – enkele opvallende uitzonderingen daargelaten.
Voor alle duidelijkheid zij hier benadrukt dat ik hier niet een beeld schilder van de islam, maar van de niet-islamitische reacties op de komst van de islam. Dat in zulke polemische reacties vaak wordt overdreven, staat buiten kijf.
Wel valt direct op dat het in deze polemiek gaat om elementen die ons maar al te bekend in de oren klinken. De radicale islam beroept zich immers heden ten dage voor haar idealen juist op die gewelddadige beginperiode van ’de zuivere islam’ (en ’islam’ betekent ’onderwerping’, submission). Dat zal, vrees ik, zo blijven zolang de islamitische gemeenschap de eigen heilige boeken en tradities niet onder kritiek mag en durft stellen – in tegenstelling tot jodendom en christendom waar dat wél kan.
De hierboven besproken reacties hebben het vooral over de uiterlijke omstandigheden, niet over de inhoudelijke boodschap van de islam. Een gedachtenwisseling over de theologie van de islam heeft verbazend lang op zich laten wachten. Dat heeft voor een deel te maken met het feit dat het enige tijd duurde voordat christenen in de gaten kregen dat het in de islam om méér ging dan alleen een christelijke ketterij. De islam toont immers waardering voor Jezus, voor zijn ouders Jozef en Maria, en daarnaast ook nog voor een reeks oudtestamentische figuren als Abraham, Mozes en David. Op het oog leek de islam een nieuwe variant van de bijbelse religie. Pas langzaam drong door dat de schijn hier bedroog.
Alles wat ’bijbels’ lijkt in de Koran staat in het licht van Mohammeds overtuiging dat Joden en christenen de Bijbel ingrijpend hebben vervalst: zo wilden zij verdoezelen dat de grote bijbelse gestalten in feite helemaal geen Joden (of christenen) waren maar moslims. Pas toen tot Joodse en christelijke kringen doordrong welke zware en ongeloofwaardige beschuldigingen hier aan hun adres werden geuit, gingen zij in de tegenaanval.
Het oudste christelijke geschrift dat polemiseert met de islam stamt uit circa 740. Auteur is de Byzantijnse geleerde Johannes van Damascus (circa 675-750).
Hij was de zoon van een Arabische christen, genaamd Sargun ibn-Mansur, die minister van financiën van de Omayyadische kalief in Damascus was. Na zijn studie in de Griekse filosofie en de artes liberales had Johannes verschillende publieke functies, onder meer als hoogste adviseur van de kalief. Hij kende de islam dus van nabij, sprak en las – naast Grieks – ook Arabisch.
Toen in de eerste decennia van de 8ste eeuw christenen gaandeweg uit alle bestuurlijke functies werden verjaagd, trok hij zich rond 720 terug in het klooster van de beroemde Sabas in de woestijn van Judea, zo’n twintig kilometer ten zuidoosten van Jeruzalem – een klooster dat nog steeds bestaat. Daar schreef hij zijn vele, invloedrijk geworden werken, waaronder ook een boek met een uitvoerige bestrijding van allerlei vormen van dwaalleer. Als laatste behandelt hij daar de islam, overigens zonder dat hij de term gebruikt; hij spreekt van de godsdienst der Saracenen of Ismaëlieten of Hagarenen (naar Abrahams zoon Ismaël, verwekt bij Hagar).
Johannes begint met de constatering dat Mohammed kennis had van het Oude en het Nieuwe Testament, ook nog onderricht had ontvangen van een ketterse (Ariaanse) monnik en met die kennis zijn eigen leer ontwierp. Sindsdien verkondigde hij overal dat God vanuit de hemel een (Heilige) Schrift naar hem had neergezonden. Hij predikt dat er slechts één God is, de Schepper van alle dingen, die noch verwekt is noch iets verwekt heeft (dus ook geen zoon).
Mohammed zegt dat Christus het Woord van God is en ook diens Geest, maar dan wél geschapen en een dienaar, en dat hij zonder zaad is verwekt uit Maria, de zuster van Mozes en Aäron (een merkwaardige en foute identificatie van Mirjam en Maria – Maria is de Griekse vorm van Mirjam). De Joden wilden hem kruisigen, maar toen ze hem hadden gegrepen, kruisigden ze slechts zijn schaduw (Jezus), want Christus zelf is nooit gekruisigd en ook niet gestorven. Toen Christus ten hemel gevaren was, vroeg God hem: „Jezus, heb jij gezegd: Ik ben de zoon van God en ik ben God?” Waarop Jezus antwoordde: „U weet dat ik dat niet gezegd heb en dat ik het niet beneden mijn waardigheid acht uw dienaar te zijn. Maar de overtreders hebben geschreven dat ik dat gezegd heb, en ze hebben over mij gelogen en zijn op een dwaalspoor.” En God antwoordde: „Ik weet dat jij dat niet gezegd hebt.”
Dit is een belangrijke passage. Met Mohammeds geloof dat God „de Schepper van alle dingen is die niet verwekt is” kon Johannes van harte instemmen – al zal hem de anti-nieuwtestamentische pointe van de toevoeging ’en die niets verwekt heeft’ niet ontgaan zijn. Johannes’ weergave van de islamitische opvatting dat Jezus, hoe verheven ook, een gewoon mens was en dat Gods Woord en Geest geschapen zijn, laat zien dat hij goed wist wat de theologische verschilpunten tussen het orthodoxe christendom en de ’ismaëlitische ketterij’ waren.
Ook zijn andere opmerkingen over Jezus komen overeen met wat in de Koran te vinden is. Johannes’ verwijzingen naar de Koran (bij hem ’Schrift’) bewijzen dat hij dat boek kende. De gedachte dat God zijn ’Schrift’ naar Mohammed had neergezonden kom je overal in de Koran tegen. Ook verwijzingen naar enkele soera’s getuigen van zijn kennis van de Koran; hij noemt de namen van een aantal: ’De vrouwen’, ’De kameel’, ’De tafel’, ’De koe’. En het is evident dat hij veel meer soera’s goed kende.
Maar hier zet ook direct Johannes’ kritiek in. Hij vraagt hoe het kan dat Mohammed enerzijds voorschrijft dat bij allerlei belangrijke zaken als huwelijkssluiting en koopcontracten altijd getuigen aanwezig moeten zijn, terwijl hij anderzijds zegt de tekst van de soera’s te hebben ontvangen in dromen of visioenen waarbij uiteraard geen enkele getuige aanwezig was. Hoe betrouwbaar, kortom, is zijn claim openbaringen van God ontvangen te hebben zonder dat iemand anders dat kan bevestigen?
Johannes contrasteert daarmee de wijze waarop Mozes Gods openbaring op de berg Sinaï ontving, waarbij het hele volk Israël aanwezig was als getuige. Die openbaring vond in alle openlijkheid plaats. Hij maant Mohammeds volgelingen een kritischer houding aan te nemen en te zeggen: „Bewijs eerst zelf maar eens met getuigen dat jij een profeet bent en dat je van God komt!” En hij voegt eraan toe: „Degene die jullie dat geschrift heeft gegeven kan jullie geen enkele garantie bieden want er is niet één getuige bekend. Immers, hij ontving het in zijn slaap.”
Of Johannes de intellectuele eerlijkheid zou hebben gehad om op dezelfde manier ook Jezus’ claim kritisch te bevragen dat hij bepaalde zaken in visionaire toestand heeft beleefd en geleerd (zie bijvoorbeeld Lucas 10:18 en Matteüs 4:1-11) mag betwijfeld worden. Ook had Numeri 12:6 (’Als er bij jullie een profeet van de Heer is, maak ik mij in visioenen aan hem bekend en spreek ik met hem in dromen’) hem aan het denken moeten zetten. Hier lijkt Johannes toch in zijn eigen voet te schieten.
Vervolgens gaat Johannes uitvoerig in op de islamitische beschuldiging dat christenen aan God een ’metgezel’ toewijzen, Jezus Christus, en daarmee het monotheïsme opgeven. Hij beroept zich op de bijbelse profeten die zijns inziens al hadden gezegd dat God zijn zoon zou zenden en verweert zich tegen de islamitische kritiek die stelt dat zulke passages in de Bijbel latere vervalsingen zijn, bedoeld om de mensen op een dwaalspoor te zetten.
Belangrijker is zijn betoog dat als Mohammed zegt dat Christus Gods Woord en Geest is, dat ook diens goddelijkheid impliceert. „Want Woord en Geest zijn onscheidbaar van degene in wie zij zijn. Als hij dus in God is als diens Woord, dan is hij uiteraard ook zelf God.” De islamitische leer is dus volgens hem niet consequent op dit punt.
Een volgende punt van islamitische kritiek is dat het christendom aan afgoderij doet die zich uit in de verering van het kruis (waaraan Christus nooit gestorven was). Johannes’ korte respons is dat de pot hier de ketel verwijt dat hij zwart ziet, want de betuigingen van diepe eerbied die moslims jegens de Kaäba in Mekka tentoonspreiden, ontnemen hun het recht de christelijke verering van het kruis te laken. En venijnig voegt hij eraan toe dat op de Kaäba voor mensen met goede ogen nog steeds, zij het vaag, een afbeelding van het hoofd van de godin Afrodite te zien is, Dat herinnert aan het feit dat nog maar kort geleden de Saracenen zélf aan afgoderij deden (wat inderdaad door islamitische bronnen bevestigd wordt).
Dan bekritiseert Johannes de huwelijksethiek zoals die te vinden is in soera 4 (’De vrouwen’). Hij insinueert dat die deels is geïnspireerd door Mohammeds seksuele driften en illustreert dat met een verhaal dat ook in de Koran verteld wordt (soera 33:37), zij het in andere vorm. Het verhaal is dat Mohammed een vriend had genaamd Zaid. Die had een mooie vrouw op wie Mohammed verliefd werd. Toen ze eens bij elkaar zaten, zei Mohammed tegen hem: „God heeft mij opgedragen jou te zeggen dat jij van je vrouw moet scheiden.” De vriend scheidde van haar. Enkele dagen later zei hij: „God heeft mij bevolen dat ik haar zelf moet nemen.” Na haar genomen te hebben en echtbreuk met haar te hebben gepleegd, aldus Johannes, maakte hij de volgende wet: ’Een man die dat wil mag van zijn vrouw scheiden. Maar als hij na de scheiding naar haar terug wil, moet eerst iemand anders met haar trouwen. Want hij mag haar niet terugnemen als ze niet eerst met iemand anders getrouwd is geweest.’
De wijze waarop Johannes dit verhaal vertelt impliceert opnieuw dat Mohammeds openbaringen vooral werden ingegeven door uiterst dubieuze vormen van eigenbelang.
Ten slotte gaat Johannes uitvoerig in op het koranverhaal over de kameel (soera 26:141-159). Hij vertelt dat er een van God gezonden kameel was die een hele rivier placht leeg te drinken en daardoor niet meer tussen twee bergen door kon lopen omdat er niet genoeg ruimte voor haar was. Er woonde daar een stam die de ene dag het water van de rivier placht te drinken, terwijl de volgende dag de kameel dat deed. Wanneer zij het water dronk, voedde zij het volk door het melk te geven in plaats van water.
Op een dag doodden slechteriken de kameel. Maar ze had nog een nakomeling, een klein kameeltje, dat tot God riep toen haar moeder vermoord was. En God nam haar tot zich. Johannes vraagt: „Waar kwam die kameel vandaan?” De moslims zeggen: „Van God.” En hij: „Was er een andere kameel aan haar gekoppeld?” Zij antwoorden: „Nee.” „Maar”, zo vraagt Johannes dan, „hoe komt zij dan aan een nakomeling? We zien dat jullie kameel zonder vader en moeder is, en nadat ze een nakomeling gebaard heeft, treft haar een ramp. Maar de vader van het kleintje is nergens te bekennen en de kleine kameel wordt ten hemel opgenomen. Waarom heeft jullie Profeet, tot wie volgens jullie God gesproken heeft, niet vernomen waar de kleine kameel graast en wie haar melken om haar melk te drinken? Is ook zij wellicht ooit, net als haar moeder, in de handen van booswichten gevallen en vermoord of is zij jullie voorgegaan naar het paradijs en zal van haar de rivier van melk komen waarover jullie praten? Want jullie beweren dat er drie rivieren stromen in jullie paradijs: een van water, een van wijn en een van melk. Als de kameel die jullie is voorgegaan buiten het paradijs is, dan is zij uiteraard omgekomen van honger en dorst, of anderen profiteren van haar melk, en dan is het ijdele praat van jullie profeet dat hij met God heeft gesproken want het mysterie van de kameel is hem niet geopenbaard.”
Deze satirische passage over de kameel en het paradijs mag in onze ogen misschien wat flauw lijken, Johannes’ tekst heeft duidelijk opnieuw als pointe dat Mohammeds openbaringsclaim onhoudbaar is.
Nu kun je natuurlijk stellen dat élke openbaringsclaim onterecht is, omdat die altijd een gewiekste manier is om macht naar je toe te trekken. Dat verwijt zou ook Johannes’ eigen geloofsovertuiging ten aanzien van het openbaringsgehalte van de Bijbel treffen. Maar dat doet in een historische beschouwing weinig ter zake.
Hier gaat het erom zicht te krijgen op de eerste theologische confrontatie van de islam met het christendom. En dat was precies de kwestie van de conflicterende openbaringsclaims. Wat dat betreft drong Johannes direct door tot de kern van de zaak, maar wel een kern die helaas tot op de dag van vandaag onbespreekbaar blijft.
Johannes’ kritische vragen naar de legitimiteit van Mohammeds openbaringsclaim zouden nu vermoedelijk beschouwd worden als beledigingen van de Profeet en leiden tot woedende reacties. Tegenwoordig kunnen – met een beroep op de plicht ’respect’ voor elkaar te hebben – zulke fundamentele vragen aan het adres van religies niet eens meer aan de orde komen.
Het ontbreken van zo’n fundamenteel debat is geen winst, maar verlies.
Prof. dr. Pieter W. van der Horst is bijbelwetenschapper en judaïst.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (51)
Het analyseren & begrijpen v/d Koran is niet weggelegd voor iedereen, zeker niet voor de auteur van het artikel. Zelfs niet voor de meeste moslim helaas. De Koran is niet een boek dat je begrijpt door wat passages uit te lezen, men doet er jaren over om het correct te interpreteren. R. Baptist get your fact straight voordat je onzin verkondigt uit de Koran. Je bent geen Korangeleerde, je bent iemand die waarschijnlijk iets ergens heeft gelezen en al zou je de Koran hebben gelezen je zal het niet begrijpen. Je bent een tegenstander en dan zul je uiteraard dingen negatief (willen) zien. En dat maakt niet uit, just leave the incorrectness.
Peace , on Earth op 31-05-2008, 10:27
Nooit hoor ik de moslim over de rol van Waraqah ibn Nawfall.Deze (volle)neef van Mohammeds vrouw was christen geworden en daarin zeer goed onderlegt getuige de boekwerken die hij over het christendom zou bezitten.Vlak nadat Gabriel bij Mohammed zou zijn geweest bracht zijn vrouw hem naar deze ibn Nawfall.Gezien de bijbelse overeenkomsten lijkt het mij zeer zeker niet onwaarschijnlijk dat via deze wat Bijbelse teksten in de Koran zijn gekomen!Want die zitten erin verwerkt!Misschien weten moslims antwoord op deze vraag?Verders blijkt Mohammed een echte menselijke profeet met tekortkomingen in de pedofilie sfeer te zijn geweest.
Kirosat Sjuad, Waalwijk op 28-04-2008, 16:04
Het begin van dit artikel roept de volgende vraag op: de Islam is de religie van het zwaard itt tot het Christendom. Toch is de 'track record' van het Christendom mbt. tolerantie bepaald niet beter. 'Meestal was de vreugde van korte duur', schrijft Van der Horst in dit verband. Wat vind ik echter in een boekje over het Hongaarse Jodendom, duizend jaar later: 'Im tuerkischen Herrschaftsgebiet war die lage der Juden guenstig, sie genossen religioesen toleranz'. Aan die gunstige omstandigheden kwam een eind toen de Oostenrijkers in 1686 Buda veroverden en de Joden daar uitmoorden. Hoe komt dat toch, zou ik Van der Horst willen vragen?
Ton Timman, Almere op 19-04-2008, 10:18
Als je een artikel wil plaatsen in een wetenschappelijk tijdschrift, worden hier eisen aan gesteld voor de opbouw: inleiding en doel van het artikel, manieren van informatie verzamelen, resultaten van de studie en discussie van de gevonden resultaten. En meest belangrijk van al: een gedetailleerde bronvermelding! Wat een verademing zou dat zijn in de krant, waar iedereen wetenschap, anekdotes, hele waarheden, halve waarheden, hearsay, eigen interpretaties en verzinsels naar eigen inzicht door elkaar mag roeren. De laatste vier soorten beweringen lijken te overheersen in artikelen over islam in Trouw. Jammer.
Niet onder de indruk, Zoetermeer op 19-04-2008, 10:08
Dat de Koran onwaarheden bevat is zelfs nog veel makkelijker te bewijzen. De Koran beweert dat de aarde uitgespreid is. Latere verdigers van de Islam beweren dat er elders weer naar struisvogelei verwezen wordt voor de omschrijving van de vorm van de aarde. Ten tweede zouden de zon en de maan om de aarde heen draaien. Na zonsondergang rust de zon onder de troon van Allah om bij zonsopgang eerst om toestemming te vragen alvorens te verrijzen. De verwekking van de mens zou voortkomen uit de menstruatie (een bloedprop) en het mannelijk zaad. Moslims die beweren dat de Koran het letterlijke woord van God is zijn niet serieus te nemen.
Richard Baptist, Rotterdam op 05-04-2008, 17:23
1. Laat al de landen deze wereld het geloof uit de politiek laten.2. Dus geen missies meer in "arme "landen.3. Laat ook christelijke kerken toe in moslim landen.4. Laat ongelovigen ook een iets vertellen.5. Maak de verslagen van de 'Bilderbergh conferenties" openbaar op het net en in de kranten zien. ( als dat mag )6. Dan weet iedereen waar deze "onenigheden "vandaan komen.7. Schrijf veeeeel minder over het geloof.8. Schrijf heel veel over de goede kant van alle soorten mensen, slaapt iederen rustiger.9. Haal al de oorlogs industrien van de beurs.10. Dan slapen we zacht
Hendriks M, Tiel op 01-04-2008, 23:42
ik ben moslim en ik zal jullie wat zeggen. die conclusie die pieter de auteur van het artikel trekt is totale onzin. Hij zegt dat moslims het als een belediging zouden ervaren wanneer er fundamentele discussies over de openbaringen zouden komen. Dat zijn nou juist precies de discussies die moslims graag willen. Kijkt u alleen bijvoorbeeld naar discussies op youtube van iemand als wijlen achmed deedat. Hij is een moslimgeleerde en treedt al decenia lang in debat met christelijke leiders over dit soort geloofsinhoudelijke onderwerpen. Een fundamentele geloofsdiscussie gaan moslims absoluut niet uit de weg. check achmad deedat op youtube
appie, utrecht op 01-04-2008, 10:15
Zijn vragen aan één geloof niet altijd vragen aan elk geloof?
C.J.M. van der Stappen, Nijmegen op 31-03-2008, 09:01
Het christelijk geloof is voor mij zoveel aannemelijker, hoe ik het ook wend of keer. Juist omdat de christelijke leer dwars ingaat tegen het menselijke 'ikke, ikke, ikke', waar al het immorele op terug te voeren is. Binnen de islam is je eigen 'eer'(wat dit dan ook mag betekenen) soms zelfs belangrijker dan het leven van je zusje. Ik vind die verschillen heel fundamenteel. Daarom vind ik het des te irritanter dat ik steeds moet uitleggen dat ik als christen niet in Allah geloof. Moslims willen dat graag doen geloven, maar als je het mij vraagt is dat onhoudbaar. Ik ben benieuwd hoe hier door anderen over gedacht wordt.
Maria , Nederland op 31-03-2008, 09:01
Beste Kuffar ("artikel is geschreven door een tegenstander van de Islam bedoeld voor niet moslims in die tijd, Islam versus kruisvaarders")- de kruisvaarders verschenen pas sinds eind 11e eeuw (en daarna gedurende 200 jaar). Het artikel van Johannes van Damascus stamt uit de 8e eeuw. Klein rekenfoutje ? De Kabaa is een van oorsprong heidens monument - de zwarte steen die werd (en wordt) vereerd is een meteoriet. Moeten we dat - nogmaals: 21 ste eeuw ... - echt serieus nemen (of anders ...)? Dát vind ík kwetsend !
Abel, Amsterdam op 31-03-2008, 08:55
Het staat vast dat Mohammed onzachtzinig tewerk ging en zijn volgelingen uit de veroverde landen de beste ambachtslieden van div. aard voor zich lieten werken dat is geschiedenis. Het gaat om de openbaringsclaim en in dit artikel komt ook goed naar voren dat de Islam een zeer beperkte tegenstrijdige filosofie kent. In die tijd werd meer blind geloof verwacht dan redekundig vermogen.De meeste huidige Moslims zullen de voortreffelijkste mensen zijn maar dat door deze beperkingen de Koran hierdoor makkelijk misbruikt wordt door die lieden met juist DAT beperkte begripsvermogen waar ze TOEN voor werd gepredikt is hiermee in verband te brengen.
erik b., Amsterdam op 30-03-2008, 22:36
Dit zou een nieuwe religie kunnen worden.
Marina, Monster op 30-03-2008, 22:31
Dit soort theologische discussies lost natuurlijk niets op van de problemen in de huidige tijd. Geen enkel geloof kan ?bewijzen?, dat het ?het ware? is. Op alle religies kan rationele kritiek worden geleverd wat betreft geloofwaardigheid en consistentie. Wél relevant is, dat mensen de vrijheid moeten hebben welk geloof dan ook aan te hangen, zo lang zij zich bewegen binnen de grenzen die een democratische rechtsstaat moet stellen. Hiertoe behoort dat aanzetten tot haat tegen , discriminatie van en belediging van een groep mensen wegens haar godsdienst of levensovertuiging ongeoorloofd is.
Olav Meijer, Utrecht op 30-03-2008, 22:31
De lacunes en tegenstrijdigheden in 't artikel zijn erg op- en tegenvallend. Aan de ene kant, trad Mohammed al vanaf het begin met getrokken zwaard op. Aan de andere kant kon Johannes van Damascus, ook in discussies met moslims, zlefs de echtheid van de islam in twijfel trekken zonder dat een haar op z'n hoofd gekrenkt werd! Enerzijds, richtten de moslims slachtingen aan in kerken etc. Anderzijds, hadden ze hoge functies als minister van financiën en adviseur van de kalief aan christenen toevertrouwd!! En ga zo maar door! Ook is de autuer weinig kritisch hoewel vaststaat dat alle info. over JvD 2de- of 3e hands is en weinig betrouwbaar!
San, Groningen op 30-03-2008, 16:28
De imams klampen zich vast aan het boek. Het denken van de wereldleiders van de islam komt voort uit hetzelfde eendimensionale denken dat vroeger de christelijke kerk hanteerde met vele bloedige godsdienstoorlogen als gevolg. Deze manier van denken is nog steeds actueel voor de islam. Islam verwerpt democratie. Islam ontleent zijn macht aan de dictatuur van rechts extremistisch islamitische staten. Het zijn de lieden die net zoals alle keurige, nette, aardige praktiserende moslims, dezelfde koran hanteren voor hun gruweldaden, met goedkeuring van de hoogste geestelijke leiders in Saoedi-Arabië. LEES DE KORAN EN HUIVER! LEES WAT ER STAAT!
hans van de mortel, Democratie op 30-03-2008, 16:28
Er staan veel onwaarheden in wat johannes beschrijft. Interpretaties die hij doet kloppen ook niet. De kabaa bijv. word niet aanbeden, terwijl het kruis wel aanbeden word. En zo zijn er nog meer onwaarheden in wat hij schrijft. Hoe je het went of keert niets wat in de bijbel, de tora of de Quran staat is te bewijzen, zelfs het bestaan van god is niet te bewijzen daarom noemt men dit ook "geloof". Ik als moslim zie geen enkel bewijs in dit artikel, het is een kritisch artikel gemaakt door een tegenstander van de islam bedoeld voor de niet moslims in die tijd, islam versus de kruisvaarders.
Kuffar, m'tricht op 30-03-2008, 16:25
De argumenten van Johannes Damascenus lijken me op aan herziening toe.Met openaring ja/nee kun je in welles/nietes blijven of jij-bakken - die prof. ter H hier ook tussen de regels laat horen.Wezenlijker is: Het openbaringsbegrip van de Koran en dat van de Bijbel....:het eerste stelt iets onontkomelijks: 'geloof of ....';het andere kan alleen op een eigen, persoonlijke manier worden herkend, beaamd. Is dialogisch. Niet dat het één beter is. Het is gewoon een ander nivo.Bij 1e hoort geweld impliciet. Het 2e heeft iets van verborgenheid. Al had de Kerk de praxis van de 1e, deels in navolging van t Jihadistische voorbeeld.
Nanne Scholtens, Bergen op Zoom op 30-03-2008, 16:25
Christenen zijn, in principe, heden ten dage, bereid om aan "zelfonderzoek"te doen v.w.b.evt fouten in het(verre)verleden gemaakt, door de christelijke volkeren t.a.v.de joden( "zij die Jezus kruisigden")en de muslims.Van de muslims heb ik (nog)niet van zelfonderzoek gehoord, waarbij dan de vraag opkomt; "hebben wij christenen alleen maar fouten gemaakt/maken wij alleen maar fouten? ".Als 3(grote) geloven op dit kleine stukje land wonen,en slechts 1(een)hiervan steeds klaagt over "beledigingen", dan is het niet moeilijk de gevolgtrekking te maken, dat deze steeds "beledigde"godsdienst de onverdraagzame is.
rob, zoetermeer op 30-03-2008, 16:25
Islam en geweld zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.Dat is het thema van de film van Wilders.En kijkend naar de praktijk heeft Wilders volkomen gelijk; dat laten de feiten zien.Al de heisa en angst voor aanslagen rond de film van Wilders tonen dat al aan.Het punt van Wilders was al gemaakt voordat de film uitkwam.En de islam zal steeds meer de vrijheid beperken die wij in Nederland kennen.Dat zit in de aard van het beestje.
Boris, Amsterdam op 30-03-2008, 16:25
Kritisch over alle religie. Wat hebben mensen toch herrie geschopt over flauwekul. Hans en Grietje en Doornroosje hebben tot veel minder onrust en bloedvergieten geleid.
Rinus, Maastricht op 30-03-2008, 11:29
In de 8ste eeuw valt een christelijke hoge functionaris uit de gratie in een moslim regering. Hij begint dan om verhalen te schrijven die de islam als geopenbaarde godsdienst willen diskwalificeren. Hoe zou dat toch komen? Vreemder nog, een bijbelwetenschapper en judaist wil vandaag in de 21ste eeuw dat wij de geschriften van die man voorwaar moeten nemen! De splinter in het oog van een ander onder het telescoop fileren en de balk in het eigen oog niet bemerken is tegenwoordig een dominante filosofie en het belooft niets goeds.
Gomar@yahoo.com, Utrecht op 30-03-2008, 11:29
Als men de bijbel en de koran vergeleikt zitten echt veel verschil in!!!!zo heeft mohammed het woord alleen ontvangen maar de bijbel is geschreven door zo`n 40 schrijvers in een tijdsbestek van ruim 1600 jaar.ze hebben elkaar niet gekend. Ze kwamen uit 3 werelddelen en hadden allerlei verschillende beroepen.dat maakt de bijbel een heel afwisselend boek maar die toch een perfecte eenheid houd zonder zich tegen te spreken!!!profeten uit het oude testament spraken al over Jezus zijn geboorte en sterven honderde jaren er voor. een profeet van GOD hoord een boodschap van liefde en genade voor de mensheid te spreken!
vonja, maarheeze op 30-03-2008, 11:28
Als wij wonen in een land waar één op de 16 Nederlanders een moslim is, er moet een manier zijn dat wij kunnen in dialoog met elkaar gaan. Is dat niet veel beter: vreedzaam en respectvol naast elkaar wonen? Rotte appels zijn er overal ter wereld, ook in Nederland dus. Pak die misdaders, moslims of non-moslims, zoveel mogelijk hard aan en laat de rest, moslims of non-moslims gewoon met rust, zal ik zeggen!
Make peace, not war!, amsterdam op 30-03-2008, 11:28
Van de Kaaba te Mekka was mij bekend dat zij van een andere religie afkomstig is en een feitelijk voorbeeld van de tegenstrijdigheden waaraan de Islam mank gaat en een beperkte filosofie, die de strekking van het artikel bevestigd. De Kaaba is ook een voorbeeld van de overname van tempels, net als in India gebeurde, te vuur en te zwaard. Wie zijn broeder haat die hij kent heeft niets van doen met God die hij niet kent. Voor dergelijke beschouwing is in de Islam geen plaats en de openbaringsclaim van Mohammed is nauwelijks geloofwaardig te noemen. Qua gezond redeneren kan het verdwaalde politieke Nederland nog van de Ouden leren, dunkt mij.
erik b., Amsterdam op 30-03-2008, 11:28
De kern van de zaak is om de macht van godsdiensten over mensen te breken. Daarmee kan geloof ?van wie dan ook in wat dan ook? onaangetast een persoonlijke zaak blijven. We zouden dus beter de vrijheid van godsdienst uit de grondwet verwijderen en daarvoor in de plaats ?geloofsvrijheid? opnemen. De scheiding van kerk (godsdienst) en staat is immers noodzakelijk, maar een politicus die door ?geloof? geïnspireerd wordt is geen enkel probleem.
Quillem, Amsterdam op 30-03-2008, 11:20
Wat mij erg tegenvalt bij dit soort beschouwingen is dat er veel stil gestaan wordt bij geloofsartikelen en weinig bij de ethiek die de koran uitdraagt. De koran is bepaald incoherent, bijvoorbeeld de mens is op 7 verschillende manieren gemaakt en de overspelige vrouw moet op 3 verschillende manieren gestraft worden. Geen van deze wijzen is overigens stenigen. Maar behalve incoherent is het erg gewelddadig en intolerant. Je ziet vrijwel nergens dat mohammed boven een gangster mentaliteit uitstijgt. Zou het daarom zijn dat in de amerikaanse gevangenissen de ene na de andere gangster zich tot de islam bekeert?
Michel ten Have, Clayton South op 29-03-2008, 20:19
Ik ben humaniste en ik heb primaire niks met of tegen welke religie dan ook. Echer, de verwoede pogingen van christenen - van vuilnismannen tot hoogleraren - die met soms duidelijke, vaak slinkse en altijd lekke tactieken het christendom verkopen als "toleranter dan de islam" bewijzen alleen maar het tegendeel. "Johannes van Damascus was de zoon van een Arabische christen, die minister van financiën van de Omayyadische kalief in Damascus was". Dat was bijna 1400 jaar geleden en sindsdien zijn talloze christenen ministerspost bekleed in islamitische landen. Wanneer komt de allereerste minister van islamitische afkom in een christelijk land?
Maaike, A'dam op 29-03-2008, 20:19
Leuk hoor die kritiek van Johannes van Damascus, maar over geloof valt niet te twisten. Wat belangrijker is en in het hele artikel niet aan de orde komt is hoe de Moslems er in geslaagd zijn in zó korte tijd , driekwart van de antieke wereld te veroveren en hoe ze er vervolgens in geslaagd zijn deze christenen en oa zoroasters te bekeren. Dat is véél belangrijker voor de huidige tijd, dan verhalen over kamelen, stromende rivieren en meer sprookjes die Mohammed verteld heeft. En natuurlijk, iedere buitenstaander begrijpt dat Mohammed een groot vrouwenliefhebber was met dienovereenkomstige "openbaringen". Daarnaast was hij een groot strateeg.
g.agresti, tiel op 29-03-2008, 20:13
V.d.Horst maakt een foutje bij de tekst over de ouders van Jezus. Jozef wordt niet beschouwd als de vader van Jezus en is volledig afwezig in de koranverhalen. Zijn opmerking over openbaringsclaim en macht in de bijbel is tamelijk vreemd. Profeten zijn nooit populair geweest. De geschiedenis van de profeten wemelt van miskenningen en vervolgingen (?Jeruzalem, Jeruzalem, dat de profeten doodt en stenigt?, Mat.23:37). Vrijwel alle zieners werden uitgelachen en bespot. ?Welke profeet hebben jullie vaderen niet vervolgd?? (Hand.7:52), zei de eerste christelijke martelaar Stefanus.
Fred, Purmerend op 29-03-2008, 16:33
Pssst, Abel, niet zo luid! Je solliciteert naar een doodvonnis van de radicalen onder de islamitische kolonisten in dit land... Respect voor de Profeet, want anders!
Mark, Arnhem op 29-03-2008, 15:09
En wederom is bewezen dat iedere vorm van geloof opium voor het volk is. Je kunt hele volksstammen hiermee dom en afhankelijk houden. Wanneer sluiten we al die sprookjesboeken eens?
John tab, Bussum op 29-03-2008, 15:09
Aan de vele reacties is nauwelijks iets toete voegen,de islam is zelf de meest intolerante religie die bestaatWilders heeft correcte beelden getoond van de gruwelen doormoslims-zoals ook in het verleden- pluskoranteksten zoals ze zijn,haatvol,aanzettend tot moord en daarbij mag een moslim geen vandeze gruwelteksten af keuren.Zie daarnaast hetnieuwe testament.de reacties van Balkje en zijn aanhang zijn laf.De meerderheid van onsvolk zal e.e.a. zeker inzien.We zijn van de nazis bevrijd dank zijn het offer van velen die hun leven gaven.Nu geen nog ergere islamdictatuur.E.a.is bedacht door M.en niet van onzer schepper af komstig.Barbaar
considerator, velp op 29-03-2008, 15:07
Meneer Geert Wilders en Meneer Ehsan Jami, gaan jullie voortaan in het debat met de Nederlandse moslims alstublieft i.p.v. verder te gaan provoceren! ""Darkness cannot drive out darkness; only light can do that. Hate cannot drive out hate; only love can do that. Martin Luther King, Jr.""
Heren, provoceren niet verder alstublieft!, amsterdam op 29-03-2008, 15:07
Van der Horst, dank u voor deze historische beschouwing! Ik lees, dat een scherpe polemiek kón, in die donkere, vroege-middeleeuwen. Daar kunnen wij, hier en nu, nog wat van leren. We zijn niet zo verlicht als we denken.
H., Bijdordt op 29-03-2008, 15:03
Grap, eerder gemaakt als reactie bij een artikel op de Meer-site:"Deze tekst bevat kritiek op de islam en moet daarom verwijderd worden want geloven staat vrij in Nederland, zo niet plegen wij een aanslag. Dus zeg het maar, vrede onder de islam, of oorlog met de islam."Toen stond alleen het woord 'grapje' er nog onderaan bij.Ik heb hem voor u bewaard.
Marijke25, amsterdam op 29-03-2008, 15:03
Hoe interessant deze archeologische excursie naar het vroegste islam-debat ook is, de conclusie zou moeten zijn dat een fundamenteel debat tussen religies per definitie zinloos is. Sterker: funest zou kunnen zijn. Welk Heilig(e) Boek(en) was/waren er eerder? Wat was er het eerst, een heilige steen, een idem kruis, een dito boom? Één God, een drieënige God of een Olympus met een hele clan goden? Het is alsof je een chinese tekst wil leren ontcijferen met een duits woordenboek en grammatica; gaat schaken met de spelregels voor volleybal; een gedicht te lijf gaat met een rekenmachientje. Het uitblijven van een fundamenteel debat is winst!
E. van der Horst, Heel op 29-03-2008, 14:58
Veel gelovigen ontbreekt het doorgaans aan kennis. Kennis over het ontstaan van hun geloof, kennis over de historische context, en vooral kennis over alle tegenstrijdigheden tussen en in de geloven. Voor hen die niet gehinderd worden door deze kennis, en mensen die niet analytisch kunnen of willen denken, blijft geloven de gemakkelijkste vlucht uit de werkelijkheid. Ook Jezus zag dat in: zalig zijn de armen van geest, want hunner is het koninkrijk der hemelen. Helaas dringen deze armen van geest nu al eeuwenlang op gewelddadige wijze hun mening op aan anderen. En het einde is voorlopig nog niet in zicht.
Hans, Amsterdam op 29-03-2008, 14:58
Mooi stuk maar vooral ook een mooie foto daarboven.
Edward, Utrecht op 29-03-2008, 14:58
Wéér een uitstekend artikel in "mijn" krant in de fameuze reeks over de Islam. Van de weersomstuit heb ik zelf een Koran aangeschaft (en - wellicht in tegenstelling tot vele andere Koran-bezitters) ook gelezen. En hoezeer ik ook objectief probeer te blijven: het is een verontrustend boek. Rancuneus, liefdeloos. Maar het meest verontrustend is natuurlijk de constatering dat wij - in de 21 ste eeuw, de mens ontrafelt de geheimen van heelal en evolutie - praten over "influisteringen aan iemand door een Engel". Tsja - had de Almachtige niet direct een CD-Rom bij kunnen leveren? Nu zadelt Hij ons al eeuwenlang op met dit soort sprookjes.
Abel van Weerd, Amsterdam op 29-03-2008, 11:39
Johannes dringt door tot de kern van de zaak?? Indirect laat hij de irrationaliteit van religie dan al zien, iets wat de geletterde elitie destijds wel konden schrijven en toch voor binnen hun kring konden houden. De kern van de zaak, dat irrationeel denken tot gevaarlijke en onmenselijke situaties kan leiden is niet exclusief verbodnen aan het het >> Chritsendom.
Thijs, Rotterdam op 29-03-2008, 11:39
Zaid, een slaaf, was wel degelijk een vriend van Mohammed. Hij werd later door Mohammed geadopteerd als zoon. Ik had van iemand die graag een bijbelwetenschapper bekritiseerd iets meer verwacht.......
Marco, Groningen op 29-03-2008, 11:26
Dit is verplichte leesstof voor alle overgebleven Christenen in Nederland, maar niet zozeer vanwege de legitimiteit van Mohammeds openbaringsclaim. Belangrijker is het oordeel van de overgebleven Christenen in het Midden-Oosten 1300 jaar geleden over de Islam. "In de eeuw na de veroveringen kwam een stroom van joodse en christelijke apocalyptische literatuur op gang, waarin de islam werd gezien als de ?gruwel der verwoesting? uit het bijbelboek Daniël". Dit was lang voor de eerste of tweede Irak oorlog, of Afghanistan, voor het bestaan van de V.S. en alle andere excuses die Islamisten de naive Westerlingen heden ten dage voorspiegelen.
Anton, Breda op 29-03-2008, 11:14
De Islam, het Jodendom en het Christendom hebben vele waarden gemeen - de aartsvader is immers Abraham?Het probleem ontstond rond de positie van Jezus die door de verschillende godsdiensten anders werd gezien.Het Christendom ging volledig in zee met het geloof in Jezus als Messias, en het ging hun hoofdzakelijk goed af, daar de chr.cultuur de hoofdstroom werf in de geschiedenis. De Islam en het Jodendom werden daardoor Oudtestamentische geloven, die een beetje in de tijd bleven steken, met alle gevolgen vandien.Het is mogelijk dat pas in de tijd van de Wederkomst de echte oplossing kan komen.
deJong, Vlaardingen op 29-03-2008, 11:14
Een helder stuk. De grote lijn geldt nog steeds. a. Het impliciet gewelddadige karakter van de Islam (ook heel voorzichtig gesuggereerd door de Paus). b. Vraagtekens bij de openbaringen van de Profeet, die soms uit eigenbelang lijken voort te komen. De laatste alinea's zijn me uit het hart gegrepen: "respect" wordt door met name links, moslims en christenen gebruikt om maatschappijcritici de mond te snoeren. We moeten ons onderwerpen aan de overheid, die weet wat goed voor ons is en die als enige de burgervrede kan bewaren. Religies en een moreel failliete linkse ideologie zijn daarbij leidend en mogen niet fundamenteel bekritiseerd worden...
Adriaan, Amsterdam op 29-03-2008, 11:07
Fraai verhaal met een troosteloos slot, ook de schrijver durft de 'dialoog' met moslims niet aan. Vraag is natuurlijk of een 'dialoog' met moslims over islam mogelijk is. Dialoog vraagt immers een mate van openheid en zelfkritische houding. Daarin voedt de islam onze moslim medemens beslist niet op. Moslims mogen wel kritische zijn over christendom ed. maar niet over het eigen geloof. Ik houd het er op dat alle godsdiensten dwaalleren zijn, vormen van afgoderij die godsdienstige denkbeelden tussen de mens en de schepping plaatsen. Godsdienstig gelovigen zijn zelf dwalende afgodendienaars, ongeacht de smaak en tint van hun waarheidsleer.
wim, ams op 29-03-2008, 11:07
Bij het lezen van dit stuk wordt nogmaals overduidelijk hoe ongelooflijk krakkemikkerig een religie moet zijn om alleen maar met geweld en onderdrukking - en niet te vergeten: dankzij koppige achterlijkheid - verspreid te kunnen worden. Voor een geschiedenisboek zouden het leuke anecdotes zijn, maar de wetenschap dat deze verwrongen sprookjes zelfs in de moderne tijd nog hevig voortwoekeren is heel beangstigend.
Porcius, Gouda op 29-03-2008, 11:07
Juist,...en zo doet het verplichte "respect" hebben helaas meer kwaad dan goed.Want het z.g "respect" hebben voor elkaar impliceert nu alleen maar zwijgen.Vooral niks verkeerds zeggen over de ander.Helaas is dat "niks verkeerds zeggen" vaak ook nogéénrichtingverkeer.Want zo gauw een bevolkingsgroep claimt de enigeen echte waarheid te kennen/weten,en dat ook zouitdraagt wereldwijd,discrimineer je elke andere cultuur en religie anders dan de islam.
Hans, Maastricht op 29-03-2008, 11:01
Wat is de Zin van al deze bijbelse of koran mythes.dingen die door mensen zijn bedacht eeuwen geleden. dan blijkt hoe dom de grote massa is, en nog steeds, door dit allemaal te geloven. " HET goddelijke " werkt in ieder van ons als geest en is niet buiten ons.deze geschriften blijven aanzetten tot HAAT en als diezelfde geschriften van god waren gekomen zou dat niet kunnen. het kwam van gewone mensen die anderen kunnen manipuleren en dat kan nog steeds vandaag de dag.anno 2008.
a, b op 29-03-2008, 11:01
Heel interessant stuk dat de achtergronden van het ontstaan van de Islam belicht. Bovendien heeft Mohammed duidelijk ook d.m.v. een knip en plak-methode teksten uit het Joodse boek en de Christelijke Bijbel gebruikt om de Koran te schrijven en dit alles gelardeerd met een traditioneel bedoeinen sausje.
Martin, Zwolle op 29-03-2008, 11:01
Mag Prof. dr. Pieter W. van der Horst zoiets als dit wel schrijven? Het kan twijfel zaaien over de profeet zelf. Mag dat in Nederland?
Hans B., Curacao op 29-03-2008, 10:56
Ik had van een bijbelwetenschapper wel een beter stukje verwacht , vrij van alle insinuaties waar deze Prof zich aan schuldig maakt , vroeger toen Trouw nog een kwaliteitskrant was zou een zo rammelent stuk nooit geplaatst zijn . Een wetenschaper die over Islaam en Mohammed wenst te praten maar niet eens weet dat Zaid de stiefzoon en niet "een vriend" van de Profeet was disqualificeerd zichzelf door een gebrek aan inzet ...
I.Martens, Den Haag op 29-03-2008, 00:32
Plaats een reactie
Stuur artikel door