wilders / Een filmpje van twaalf minuten
-
- 1 / 2
-
Wat de Koran-film van Geert Wilders precies behelst, is nog onbekend. Maar angst voor de woede van moslimzijde, maakt dat menigeen wil morrelen aan de vrijheid van meningsuiting. Volgens rechtsfilosoof Gelijn Molier kan het gedachtengoed van John Stuart Mill (1806-1873) uitkomst brengen.
In de discussie over het al dan niet verbieden van de Koran-film van Geert Wilders zijn twee kampen te onderscheiden.
De principiëlen zien de vrijheid van meningsuiting als een fundamenteel recht van de liberale, democratische rechtsstaat. Ongeacht de aard, inhoud en toon moet iedereen kunnen zeggen, schrijven of filmen wat hij wil. Is er sprake van belediging, aanzetten tot haat of oproepen tot geweld dan staat de strafrechtelijke weg open. Maar dit is altijd achteraf. Het censuurverbod is absoluut.
Daartegenover staat het pragmatische kamp. Dat vindt de vrijheid van meningsuiting eveneens een groot goed, maar niet ten koste van elke prijs. Als die met zich mee brengt dat andere rechten geschonden worden, dan moet je de vrije meningsuiting beperken. Als je moet kiezen tussen de openbare veiligheid en het recht op vrije meningsuiting, dan weegt het collectieve belang zwaarder dan het individuele.
Het is het standpunt dat Rob de Wijk in Trouw verdedigde. Ook de vijf prominente moslims die in NRC Handelsblad premier Balkenende maanden om grenzen te stellen aan Wilders, gebruikten deze argumentatie. In dezelfde categorie valt het verzoek van Iran aan minister Hirsch Ballin om de film van Wilders te verbieden; de film kan volgens de Iraniërs leiden tot ’sociale onrust’ omdat hij de rechten schendt van moslims voor wie de Koran een heilig boek is.
Intussen zit de Nederlandse regering in een politieke spagaat, en Wilders in een win-winsituatie. Als ze de film verbiedt, zou Wilders dat zien als een bewijs dat Nederland zwicht voor de islam. Als de film wordt uitgezonden en er breken rellen uit, dan bewijst dat Wilders’ stelling dat de islam een intolerante religie is. Is er een uitweg uit dit dilemma mogelijk?
Een principiëlere discussie over de grondslagen van de vrijheid van meningsuiting kan wellicht uitkomst bieden. Een van de vurigste pleidooien voor de vrijheid van meningsuiting is te lezen in John Stuart Mill’s ’On Liberty’ (1859). Meteen al aan het begin van het tweede hoofdstuk wordt de toon gezet: „Als de gehele mensheid met één uitzondering dezelfde mening had, terwijl die ene persoon een tegengestelde opvatting koesterde, dan zou de mensheid even weinig recht hebben om die ene persoon tot zwijgen te brengen dan hij zou hebben om de mensheid het zwijgen op te leggen als hij de macht had. [...] Het bijzondere kwaad van de onderdrukking van de meningsuiting is dat daardoor de mensheid iets ontnomen wordt; het nageslacht evengoed als de huidige generatie; de mensen die zich tegen deze mening verzetten nog meer dan de aanhangers daarvan.”
Volgens Mill leert de geschiedenis dat juist mensen die claimden uit naam der waarheid te spreken of te handelen, achteraf bleken te dwalen. Juist inzake de waarheid is bescheidenheid op haar plaats. De waarheid is gebaat bij kritiek. Daarop berust het hele principe van wetenschappelijke vooruitgang.
In de kwestie-Wilders gaat het niet zozeer om de waarheid in wetenschappelijke zin maar om een religie. Religie is een kwestie van geloof, dus waarheidsvinding speelt hier, zou je kunnen zeggen, per definitie geen rol. Maar de religie zelf leert dat het hier wél om waarheid gaat. En deze ’geloofswaarheid’ is in termen van Mill evenzeer feilbaar als iedere andere waarheid. De mogelijkheid dat religiekritiek kan bijdragen aan een groter inzicht, is op zichzelf al voldoende om haar niet te verbieden.
Uiterst actueel is het vervolg van Mill’s betoog, waarin hij stelt dat zijn tijdgenoten blijkbaar niet bijzonder overtuigd zijn van de waarheid van hun opvattingen. Ze baseren het recht om een (geloofs)opvatting te beschermen daarom niet langer op de waarheid, maar op het nut daarvan voor de samenleving. Soms kan het in hun ogen nuttig zijn om kritiek op algemeen aanvaarde (geloofs)opvattingen te verbieden – niet omwille van de waarheid maar omwille van de lieve vrede. De overheid beroept zich dan op het algemeen belang of de openbare orde.
Toegepast op Wilders’ film: de daarin geuite religiekritiek kan weliswaar waar of terecht zijn, maar dat vinden we als overheid niet relevant. Waar het om gaat is of die kritiek nuttig is voor de samenleving als geheel. Wanneer zij niet nuttig maar schadelijk is, dienen we haar te verbieden.
Volgens Mill verplaatst deze redenering het probleem. Zoals de overheid niet onfeilbaar is inzake de waarheid, is zij dat evenmin inzake de vraag of iets nuttig of schadelijk is voor de samenleving. „Het nut van een opvatting is zelf een kwestie van opvatting; even betwistbaar, even vatbaar voor twijfel, en evenzeer discussie vereisend, als die opvatting zelf.” Nut of schade voor de samenleving mogen dus geen rol spelen.
Zelfs als je stellig overtuigd bent van de verderfelijke gevolgen, de onzedelijkheid of goddeloosheid van een opvatting, en zelfs als je daarvoor steun vindt bij de publieke opinie, dan nog dien je die opvatting volgens Mill toe te staan. Sterker nog: juist dan. Want de kans op vergissingen en het gevaar voor slachtoffers is juist in deze gevallen het grootst. Maatschappelijk belang, goddeloosheid of zedeloosheid kunnen, kortom, nooit een argument zijn om een meningsuiting te verbieden.
Kan ’de toon’ van een mening dat wel zijn? Mag je je opinies alleen op gematigde wijze uiten? Volgens Mill is het onmogelijk om vast te stellen waar de grenzen liggen. Stel dat het criterium luidt dat je geen aanstoot mag geven. Dit criterium zou geen soelaas bieden, aangezien een overtuigende en krachtige verbale aanval vrijwel altijd als aanstootgevend en onredelijk zal worden aangemerkt.
Maar Mill zag nog een fundamenteler bezwaar. De wijze waarop een opvatting verdedigd wordt, kan volgens hem inderdaad verwerpelijk zijn. Punt is alleen dat een verbod op onfatsoenlijke uitingen vrijwel altijd van stal wordt gehaald voor iemand die tegen de gevestigde opinies ingaat. Tegen aanhangers van het minderheidsstandpunt kun je rustig schelden en je onverdraagzaam uitlaten, aangezien je je gedekt weet door de sympathie van de (zwijgende) meerderheid. De enkeling daarentegen moet vrezen voor zijn veiligheid als hij hiertoe zijn toevlucht neemt, juist omdat hij de steun van de publieke opinie ontbeert. (Zie de demonisering van Pim Fortuyn, met alle fatale gevolgen van dien.) De toon van een mening kan dus evenmin een reden zijn voor een verbod.
Is de vrijheid van meningsuiting bij Mill dan onbeperkt? Nee, dat is zij niet. Hij maakt één voorbehoud. Als de omstandigheden zodanig zijn dat geventileerde opvattingen leiden tot misdadige handelingen, dan zijn zelfs meningen niet langer onaantastbaar.
Mill geeft het voorbeeld van de graanhandelaren. Als de kranten schrijven dat graanhandelaren de armen uithongeren, moet dat ongehinderd kunnen. Maar op het moment dat je dezelfde opvatting uit in een toespraak voor een woedende menigte die zich voor het huis van een graanhandelaar heeft verzameld, dan dien je bestraft te worden.
En dan formuleert Mill zijn criterium: handelingen die zonder rechtmatige redenen anderen kwaad berokkenen, kunnen en moeten zo nodig door actief ingrijpen beteugeld worden.
Het probleem met de film van Wilders is nu dat we niet weten of de situatie van de graanhandelaar hier geldt. Alle scenario’s over betogingen, rellen, gewonden en doden hebben een hoog speculatief gehalte. Extra complicerend hierbij is dat de nationale en de internationale context op dit moment volledig door elkaar lopen. Maar mogelijke negatieve gevolgen kunnen geen argument zijn om grondrechten aan de kant te zetten: dat zou een premie zetten op het creëren van een sfeer van angst en terreur. Al helemaal niet wanneer dit gebeurt na dreigende taal uit het buitenland – zie de toespraak van de groot-moefti uit Syrië die bloedvergieten in het vooruitzicht stelde.
Alleen als er concrete aanwijzingen zijn dat de openbare orde in Nederland verstoord zal worden en er onvoldoende politie is om de situatie in goede banen te leiden (bestuurlijke overmachtsituatie), dan kunnen grondrechten tijdelijk worden opgeschort. Aangezien dit in dit geval onmogelijk valt aan te tonen, dient de film niet te worden verboden.
Wel is het van groot belang dat premier Balkenende uitspreekt dat ook het geven van onwelgevallige meningen behoort tot een essentieel principe van de democratische rechtsstaat. Dat dit in een open samenleving te allen tijde verdedigd dient te worden. Dat tegelijkertijd moslims onder alle omstandigheden door de Nederlandse staat beschermd zullen worden. En dat zij op hun beurt hun grondwettelijke rechten kunnen inzetten om Wilders op alle mogelijke manieren verbaal te bestrijden. Door hem zelfbewust met argumenten van repliek te dienen, en door te wijzen op zijn drogredenen en valse vergelijkingen, kunnen moslims tevens zijn project tot normale proporties terugbrengen: een twaalf minuten durend filmpje over de Koran.
Mr.dr. Gelijn Molier is universitair docent bij de afdeling encyclopedie en rechtsfilosofie aan de rechtenfaculteit van de Universiteit Leiden.
© Trouw 2010, op dit artikel rust copyright.
Reacties (32)
Wat mij opvalt is dat er nooit wordt gesproken over of het rechtvaardig is om op een meningsuiting met geweld te antwoorden. Ik ben van mening dat binnen een democratie een discussie de juiste beschaafde manier hiertoe is. Democratie staat niet voor met geweld je wil opleggen, maar voor stemrecht en het luisteren naar de ander. Want zoals vrijwel altijd, zitten er twee kanten aan een verhaal. Maar als een kant kiest voor geweld in plaats van het woord, zal hij of zij nooit begrepen worden, maar slechts verafschuwd.
Vereiste is echter wel dat ieder zijn gesprekspartner als volWAARDIG mens erkend, ook vrouwen en homo's!!
Faye, Utrecht op 16-06-2009, 16:54
Wilders is natuurlijk een heerlijke afleiding voor de Hr Balkenende.Hij is verantwoordlijk voor onze deelname aan de oorlog tegen Irak.Dat hebben we wel kunnen zien aan en in de vele documentaires.Alleen is dit geen film maar zijn het echte bommen die de staat een vermogen kosten.
L.M.de Leeuw, den haag op 24-03-2008, 18:35
Trouw, bedankt voor dit artikel. Heeft die Mill al een standbeeld?
JanB, Deventer op 27-02-2008, 11:55
Nou, dat is dan een minuut langer dan hetvorige Koran-filmpje van inmiddels uitgeburgerd oud-Kamerlid Ali H.A. en zal vast moeilijker op teevee te pluggen zijn vanwege niet te verkopen reclame-blokken. En waar hebben het over? Een hij-profeet diein 3800+ wortelwoorden het eerste boek te noemen, rijmversen in de Arabische Taal door42 verschillende schrijvers op schrift laatstellen. De Kor'an, handboek der rijken dat ze zonder kosten aan de massa's geven om islamtalen te kweken en afzetkanalen. De politiek islam is een militaire operatie en geen religie.
paul, leiden op 27-02-2008, 00:25
Zullen we zo'n verklaring ook eens vragen van alle Nederlanders?Dan zijn we een stuk verder. Maar ik denk dat dat nog niet mee zal vallen. Waarom gebruiken "voetbalsupporters" homo als scheldwoord?....
Kafkla, Brabant op 25-02-2008, 09:07
Laat te naturaliseren allochtonen voor verkrijging van Nl. paspoort een verklaring ondertekenen dat ze homorechten, vrouwenrechten, vrijheid van doodstraf zullen respecteren. Als iemand dit niet kan opbrengen, mag die het proberen in een ander land.
Jelly, Groningen op 25-02-2008, 00:34
Westerse soldaten lopen rond in islamitische steden, Westerse landen proberen islamitische landen Westerse systemen op te leggen, terwijl de Westerse bevolking bang is voor vijf procent moslims onder hen, wnat die zouden streven naar "wererldoverheersing" en dergelijke. Want een angst, wat een angst...
Nico, Amsterdam op 24-02-2008, 22:55
Beste mensen, het aanhalen van een verlichte filosoof die zelf de kracht van religie ontkende (Mill was Utilitarist, soort VVD-er avant la lettre), maakt geen indruk op islamisten. Op mij persoonlijk ook niet, aangezien zijn nogal hopeloos tekortschietende morele systeem (gebaseerd op nutsmaximalisatie) geen antwoorden heeft op spirituele vragen. Kom maar eens aan met zijn theorie bij mensen die graag willen sterven voor hun denkbeelden. Nogmaals, als Christen is het gebed een uiterst krachtig middel, en dit kan gebruikt worden om om Gods genade te smeken en beide kampen af te laten zien van deze destructie. Geen 100 films lossen dit op.
Johannes414, Den Haag op 24-02-2008, 22:50
Wanneer de islam een vreedzame bescheiden godsdienst was zou er niets aan de hand zijn en ook geen kritiek er op. Waar het bij de islam om gaat is wereld overheersing en dat desnoods met geweld. Dan moet je ook niet bang zijn dat daar kritiek op komt en je zou je niet eens moeten verbazen dat dit gebeurt. Daarnaast zal diegene die zwak staat in zijn geloof er geen kritiek op willen hebben omdat dit het zwakke draadje misschien totaal zou doen doorbreken. De rellen, die er nu zeker komen na de aandacht van de politiek op iets dat nog moet komen zullen overigens niet door de echte vreedzame moslims worden aangevoerd. Vrede is verdraagzaamheid.
dirkpieter, Los Álamos España op 24-02-2008, 16:17
We zullen toch echt op een dag een beslissing moeten nemen wat we belangrijker vinden in ons land: het grondwettelijk vastgelegde recht op vrije meningsuiting of het door moslims opgeëeiste recht op intimidatie, dhimmificatie en islamisering.
Jo, Groningen op 24-02-2008, 16:17
Prachtig artikel en je kunt zeggen wat je wilt van Wilders maar er komt EINDELIJK beweging in EN nederlandse moslims doen EINDELIJK hun mond open op een nederlandse manier en nemen zo hopelijk een deel van de angst voor hun godsdienst weg door zich als redelijke mensen te gedragen . Voor mij is alle religie bijgeloof dus kan ik sowieso religieuze lange tenen niet serieus nemen; dan kun je wel aan de gang blijven .
George Capelle, Appingedam op 24-02-2008, 13:05
De schrijver gelooft ongetwijfeld iets relevants gezegd te hebben door John Stuart Mill er bij te slepen. Helaas is zijn bijdrage zinloos, omdat het in 't oude refrein vervalt: vrijheid van meningsuiting is altijd een hoog goed, behalve als 't dat niet is. Het gaat over de uiting van meningen versus--in Mill's definitie--handelingen. Als de opruier in de analogie de woedende meute aanspoort tot geweld tegen de graanhandelaar is er geen sprake meer van een uitwisseling van ideeen of zienswijzen, maar van rechtstreeks opruien. Opruien verdient nooit recht van bestaan. Moslims worden alom verwacht hun eigen opruiers te hebben.
Ted Schrey, Montreal op 24-02-2008, 12:55
De angst voor de islam zit er bij deze geleerde ook al diep in. Wat een wereldvreemde casuïstiek beoefent deze man om de Nederlandse wetgeving toe te lichten. De vrijheid van meningsuiting staat daarin welomschreven en dit wringen en duwen aan de regels doet middeleeuws aan. Ik beklaag zijn studenten.
Jacobus, Nl op 24-02-2008, 12:53
Religiekritiek kan bijdragen tot een groter inzicht, zegt Gelijn Molier.Ook zegt hij-over de film van Wilders-"de daarin geuite religiekritiek kan weliswaar waar of terecht zijn,maar dat vinden we als overheid niet relevant".Dit is frustrerend voor die burgers die menen dat de onderhavige religie een bedreiging vormt voor onze democratie.De overheid is dus eigenlijk geen gesprekspartner hierin, dus Balkenende kan alleen wat bezweringsformules uitspreken en zich daardoor steeds meer mensen tegen zich in het harnas jagen.Wat nodig is, is een openbare diskussie over de INHOUD van de islam, niet alleen een over de vrijheid van meningsuiting.
Ied, Alkmaar op 24-02-2008, 12:52
Gelijn Molier heeft een rechtsfilosofische samenvatting gegeven van de grenzen van de Vrijheid van meningsuiting. Ik hoop dat de Ned. moslims die vrijheid daardoor beter zullen begrijpen en ook vooral dat zij ook beter zullen beseffen dat 'niet alle geboden in de koran' in Ned. zijn toegestaan. In de laatste alinea doet Molier voorkomen alsof de burgerlijke grondrechten van moslims in het gedrang zijn en bescherming behoeven. Hij had erop moeten wijzen dat 'haatzaaien en doodsbedreigingen tegen homo's, tegen afvalligen en tegen critici van de islam' niet tot de burgerrechten worden gerekend, ook niet van moslims die de islam superieur vinden.
g.hanness, ter aar op 24-02-2008, 12:46
?Intussen zit de Nederlandse regering in een politieke spagaat, en Wilders in een win-winsituatie. Als ze de film verbiedt, zou Wilders dat zien als een bewijs dat Nederland zwicht voor de islam. Als de film wordt uitgezonden en er breken rellen uit, dan bewijst dat Wilders? stelling dat de islam een intolerante religie is. Is er een uitweg uit dit dilemma mogelijk?? - De oplossing is vrij simpel. De moslims moeten gewoon laten zien dat ze beschaafd zijn en niet voor rellen zorgen. Godsdienst hoort thuis in het hart, en niet op straat met rellen en fysieke intimidatie van niet-moslims en andersdenkenden. Scheiding van moskee en staat!
LMo, Limburg op 24-02-2008, 12:45
Je hoeft een gemiddelde NLander niet uit te leggen dat de religie Islam geen sociaale instelling is ,maar dat geld voor het christendom ook het is een bijbel met heel veel verschilende belevingen van het geloof. je hebt cristenen katolieken jehovas enz enz .Dit is met de religie Islam ook zo ieder moslim land beleeft het op ze eigen manier.Maar zoals gewoonlijk gooit de Dhr Wildersalle moslims over een kam.En daar komt bij dat jullie in Nl vrijheid van geloofs uiting hebben .Als die Wilders echt wat wil doen moet ie met voorstellen komen zoals verbod op uithuwlijken of hoofd doekjes verbieden in het openbaar .
Ex-ALLOCHTOON, Manizales Colombia op 24-02-2008, 12:45
De metafoor van de graanhandelaar klopt niet. Als n.a.v. de film van Wilders autochtonen moskeeen zouden afbranden, dan is dat in overeenstemming met het voorbeeld van de graanhandelaar. Maar niemand, zelfs de islamieten, deelt die vrees. Men vreest dat de islamieten geweldadig worden. Volgens de genoemde vergelijking, zijn zij daarmee de mensen die voor de deur van de 'graanhandelaar' oproepen tot geweld. Verder een uitstekend artikel.
Fred, Leiden op 24-02-2008, 12:40
'Door hem zelfbewust met argumenten van repliek te dienen, en door te wijzen op zijn drogredenen en valse vergelijkingen, kunnen moslims tevens zijn project tot normale proporties terugbrengen: een twaalf minuten durend filmpje over de Koran'Helemaal eens dat we het op argumenten moeten bespreken en de emoties er uit laten. Maar waarom geeft de schrijver al bij voorbaat aan dat er sprake is van drogredenen? Ik citeer Sura 9:73 'Prophet make war on the unbelievers' Sura 5:33 'Those that make war against Allah [] shall be put to death or crucified'Het is de hoogste tijd voor een inhoudelijke discussie, waarin de Islam toont wat ze gelooft.
Erwin, Eindhoven op 24-02-2008, 12:40
Uitstekende redenatie. Mijn zegen! Hopelijk wordt 't filmpje een wereld hit. Dure zend rechten verkopen, wereld primeur lekken naar yiutube, etc. Als er dan nog een filmpje over the Talmud achteraan kan komen heel graag!!! De Mossad zou Geert wel vinden, over een geweldadig geloof gesproken. Daar is Geert weer bang voor. Het uit het Vaticaan gelekte nieuws dat Jesus een homo blijkt te zijn geweest zullen we 't dit keer dus even nog niet hebben. Brood en Spelen liever dan al die opstoten met bloedvergieten. Grenzen kunnen het niet tegen houden, het geloof als kind opgedrongen zal het dogma verder verspreiden. Onderwijs alle religies!
CaptainZen, Philipsburg Sint Maarten NA op 23-02-2008, 15:21
Smaad en laster van vooral religies is een ernstig vergrijp- vrijheid van meningsuiting kan dus alleen als het niet identiek is met het bovenstaande.Mensen die dus hun mening willen uiten, zullen rekening moeten houden met bovenstaande, en een overheid zal overtreders serieus moeten vervolgen en straffen!
deJong, Vlaardingen op 23-02-2008, 14:14
Die Syriër die bloedvergieten belooft als iemand zijn mening geeft zou aangepakt moeten worden en zolang dat niet gebeurd geef ik Wilders groot gelijk in de opvatting dat de Islam een zeer gevaarlijke politieke beweging is.
n de vries, amsterdam op 23-02-2008, 14:13
Merkwaardig genoeg staat het gedachtengoed dat in de Koran staat wederom niet ter discussie. De Koran kent vele Sura's die oproepen om ongelovigen te doden (op gruwelijke manieren) afvalligen van het geloof te doden, en oproepen die tegen onze grondwet indruizen en discrimineren. Dit kan eenvoudig door nalezing bevestigd worden. Inzover iemand deze verzen letterlijk als ten alle tijden geldige uitspraken van een god ziet kan deze persoon niet als anders dan staatsgevaarlijk worden gezien. Waarom wordt dit bedekt gehouden, ontkend, en wordt degeen die dit wil aanroeren verdacht gemaakt? Is open discussie hierover niet meer op zijn plaats?
Erwin, Eindhoven op 23-02-2008, 14:11
Als de film van Wilders de particulier of de gemeenschap schade toebrengt, moet de schade verhaald kunnen worden op de veroorzaker. 'Mill geeft het voorbeeld van de graanhandelaren. Als de kranten schrijven dat graanhandelaren de armen uithongeren, moet dat ongehinderd kunnen. Maar op het moment dat je dezelfde opvatting uit in een toespraak voor een woedende menigte die zich voor het huis van een graanhandelaar heeft verzameld, dan dien je bestraft te worden.' Maw: Kostunica moet bestraft worden voor zijn toespraak Serbia (3x) voor de woedende menigte woensdag. Moet de Nederserv Predrag Vitkovic ons in Nova de Wet voorschrijven?
J.Verhoeven., Deurne op 23-02-2008, 14:04
Terwijl in de Balkan de spanningen toenemen, de EU over "Kosovo" verdeeld is, de oorlog in Afghanistan voort woekert, er in NL niet gesproken mag worden over de huursubsidie voor de rijken, moraalridders zich met TV uitzendingen willen bemoeien, inVlaanderen en Catalonie en Baskenland over onafhankelijkeid wordt gesproken, de luchtvervuiling en klimaatverandering voort gaat, heeft NL het over een niet bestaande film.Klein snert landje, toch!
R Coenen, Tirgu Mures op 23-02-2008, 14:04
goed artikel!!!!!
Jan van Ratingen, Neer op 23-02-2008, 14:00
De handelingen waar Mill over spreekt zijn elders helemaal niet te beteugelen door de overheid. Dat is juist het probleem. Er is ongewisheid over de disproportionaliteit van de schade economisch en anderszins nu of later. Zo nodig moet de regering maar gebruik maken van de ongeschreven regel van staatsrecht 'Nood breekt wetten'. Daarvoor moet Wilders de film eerst maar aan een vertrouwelijke commissie van de TK voorvertonen. Prudent omgaan met reële verhoudingen in de wereld zonder zelfverloochening daar gaat het om. Gelijn Molier gaat eraan voorbij dat moslims vooral elders helemaal niet geïnteresseerd zijn in uitwisseling van argumenten.
J.J. v.d. Gulik, Andijk op 23-02-2008, 13:59
Heerlijk helder!!en lang voortleve Mill!!Het collectief belang IS de vrijheid van meningsuiting !,lijkt mij.En wat presies en zorgvuldig ráák in de laatste alinia , daar waar het woord wordt gericht tot Balkenende !Ik hoop dat als er een film van Wilders komt deze ,welke boodschap dan ook, beschaafd zal brengen.Maar eigelijk ,zoals nu de effecten los komen/gekomen zijn is een film niet meer nodig.,
josiene van eijsden, zutphen op 23-02-2008, 13:59
We kunnen in ieder geval een gok wagen over wat er straks eventueel gaat gebeuren: op internet circuleren tientallen zeer extreme anti-islamfilms, waarin Mohammed en zijn volgelingen tot op het bot worden beledigd, en geen daarvan heeft tot rellen of zelfs maar milde protesten geleid. Net als bij de cartoonaffaire is het dus niet de 'belediging' die tot rellen leidt, maar de mate waarin moslims kans zien om die voor hun eigen destructieve doeleinden te gebruiken. Wie bang is voor vervelende toestanden en vanuit die vrees Wilders wil aanpakken, doet er beter aan de moslims aan te spreken: niet de PVV, maar gij, gij, gij!
de witt, deventer op 23-02-2008, 13:57
Hoe abject ik die hele Wilders ook vind, hij heeft wel voor elkaar gekregen dat er eindelijk een goed debat op gang gekomen is waar ook de moslimwereld zich duidelijk en vaak ook op heel constructieve wijze aan bijdraagt. Dit was na 11 september, Pim Fortuin en Theo van Goch veel minder het geval. Het ziet ernaar uit dat de moslim wereld in NL mondiger aan het worden is en dat is heel wenselijk. Het debat wordt niet meer over de moslims maar met de moslims gevoerd.Dank je wel Wilders. Hierna kun je gaan!
Henk Kuiper, Nijmegen op 23-02-2008, 13:54
De openbare veiligheid komt op geen enkele manier in het geding door een filmpje. De openbare veiligheid komt in het geding door mensen die van buiten zijn gekomen, daardoor niets begrijpen van democratie, en bereid zijn geweld te gebruiken om anderen hun mening op te leggen. Als er al iets van te voren moet gebeuren om de openbare veiligheid te waarborgen, dan zouden in eerste instantie al deze gewelddadige mensen preventief opgepakt en uitgezet moeten worden. Zij zijn het immers die de rechtsorde niet respecteren.
Hans, Amsterdam op 23-02-2008, 13:40
1. Compliment. Dit is voor mij het eerste stuk dat op het filmpje van Wilders en alle commotie in het juiste -en volle- licht plaatst. En dat zich ook nog eens weet te onttrekken aan politieke ruis.2. De betekenis van een vrij maatschappelijk debat dat volgt uit de vrijheid van meningsuiting wordt stap voor stap uitgelegd. Dat werkt inzichtelijk. Hoewel wat academisch opgeschreven.3. Ik hoop dat de voornaamste kabinetsleden dit stuk goed lezen. Dan kunnen ons in de toekomst interviews -zoals dat van Balkenende in de VK van vandaag- bespaard blijven. Want de paradox is dat de politiek zelf voor de meeste politieke ruis zorgt.
George Knight, Utrecht op 23-02-2008, 13:21
Plaats een reactie
Stuur artikel door